RECOÑECEMENTO EN VILATUXE

QUERO FACER PUBLICO O MEU AGRADECEMENTO…
A todos os veciños de Vilatuxe, e de maneira moi especial á comisión organizadora da Feira dos Carballiños, polo recoñecemento que se me fixo onte durante a feira, motivado pola miña labor en prol da cultura e a música galega, e especialmente polo cantar que lle fixen fai seis anos a esta feira tan fermosa. A verdade é que non teño palabras coas que poder expresar todo o que sinto.
A mais, foi unha ledicia recibilo de maus do noso alcalde D. Rafael Cuíña, e estar acompañado por outras sete persoas ás que tamén se lle recoñoceu a sua importante labor nos distintos eidos da vida cotiá da parroquia e da feira.
Moitas grazas pola acollida que me prestades ano tras ano e polas atencións que tedes conmigo.
Sempre no meu corazón, e todos os anos com vós nesta data.
Unha perta para todos.

Na feira dos Carballiños en Vilatuxe. Cantando con Benito, Antonio e Manolo

Enlace ao xornal “La voz de Galicia” no seu artigo sobre a feira.

http://www.lavozdegalicia.es/noticia/deza/2017/05/15/secuestro-feira-dos-carballinos/0003_201705P15C4992.htm

A FEIRA DOS CARBALLIÑOS DE VILATUXE

          A Feira dos Carballiños, na Parroquia de Vilatuxe (Lalín) foi unha feira de renome ate os derradeiros anos do século pasado. Das mellores que había pola Comarca do Deza.
          Esta Parroquia estaba encadrada no Camiño dos Arrieiros e na que confluían dous deles. Un que saíndo da Almuzara hacia Lalín atravesaba Punxín, Maside, o Carballiño, o Irixo e no alto da Cruz da Grade, partía en dous: un que seguía cara a Lalín, Agolada e As Cruces e outro que baixaba a Vilatuxe para seguir cara a Silleda e Santiago. O outro moito mais importante ca este, saía de Ribadavia e pasaba por Leiro, Gomaríz, Cabanelas, O Torrón, Arenteiro, O Tellado, Zobra e xuntaba en Vilatuxe co do Irixo.
          Polo tanto, a Feira dos Carballiños supoñía un centro ecónomico moi importante debido a riqueza da Comarca e a cantidade de arrieiros que por alí pasaban e onde tiñan parada e fonda. Alí deixaban e vendian ou cambeaban moitas das súas mercadurías, ate sei de boa tinta que unha das actividades mais importantes nos anos seguintes da guerra era o estraperlo e a compra de Wolfran “sustraído” polos miñeiros as agachadas nas minas da Brea en Fontao, e que os arrieiros levaban as agachadas ate a estación do tren no Carballiño, onde había compradores para él.
          Pero esta feira xunto con casi todas as da Comarca foron desaparecendo na década dos 80, o non se adaptar ós tempos modernos, e entre outras cousas ó abandono do rural e a proliferación de Supermercados e grandes Areas Comerciais.
          Mais o seu recordo sigue en moita xente que pensa que certas tradicións hai que conservalas e que non se pode estragar un anaco tan importante da nosa historia e da nosa cultura, polo que por medio de distintas asociacións estánse a recuperar moitas delas.
          Este é o caso da Feira dos Carballiños de Vilatuxe, que trata de recuperar a asociación de veciños da parroquia, no segundo domingo do mes de Maio. E a verdade que están a conseguilo.
           Eu tiven a ledicia de visitala case todos os anos dende o  2012 no que se fixo a primeira, e de verdade que quedei prendado do que alí vin.          Este ano, fun cos meus compañeiros, Benito e a súa zanfona, J. Carlos co acordeón e Antonio á percusión a botarlle unhas cantiguiñas, anque o tempo non axudara moito para ter unha boa feira. O que si é seguro, que por alí andaremos en anos vindeiros sempre que se poida.

COPLA DOS GUARDIAS DE GUITIRIZ

COPLA DOS GUARDIAS DE GUITIRIZ

Últimos de diciembre,

el día vintetrés,

salieron de Guitiriz-e,

tres guardias a recorrer-e.

 

A recorrer-e las feiras,

sus caminos guardar-e,

la muerte de dos guardias,

venimos i-a contar-e.

 


Salleron de Ghitiriz.e,

seghundo dicho llevo,

y llegharon a Pargha,

todos en tren correo.

