MAUS

MAUS.
Maus humildes… enrugadas.
Maus de traballo… encallecidas.
Maus polo frio… tolleitas.
Maus polo lume,.. feridas.
Maus polo tempo… maltratadas.
Maus de muller… amor.
Maus de amiga… paz.
Maus de avoa… tenrura.
Maus de nai… aloumiños.
Maus de vida… sempre amadas.
Maus…

419192_440184789358027_264097075_n.jpg

Advertisements

O CAZOLIÑO DE CAROI

O CAZOLIÑO DE CAROI.

Desconfiaba o cazoliño,
que calquera camiñante,
dos que lle pasan por diante,
levario no bolsiño.

E mercou unha cadea,
pra encadearse á parede.
Mentras esteña el aí,
ninguén morrerá de sede.

Pois leva dado el mais auga,
ca que move un vello muíno,
tanta como leva o Lérez,
e ata o mismo rio Miño.

Deixa xá tal desacougo,
meu querido cazoliño,
que o que te leve roubado,
vaite enchere de viño.

   

O CU DOS CESTOS

O CU DOS CESTOS
……Estaba chegando o día de arrincar nas patacas. Xa facía un tempo que se lles cortara a ramallada. Estaban ben maduras e a terra ben seca para non ter que sacudilas moito pra que a soltaran.
……Marica e Manuel, decidiron achegarse á feira do dezaoito, pensando en mercar uns cestos para levalas dende a leira ata o carro.
……Nesas estaban, cando mesmo entrando en Lalín, viron un cesteiro na beirarúa ofrecendo unha boa remesa, e moi axeitados para apañalas.
……Manuel, detivo o coche coa idea de mercar un par deles. Baixouse. Botou a andar cara o cesteiro, e cando estaba chegando onda él, Marica berroulle dende a ventaniña:
……– Manuel… ai Manuel… mira que teñan o cu jrande…  o cu ben jrande!!!
……Un paisaniño que pasaba á beira de Manuel, e que non debía saber moi ben de que iba o conto, marmuroulle polo baixo:
……– Eso, Eso… O que conta é que teñan ben a onde poder ajarrarse un.

A BOLSA D’AUGA

A BOLSA D’AUGA
……Xa van alá uns cuantos anos, de cando os invernos eran invernos de verdade, duros… moi duros. Cando da quentura da lareira iase pra cama que estaba fría coma un demomio no conxelador, e cando as sábenas e mantas aquelas de liño, que pesaban coma lousas non quentaban un can. Pra aliviar o frio da cama, metiamos unha tella ou un ladrillo nas brasas da lareira e así quente, envolvíámolo nun pano e metiámolo na cama para que queceran os pes.
……Andando o tempo, apareceron unhas bolsas-botellas de goma, que se enchían de auga fervendo e facían o mesmo traballo que as tellas e os ladrillos, amais eran mais cómodas e limpas.
……Pois nun dises anos, cando nas aldeas había aqueles centros comerciais e culturais que se chamaban “Tabernas” chegou pola mañá cedo a unha delas un veciño pra quentar o corpo con aqueles chatos, mistura de viño Sansón e augardente, e que facían arrandear as moscas que bebían as pingas que quedaban no mostrador. Botou un traguiño, e díxolle ao taberneiro;
……– Oes, veño aterecido de frío. Esta noite nin me queceron os pes co frio que facía.
……– Eló, non tes a bolsa de auja que che vendín no outronte?
……– Si ó. Teño, pero é nada que vai pra ninjures. As dúas primeiras horas moi ben, pero así que perde a calor, aínda é mais fría cás sabenas.
……– Pois nada home. Proba cun jato. Pos un jato nos pes que son quentiños e están sempre á misma temperatura, e xa mirarás como tes os pes quentiños durante a noite inteira.
……Pro outro día, o paisaniño volveu entrar na taberna, e o taberneiro, decatándose de que traía a cara e as mans todas rabuñadas, díxolle:
……– Coñó, e logo, seica tiñas a navalla sen asentar, ou?
……– Que vá home, que vá!  Intentei facer o que me dixeches onte co jato pra ter os pes quentiños. Oes, o embudo mais mal que ben, aínda llo fun metendo ata a jorxa, pero a auja fervendo non houbo Cristo bendito… e mira que pelexei con el durante toda a noite!

MARIA DO OUTEIRO

Maria do Outeiro seica tiña uns peitos moi grandes, tan grandes coma os dous penedos mais grandes da Cima da Costa.

      Era unha gran devota da Virxe do Corpiño,  santuario ó que iba todos os anos para escoitar misa e facer a procesión detrás da Virxe.

      Anque non era de moitos cartos, sempre tiña algunha peseta daquelas dantes de papel pra espetarlla no manto da Virxe, pedindolle o favor de atoparlle un mozo casadeiro. Ela sabía que non era a Virxe axeitada pra conceder estes desexos, pero contaba con que lle botase unha mau diante da Virxe encargada de tales asuntos..