 

Desmontaron del tren,

con idea del río atravesar-e,

la muerte de dos ghuardias,

venimos i-a contar-e.

 

Por no bajar al puente,

que se llama de Roca,

llegharon al molino,

mollados como una sopa.

 

Le dicen al molinero,

si los iba a pasar-e,

la muerte de dos guardias,

venimos i-a contar-e.

 

El molinero les digo,

que no los iba pasar-e,

que el río iba muy cheo,

y se iban a afoghar-e.(1)

 

Montaron en la barca,

dos guardias y el barquero,

y el sobrino del cura,

y también el molinero.(2)

 

Cogió los remos el cabo,

disgracia preparada,

a poco que remaba,

enche la barca de aghua.

 

Se abrazan unos en otros,

y juntaron las rodillas,

a la Virgen envocaron,

y se hundió la barquilla.

 

Un guardia y el barquero,

a nado han salido,

bastante lastimados,

con los golpes del río.

 

Allí se ahogharon,

dos padres de familia,

el cabo tenía dos hijos,

y Peña cinco tenía.

 

El día veinticinco,

once de la mañana,

los quitaron del río,

y a Guitiriz los mandan.

 

Y lloraba la hija,

y lloraba la madre,

también lloraba el hijo,

la muerte de su padre.

 

Aquí termina la historia,

que lágrimas vino a dar,

la muerte de dos guardias,

venimos i-a contar-e.

(1): Informan os recompiladores que noutras versións dise: ” Dice el cabo con voz alta/ que remar sabe él/ montaron en la barca/ ambos y juntos tres”.

(2) Tamén aquí hai outras versións: “Que i-era el molinero”. Segundo os relatos de tódolos informantes este incluído, o sobriño do cura e o muiñeiro eran a mesma persoa.

Imagen

A PARELLA DE BOIS

A PARELLA DE BOIS

          Contan os mais vellos do lugar alá por unha aldeíña da comarca do Deza, de que xa fai moitos anos, un labrego tiña unha parella de bois que eran fillos da misma vaca. Habían nacido na casa e criounos os dous xuntos coa idea de que andando o tempo e cando se fixesen grandes, poder formar unha boa xugada con eles. Así foi. Xuntos traballaron toda unha vida pro labrego tirando do mismo carro, pacendo nos mesmos prados e dormindo na misma corte.

          Pero o tempo non pasa en balde para ninguén e co andar dos anos fóronse facendo vellos e perdendo as forzas que tiñan cando eran novos, polo que o seu rendemento xa non era o mesmo e xa non se miraban capaces de facer traballos tan duros.

          E chegou o día en que o labrego decidíu vendelos para mercar unha xugada nova. Levounos a feira e dous feirantes distintos, mercáronos por separado. Ún iríase cara as Cruces e outro pras terras de Rodeiro.

          Cando o primeiro feirante arrincou con ún dos bois tirando da corda que o suxetaba, este mirou pro seu compañeiro de toda a vida e cos ollos cheos de bagoas díxolle en voz baixa:

          – Adeus meu compañeiro, atoparémonos na feira dos coiros en Monterroso.

cropped-sin-tc3adtulo4.jpg

 

 

O CANTAR DA FEIRA DOS CARBALLIÑOS (Vilatuxe – Lalín)

O CANTAR DA FEIRA DOS CARBALLIÑOS (Vilatuxe – Lalín)

Pola Comarca do Deza,

e moi preto do Candán,

ó chegar o mes de Maio,

vaia feira que vos fan.

 

Seica traballan arreo,

moitos días seus veciños.

Tratan de recuperar,

a Feira dos Carballiños.

 

Que foi feira de renome,

alá nos anos cincuenta,

despois botouse a perdere,

e deixounos nos setenta.

 

Que ninguén falte señores,

alá pola mañanciña,

se non teñen en que ire,

pon autobuses Cuíña.

 

E como os coches modernos,

solo con velos da noxo,

traerá súas reliquias,

a Escudería do Toxo.

 

Dende moi cedo ese día,

vai chegando a mocedade,

ó son que marcan as pezas,

dos Gaiteiros de Doade.

 

Os maiores presumindo,

ó entender destas feiras,

acompáñanse do canto,

que cantan as cantareiras.

 

E non podía faltar,

no apartado musical,

a Banda de Vilatuxe,

que non o fai nada mal.

 

Que fermosa Vilatuxe,

durante todo ese día,

ata teñen un barbeiro,

e outro señor que afía.

 

Posto da Garda Civil,

pra defende-los arrieiros,

dos que asaltan os camiños,

pra roubarlles seus diñeiros.

 

E a Carmen facendo puchos,

e a Jose de Materio…

dá ledicia vir a velos,

fan un traballo moi serio.

 

Pódese atopar de todo,

nos postos dos Caraballiños,

dende pantrigo e centeo,

ata empanada de millo.

 

Non fan falta moitos cartos,

pra que se poidan mercar,

uns tarros de mel de Zobra,

e uns queixos do lugar.

 

E pra xantar ben a gusto,

acompañando un bó viño,

empanada, carne, pan,

e pulpo do Carballiño.

 

Non quixera despedirme,

sin nomear a comisión.

Polo traballo ben feito,

unha estrofa na canción.

 

Agora sí, me despido,

que ogallá o pasedes ben,

unha aperta para todos,

e hasta o ano que ven.

          Os veciños de Vilatuxe andan a recuperar a Feira dos Carballiños, que

foi das mais importantes da Comarca do deza ate os anos 70 e que tiña lugar

ó día oito de cada mes. Agora celébrana no segundo domingo de Maio, de-

mostrando que a pesar das modernidades de hoxe en día, podese parar o

tempo para comprobar que o rural sigue existindo.

           Eu tiven a ledicia de visitala, e de sentirme outra vez cativo no medio

do ferver da xente. De volta pra casa fixen un alto na cima do Candán e

xurdíume a idea de facerlle o cantar  que vos presento.

Un pouco mais abaixo das fotos (en comentarios) hai unha nota aclaratoria mais completa

sobre Vilatuxe, a feira e o cantar)

ImaxeImaxeImaxeImaxe

         

         

MUSICA DE TRADICION ORAL

MUSICA DE TRADICION ORAL

          Son un namorado da tradición oral  no seu apartado musical e no que respecta os contos, e os romances e cantares de cego. O ambiente nos pequenos pobos era o mais apropiado para este tipo de música, polo que me supoño que a miña condición rural tivo que ver moito con esto, posto que son fillo de labregos e crieime a cabalo entre o rural das miñas aldeas do Castelo e Muimenta e a cidade de Pontevedra, que naqueles tempos tamén se podía considerar unha cidade rural. Crieime correndo polas congostras, camiños e leiras, e levando as vacas ós prados das Chousas, do Porto, da devesa, do Couto… é os montes do Castro, da Costa ou Corres. Estudei na escola de Muimenta na que todos os meus compañeiros, convivian coas mismas cousas que as miñas.

           Toda a xente que me rodeaba daquelas, era da miña misma condición, falaban o galego e castrapeaban coma min e sabían os mismos contos e as mismas cantigas que sabía eu. Para min, os maiores e vellos eran todos iguais, non atopaba diferencias entre úns e outros. Foron os que me ensinaron as cousas da vida, esas que non se aprenden na escola como facer trallos pra pillar as troitas, ichós para cazar perdices, carriños con rodas feitas con nabos, tirapedras, frautas de cana de millo etc. (a miña agradecida lembranza o Sr. José de García pola pacencia que tivo conmigo)

          Falaban con nós nese idioma tan fermoso co que nos entendíamos e que o chegar a Pontevedra negábanme na escola, e onde non facían mais que correxirme a fala sempre a favor do castelán, parecía unha guerra de galegos contra galegos anque ben mirado agora, non deixaba de ser unha loita dos capitalinos contra os aldeás, para que nos sentísemos inferiores. Os capitalinos, abusaban de nós utilizando o seu idioma e menospreciándonos en canto podían axudados pola bronca do mestre, por non falar medianamente o castelán. A palabra “paleto ou palurdo” resoou moitas veces nos meus oídos no Colexio Inmaculada de Pontevedra, pronunciada por un “mestre” que me agredíu física (cada hostia que perdía, atopaba eu) e psíquicamente durante uns cuantos anos e que o único que conseguiu foi que cada vez quixera mais á miña aldea, o meu pucho,  os meus zocos, os meus amigos, os meus vellos e que sentira medo cando os domingos collía o “Gomez de Castro” de volta para Pontevedra. A cultura desta escola sempre me foi allea, fría, distante e hipócrita.