      Un ano, en vista de que as súas pregarias non tiñan o fin desexado conseguiu axuntar dez pesetas…(a ver si o problema era por cartos e facían falta algúns mais).

      Envolveunos nun anaco de papel de estraza, meteu o paquete no seu corpiño, colleu o  autobús de Meixide, e alá marchou no día grande do Corpiño para espetarllos no mando da Virse, a ver si así, ese ano e de uhna vez por todas, aparecía o mozo que tantos anos levaba buscando.

      Escoitou a misa con toda a devoción do mundo, e cando saíu a procesíón, púxose ó carón da virxe e meteu a man no seu corpiño para sacar as pesetas que levaba envoltas no papel, e espetarllas no manto para completar a súa pregaria.

      Pero vai ti ver, que o paquetiño xa non estaba alí ¡¡¡ alguén llo había roubado !!!

      Desesperada e chorosa, foise onda a parella da Garda Civil que por aqueles tempos vixiaban as festas mais tradicionais da Nosa Terra, e contoulles  o roubo do que había sido vítima.

     – Pero vamos a ver mulleriña, vostede non se decatou de cando lle meteron as mans nas tetas ?  -díxolle un dos guardias-

     – Ai…si señor juardia, si, eu dinme de conta no mismo momento que mas meteron, pero nunca lle pensei que fose con tan mala intención.

Imaxe

A DESFEITA DO NOSO PATRIMONIO MATERIAL.

A DESFEITA DO NOSO PATRIMONIO MATERIAL.

      Non sei se vos pasa a vós, pero eu según vou entrando en anos, e ao volver a vista atrás, énchenseme as noites de moitas lembranzas de cando era cativo na miña aldea, non moi diferente a calquera outra aldea do noso país, onde todos eramos unha familia, onde non había diferencias entre uns e outros, onde se cantaba e se contaban aquelas cousiñas que mantiñan viva a tradición oral dos nosos ancestros, e onde se axudaban os úns aos outros polo mero feito de axudarse e sen ningún interese mais que non fora ese.

      Non tiñamos auditorios, nin centros DIA, nin clubes de xubilados, pero tiñamos centros de reunión veciñal tan fermosos coma o cuberto da casa, a lareira, a cociña económica, as leiras, hortas, muíños, lavadoiros, fontes, etc.

      Agora, anos despois, ao percorrer camiños e  corredoiras, e mirar pras nosas aldeas, véñense as bagoas aos ollos ao ver o abandono e a desfeita que se está a producir no noso patrimonio. Mires pronde mires, o resultado é desolador. O que foi un auténtico paraíso en tempos non moi lonxanos, hoxe adoece entres silveiras, toxos, xestas e hedras.

      As casas de pedra feitas desobedecendo as normas arquitectónicas e erguidas por simples maos que teceron con auténtica beleza os nosos avós, casiñas que deberían ser un paraíso inmortal, finan dunha maneira tráxica.

      Os muíños e horreos, auténticos almacéns de vida, desfeitos.

      Os camiños carreiros e congostras, inaccesibles.

      O que foron as terras mais productivas… leiras de millo, de trigo, centeo e, patacas, morren afogadas por matogueiras.

      O montes, soutos e fragas cheos de carballos, castiñeiros, piornos, acivros,uces, etc. hoxe adoecen afogados, resecos, e desterrados baixo inmensos alcolitais.

      As veces, penso que nós mesmos somos os culpables da desfeita. Por desgraza, somos alleos a ela, e non somos quen de darlla volta ás cousas que representan a nosa identidade cultural e etnográfica.

      Vivimos efectivamente alleos e impasibles ante esta desaparición perante os nosos ollos, e eliximos corporacións municipais e autonómicas que son os culpabales en primeira persoa. Nós, non facemos nada e eles aínda menos.E así nos vai, e así nos irá.

      Cando a sociedade se decate da riqueza cultural e beleza que está deixando estragar, xa será demasiado tarde. Metéronos nos miolos o odio a todo o galego, á nosa lingua, aos nosos bosques autóctonos, e á fermosísima estampa das nosas aldeas. A perda do mundo rural, non solo rematará coas nosas aldeas. Perderemos  con el algo moito mais importante, algo tan valioso como é a nosa identidade como pobo, a nosa cultura e as nosas tradicións ancestrais… esa tradición oral que eu tanto amo, xa está a mitade de camiño da morte por desgraza.

      Polo camiño que levamos, os nosos netos preguntaranlle ós seus pais por que non se parecen en nada aos seus avós, e porqué Galicia tampouco se parece en nada ao que din os libros que era, e porqué a nosa inmensa cultura, foi sustituida por outras alleas.

      Este puñadiño de fotos que vos amoso, non vou decir a onde perteñecen por vergoña allea, e porque iguais a estas podédelas atopar en calquera das nosas aldeas.

      Que sirvan como tarxeta de presentación para nosa vergoña diante dos que veñan visitarnos, e saiban do que está acontecendo no noso rural.

      Unha perta.