          Despois chegaron os tempos do instituto e alí comencei á ler a xente que escribía tal como eu falaba, Rosalia, Curros, Cabanillas, Castelao… e tamén alí coñecín a un conserxe da parroquia de Salcedo, o Señor José Vilas que tocaba a guitarra. Eu non facía mais que mirar pra él. Un día preguntoume si me gustaría tocala e díxenlle que sí e o sair do instituto polo serán, nun banco da alameda pontevedresa doume as primeiras leccións. Comenteille que eu tocaba algo a zanfoña porque ensinárame o meu avó o arrieiro, e que sabía algunhas cantigas en galego, e el faloume dos Cegos e dos seus cantares. Lembrareime sempre de cando me cantou un romance de cego. Aquela maneira de cantar, aquel idioma cargado de “jotas” tal como eu ó falaba petoume no corazón e  propúxenme cantar cousas como aquelas. Unha tarde levoume a unha taberna da Zona Vella de Pontevedra que se chamaba a de Rios e alí coñecín a Xan das Canicas, Diosiño e unha xente de Cambados que cantaba con eles. Con esta xente foi con quen aprendín a cantar e a querer a música de verdade. Xan, sabía algúns cantares de cego e un día apareceu con unhas cuantas coplas que el lle mercaba os cegos e regaloumas.

          Conseguín que meu pai me comprara unha guitarra e con quince ou dezaseis anos xa montaba boas festas cos amigos e cos vellos da aldea na Taberna de Souto na Ponte Vilariño e na do Reino en Cadrón en Lalín.

          A primeira vez que vin un cego cantando, foi en Pontevedra, na plaza Curros Enriquez diante de unha ferretería que había alí. Nunca o esquecerei. Vendía as coplas a dous reás cada unha, así que con un peso merquei dez que conservo. Volvín onda él unhas cuantas feiras para aprender a música das que lle había mercado e acabei cantandoas eu á guitarra. Despois andiven escoitando a mais cegos polas feiras de Lalín, Soutelo, Agolada, pero a que me gustaba de verdade era cega de Aciveiro que estaba sempre na de Vilatuxe e na de Cachafeiro, facíase acompañar de un violín que tocaba coma os mismos anxos.

          Poucos anos despois, chegoume a hora de marchar pra Santiago a estudar e dedicarme a música galega como profesión durante a década dos setenta e ata mediados dos oitenta, e de escribir e compoñer pra min e pra moitos dos grupos que se dedican a música tradicional galega. Pero a min o que verdadeiramente me gustaba era cantar romances e cantigas de cego, así que en canto podía iba polas feiras e polas tascas cantandoas e sigo a facelo hoxe en día, ou eu só, ou acompañando a grupos amigos e coa diferencia de que hoxe canto os meus propios cantares e romances. 

          Alí, en Santiago, aprendín que neste País é tan inmensa a riqueza musical, que non se pode estar cantando sempre as mismas cousas. Así que merquei un magnetofón e veña, polas tabernas das aldeas en diante, e onde miraba uns vellos botando a partida, convidabaos a unhas chiquitas e ala, a cantar o que soupesen. Eu grababa todo, o que valia e o que non. Sempre me resultou admirable as ganas que teñen os nosos vellos de cantar, algo recelosos o comenzo, eso sí, pero en canto ven que os tratas de ti a ti e que cos anos vas a ser coma eles, abrense coma libros. Canta sabiduría teñen. e canto lles gusta falar, teñen necesidade de contar as súas cousas e en canto atopan a alguen que os escoita son unha verdadeira fonte de sabiduría.

          E as mulleres, esas si que saben. E canta picardía teñen jeje. Son as que saben os cantares e as estrofas mais picantes, moito mais que os homes. Algunha, achegábase a min o remate de algunha cantiga para decirme:

          – Eso que acaba de cantar, non lle é así.

          – E logo como é.

          E cambiabame moitas partes do texto, que a maioría das veces non era moi parecido. É o que ten a tradición oral, que o mismo cantar cambia según no sitio onde se escoite.

          Poño a continuación un anaquiño do “Romance dos vintecinco cegos” onde se pode comprobar como cambia a letra dun sitio a outro, no último, que se canta por Ponteceso e Malpica, ate cambiaron os cegos polos cregos,  sin embargo a música conservase igual:

 

 Pola ponte de  San Xoan,

vintecinco cegos van,

cada cego ca súa moza,

cada moza co seu can,

cada can co seu gato,

cada gato co seu rato,

cada rato ca súa espiga,

e cada espiga co seu gran.

……….

 

Por unha ponte no Limia,

vintecinco cegos van;

Cada cego leva súa moza,

e cada moza leva o pan.

Por unha ponte no Limia

Vintecinco cegos van.

……….

Alá polo San Cibrao,

vintecinco cegos van;

Cada cego leva un mozo,

cada mozo leva un can.

– Anda , mozo dilixente,

a ver como baila o can.

– Bailará para vostede,

por un anaquiño de pan

……….

Camiño de San Corme,

vintecinco cregos van,

cada ún leva a criada,

e a criada leva o pan,

a criada é pro cura,

e o pan po sacristán.

                            

          Moitas veces non se lembraban da cantiga inteira, había que darlles tempo e si nón volver outro día. A min sempre me gustou eso, porque cando hai que cantar cántase e cando hai que contar un conto, cóntase, pero sempre hai que facelo como o fan as avóas, que son as que saben, e nestes casos a expresión é moi importante. Cando non se lembraban da cantiga inteira, había que darlles tempo e si nón volver outro día que de seguro que xa cha tiña escribida nun papel, e podo apostar que si ela non se lembraba de toda, iba onda as amigas e veciñas pra que a axudasen …que non? …hai non.

          Moitas veces, cando cantaba polas feiras e cando cantaba algo que sabía que podía ser descoñecido, fixábame nos beizos da xente para ver si a cantaba alguén, porque seguro que ese sabía moitas mais, e nunca me equivocaba. A xente que coñecía un romance ou un cantar de cego, sabia mais.

          Algunha vez tamén me teño axudado de dous amigos mestres de música nas escolas de Forcarei, Soutelo e Cerdedo, sobre todo con romances e cantares que non tiña inteiros. A cousa era moi sinxela, eles cantábanlle ós rapaces a peza que me interesaba completar ate que a aprendían coa letra algo cambiada. Non tardando moito sempre aparecía algún dos rapaces decindo:

          – Dí a miña avoa que non é así.

          – Pois dille a túa avoa que si me convida a un café, fagolle unha visita.

          E así, ademais de completar algunha cantiga, sempre se aprendía algunha outra nova.

          Agora, con esto dos ordenadores, ando a peñer algo de orden na maleta do desorden da miña xuventude, como digo moitas veces. Non sei cantos romances e cantares de cego teño, pero mirados así, a ollo de bó cubeiro, ben poden ser uns 500 mais ou menos xunto con unha pequena colección de uns 80 feitos por min durante estes anos, algúns de contido moi actual e outros non tanto.

          A idea é compartir todo esto con todos os que aprecien estas cousas e porque sei que dende fai un tempo hai moita xente, debido os conservatorios de música tradicional que volven a cantar estas fermosísimas pezas das que moitas son bastante populares, pero hai unha gran maioría delas que non son moi coñecidas, de ahí a idea de unha filla miña de facer este Blog, no que xa estou a poñer de cando en vez unha peza según a vou pasando do papel onde a teño escrita. Mentras, sigo coa miña gran paixón que é a de escribir, compoñer e cantar, ademais de axudar no que poido a uns grupos de amigos que están tentando recuperar algo tan fermoso como son as cantigas tabernarias.

          E anque agora, esto non ten nada que ver coa tradición oral, si que axuda a que alo menos non se perda algún que outro romance e cantar.

          Un saúdo e unha aperta para todos.

Imagen

UN DIA DE FEIRA NA AGOLADA

UN DIA DE FEIRA NA AGOLADA  

Saín pensando ir a feira,

un día de mañá cedo,

montado no meu cabalo,

dende a casa no Castelo.

 

Pra pasar o dia nela,

ia eu todo ben posto,

co meu traxeciño fino,

e zapatos de alto costo.

 

E levaba nunha cesta,

un lacón case que inteiro,

unha bola de pan trigo,

e un bó anaco de queixo.

 

Mais dúas botas de  viño,

de bó viño do Ribeiro,

nunha petaca café,

e augardente do Garello*.

 

No peto levaba cartos,

pra mercar unha xugada,

pois era a feira do doce,

nos pendellos de Agolada.

 

Puxen o cabalo en camiño,

e pra facer unha atallada,

fun por medio d-uns centeos

e crucei unha leira arada.

 

O chegar ó rio Arnego,

e antes de atravesalo,

din un alto no camiño,

e baixeime do cabalo.