 

AS MIÑAS TRES ALDEAS

Nun comenzo, cando fixen a cantiga, e nun par se sitios onde a cantei, tituleina “Tres lugares de Lalín” Pero gústoume mais “As miñas tres aldeas” e ao remate é como se titula.

A cantiguiña, está dedicada as aldeas onde nacín e onde me criei, e tamén a toda súa xente, de maneita moi especial a todos aqueles amigos e veciños dos que aprendín o que non se ensinaba na escola de Muimenta, e cos que disfrutei de tantas e tantas cousas. Unha apreta moi especial pra todos, e a miña lembranza pros que xa nos deixaron.

Os rios “grande e pequeno” sempre os coñecimos así entre os veciños, anque teñen nome: O grande é o Arnego e o pequeno o das Abellas.

A Costa, é o monte que abriga ás tres aldeas.

Entevista na Voz de Galicia:
https://www.lavozdegalicia.es/noticia/deza/lalin/2017/10/11/span-langglxose-iglesias-adica-unha-cantiga-as-suas-tres-aldeas-lalinspan/0003_201710D11C6994.htm

 

O BALNEARIO DA PONTE VILARIÑO

Fermoso documento sobre a inauguración e declive do balneario, no blogue “Aquam Latam” de Manuel Busto Galego.

BALNEARIO DE CALDELAS DE VILARIÑO (AGOLADA): INAUGURACIÓN E DECLIVE

 En 1963 Manuel Galego Iglesias actuou como fotógrafo e como correspondente do Faro de Vigo dándonos conta da inauguración do Balneario de Caldelas de Vilariño, á que asistiran o propietario do mesmo, D. Antonio Vilariño Vázquez, o Xefe Provincial de Sanidade, D. Julio Casal Castro, acompañado dun químico, D.Juan Ugarte Pollano e o médico-director do balneario, D. Enrique Barcala Loureiro. Previamente as instalacións foran bendicidas polo párroco de Vilariño, D. Manuel Diéguez Diéguez.

O edificio que alberga o manancial e o pavillón de duchas e salas lucían recén remozados. Este manancial foi cualificado e recoñecido como auga mineral o 12 de decembro de 1958 pola Dirección General de Minas. No orde terapéutico foron recoñecidas como augas mineromedicinais pola súa condición acratopega, intensamente alcalina, bicarbonatada sódica e sulfurada, rica en fluoruro sódico e en ácido metasilícico, segundo as análises da época.

O edificio posuía varias salas con bañeiras en dependencias alicatadas.
Igualmente había salas de chorros e consultas.

Vista do corredor central do pavillón principal.

 Nestas imaxes vemos ao propietario, o médico e as autoridades provinciais de Sanidade, o día da inauguración.

O balneario funcionou como tal desde 1963 ata os inicios dos anos 70. Descoñecemos as razóns que provocaron o seu peche. Desde entón os edificios foron abandonados e o declive  e deterioración foron sumándose inexorables.
Estado actual do pavillón central.
O balneario está situado na parroquia de Vilariño, moi preto do río Arnego e da actual Ponte Vilariño. O Arnego posúe outras dúas resurxencias  de augas caldas, unha en Ferreiroa na zona de Paizás e outra preto da Ponte dos Cabalos.
Construción que alberga o manancial, completamente absorbida pola vexetación na actualidade.
O pavillón da fonte presentaba este estado o pasado sábado.

A fonte segue a manar augas caldelas, é dicir mornas, temperaturas que seica oscilan entre os 20 e os 30ºC.

 O pavillón central visto desde a caseta da fonte.

Interior e salas en completo abandono e ruína.

Artículo remitido por Manuel Galego Iglesias a Faro de Vigo o 28-8-1963

Fotos de Xosé Iglesias sacadas no ano 2014

 

RECOÑECEMENTO EN VILATUXE

QUERO FACER PUBLICO O MEU AGRADECEMENTO…
A todos os veciños de Vilatuxe, e de maneira moi especial á comisión organizadora da Feira dos Carballiños, polo recoñecemento que se me fixo onte durante a feira, motivado pola miña labor en prol da cultura e a música galega, e especialmente polo cantar que lle fixen fai seis anos a esta feira tan fermosa. A verdade é que non teño palabras coas que poder expresar todo o que sinto.
A mais, foi unha ledicia recibilo de maus do noso alcalde D. Rafael Cuíña, e estar acompañado por outras sete persoas ás que tamén se lle recoñoceu a sua importante labor nos distintos eidos da vida cotiá da parroquia e da feira.
Moitas grazas pola acollida que me prestades ano tras ano e polas atencións que tedes conmigo.
Sempre no meu corazón, e todos os anos com vós nesta data.
Unha perta para todos.

Na feira dos Carballiños en Vilatuxe. Cantando con Benito, Antonio e Manolo

Enlace ao xornal “La voz de Galicia” no seu artigo sobre a feira.

http://www.lavozdegalicia.es/noticia/deza/2017/05/15/secuestro-feira-dos-carballinos/0003_201705P15C4992.htm