 

Sacudín ben o meu traxe,

pois o chao era polvento,

e entón pediume o corpo,

botar un grolo… ¡¡e boteino!!

 

Nada mais pasar a Ponte,

e atoparme do outro lado,

vin a dous tipos sentados,

sobre a lousa dún valado.

 

Moi bós días, cabaleiro,

seica vai moi apurado,

abra esa cesta que leva,

e enseñema de contado.

 

Obedecín sin protestar,

ó enseñarme unha escopeta,

e meteu na sua saca,

o que eu levaba na cesta.

 

¡¡A ve-los cartos que leva!!

dixo o que era mais chaval,

meteu a man no meu peto,

e atopou o diñeiral.

 

¡¡Carallo pro cabaleiro!!

-Dixo ó mais espabilado-

¡Con tanto carto que leva,

deixarémoslle ó  cabalo!

 

Fuxiron despois os tipos,

camiño de Vilariño,

papando o lacón e o queixo,

e bebendo do meu viño.

 

Volvín montar no cabalo

e dei volta pró Castelo.

pensando en como contalo,

pra que non me caera o pelo.

 

E chegando onda muller,

que é moi boa costureira,

nada mais abrirme a porta,

preguntoume pola feira.

 

Á  feira non din chegado,

pois roubáronme no camiño,

o lacón, o pan e o queixo,

mail-as dúas botas do viño.

 

Pois dame os cartos, meu home,

pra agochalos no chineiro.

Hai que telos ben gardados,

porque son moito diñeiro.

 

Os cartiños queridiña,

tamén mos levaron todos,

pois eran vinte os ladrós,

e atracados era eu solo.

 

E a muller deu tal berrido,

tan pronto dixen aquelo,

que hai quen dí que se escoitou,

dende ó Carrio ata ó Farelo.

 

E  mirándome pra cara,

como quen mira pron sapo,

desta maneira falou,

a este pobre condenado.

 

¡Funme casar cun burro,

esa foi a miña sorte!

¡¡A partir do dia de hoxe,

vas co cabalo pra corte!!

 

Dende entón aquí me tedes,

durmindo no galiñeiro.

As galiñas pola eira,

i eu, subido no poleiro.

 

Agora falan na aldea,

que non houbo tal atraco,

seica me quedei cos cartos,

pra poder comprar tabaco.

 

I eu os cartos non os choro,

nin me quitan o sentido,

choro o lacon e o queixo,

mai-las dúas botas de viño. 

.-

E aquí rematou o conto,

deste atraco a man armada,

que sofrín un día de feira,

nos Pendellos de Agolada. 

….

  O Garello*- Arrieiro das Cruces que vendia augardente polas portas.

… 

     O Cantar relata un feito acontecido na Ponte Vilariño, unha ponte

que está a tiro de pedra entre a Agolada e o Castelo, e pra facelo,

inspireime nun conto que a miña nai e o meu tío Camilo, contaban

cando eu era cativo e nun par de estrofas dos cantos tradicionais dos cegos.

     Aconteceu un día de feira na Agolada de xa fai moitos anos.

     O asaltado era un veciño da miña Parroquia, e anque dígo que

era da aldea do Castelo, tampouco ten poque ser así, e por suposto

que non vou decir o seu nome.

     Os asaltantes, detivéronos os civís pouco tempo despois, e seica

eran de unha parroquia das Cruces, da que tampouco vou dar o nome.

     As malas linguas da aldea, decían que coñecendo ó personaxe,

non houbera tal atraco, que todo era un invento seu pra quedarse

cos cartos, pois a súa muller seica non lle daba nin pra unha chiquita)

sin-tc3adtulo3

AS FEIRAS

A vida na nosa Galicia estivo sempre moi vencellada ao rural, pois a maior parte da súa economía xiraba entorno a agricultura e a gandería e onde tamén tiña un posto preferente o traballo artesanal da roupa, calzado, cestería, ferrería, cerámica,  etc.

O mercadeo destes productos tiña lugar nas feiras que se facían periódicamente e que se procuraba non facelas coincidir coas das vilas proximas. Normalmente facíanse cada semana, ou cada 15 días en espazos públicos dedicados a tales eventos.

Feiras importantes pola comarca do Deza eran a de Lalín, a do Vento, a da Agolada, Silleda, Vilatuxe, etc.  casi todas elas xa son un mero recordo.

Eran anos nos que en cada casa había un pequeño rebaño de ovellas, media ducia de cabras, catro ou cinco vacas e unha parella de porcos, ademais das galiñas, coellos e algunha que outra colmea…

Duas ou tres horas antes de que saíra o sol iban chegando polos camiños desde distintos lugares os carros co gando e cos productos agrícolas case sempre traídos polos seus donos, anque tamén había xornaleiros contratados para estes menesteres, ademais de feirantes e tratantes. Ó chegar, distribuíanse nos lugares axeitados para cada cousa dependendo de si no recinto había pendellos ou non, así un era pro gando novo, outro pras vacas, outro pras ovellas e porcos e outro mais pros productos da horta, galiñas, queixos, ovos, mel etc.

Nalgunha destas feiras rapabanse as ovellas e vendíase a lá para fabricación de roupa, e anque os xergóns das casas case sempre eran de follato de millo, algunha vez tamén se facían de lá.

A estas feiras tamén chegaban carros cargados con leña e piñas e que se vendían ós clientes das vilas pras súas cociñas de ferro.

Era moi habitual a presenza dun cego, que acompañado case sempre de un violín cantaba as novas e os aconteceres das Parroquias, e que xunto con un acompañante que con unha vara iba amosando un lenzo onde estaba dibuxada a cantiga, facían así moitas veces de periódicos onde relataban os crimes e outros aconteceres. Un reloxeiro que ademais de arranxar os reloxos, poñíalle os pendentes as nenas, un fotógrafo que pasaba o día percorrendo a feira en busca de clientes que quixeran ser fotografiados,e así poder mandarlle unha foto os familiares ausentes, tamén atopaban sitio para traballar, un dentista e un barbeiro, asi como afiadores e capadores. Tamén se gañaban o día os carteiristas é os trapalleiros que facían xogos de cartas ou de chapas, para sacarlle os cartos a xente. Moitos incautos que ían cos cartos para mercar unha becerra quedaron sen eles antes de mercala, ou o contrario, que vendían a becerra e non chegaban con eles a casa.

Pero a figura mais popular das feiras eran os tratantes de gando ou feirantes, eran inconfundibles. Coa súa gorra, a chaqueta negra, as batas oscuras, o bastón colgando do brazo e o paraugas colgado do pescozo da chaqueta, percorrían as feiras de Galicia coa súa besta na percura do mellor gando. Nas feiras da Comarca do Deza, estes feirantes eran a meirande parte deles das terras de Maside en Ourense, de feito decía Otero Pedrayo que non entendía unha feira sin a presenza dos “masiados”, sobre todo da parroquia de Garabás, cuna por automasia dos feirantes .

Imaxe

Outra das figuras mais importantes das feiras eran al pulpeiras. É que si nunha feira non estaban, xa non era unha feira. Eran todas do Carballiño, e inconfundibles, coa súa pota de cobre cocendo o pulpo dende media mañá e rodeadas de platos de madeira e leña de carballo para facer o lume. A hora do xantar, formabanse colas diante delas para mercarlles o pulpo e xantalo naquelas longas mesas de madeira onde xa esperaba o pan e a xerra do viño.

Ás feiras casi sempre se iba por necesidade, pola necesidade de mercar productos que se necesitaban e de vender os productos da casa que sobraban ou que se producían para vender.

Viñan sendo coma un día de festa, e o mellor dos pretextos para visitar a Vila, sobre todo para a xente nova que aproveitaba para  andar a conquista de algunha moza.

O que sí é que iba xente de toda a Comarca, xa fose a pé, a cabalo, no carro ou nos poucos autobuses que había daquelas.

A feira era o acto máis fermoso e importante do concello. Aquel movemento desenfreado remataba a media tarde, despois de xantar o pulpo ou o bacallao e de latricar durante un par de horas cos veciños que facía días que non se vían…. entón os camiños volvían a encherse de xente, animais e carros de volta para casa.

Hai moitas teorías sobre a desaparición destas feiras, uns din que as deixaron morrer, outros que non souberon adaptarse a modernidade dos tempos e os mais que a emigración, o abandono do rural e a despoboación das aldeas remataron con elas.

O que sí é certo é, que os que tivemos a sorte de vivilas e disfrutalas, botámolas moito de menos, e matamos a morriña visitando algunhas das sostibles que se están a facer e de algunhas outras que están tratando de recuperar.

Imaxe(Fotos da páxina Web do Concello de Lalín)