SAN ANTONIO, SAN GONZALO E SANTA ANA.

SAN ANTONIO, SAN GONZALO E SANTA ANA
     Contan os mais vellos do lugar, que cando Deus repartiu as competencias que lle corresponderían a cada santo, cometeu un erro. Un erro de duplicidade, xa que otorgoulles sen decatarse, as labouras de casamenteiro a dous santos ó mesmo tempo: a San Antonio e a San Gonzalo.
.       O conflicto que creou entre os dous santos, foi tan grande e chegou a tal punto, que cando unha moza lle pedía a un deles pra se casar, o outro sentía tantos celos, que armaban tal regueifa, que ata resoaban os berros na terra.
.       Sabendo Deus do asunto, e sentíndose culpable de semellante desfeita, chamounos ós dous, e tomou unha decisión salomónica: Concedeulle ao San Gonzalo as labouras de casamenteiro das mulleres vellas, a ó San Antonio as das novas,
.       San Pedro, que amais de ser o encargado de gardar as  chaves do ceo coñece todos os idiomas do mundo, é o encargado de escriturar as actas das xuntanzas celestiais, e escribíu o conto en portugués e á maneira dun cantar de cego, deste xeito:

Santo Antônio ficou bravo
onda Deus foi reclamar:
– Em assuntos de noivado
e casório ao pé do altar,
São Gonçalo ainda acaba
ocupando o meu lugar…
O Senhor sorriu e disse:
– Toniquinho, não esquenta:
Você casa as que têm vinte,
ele casa as de cinquenta
Você para em vinte e nove,
ele assume até os noventa
Pois não é que o tal acordo
fez o céu se encher de graça?
Os dois santos se abraçaram
e até hoje, sem pirraça
Santo Antônio acode a uva,
São Gonçalo, a uva passa.

….    E por eso, esta estrofiña que vou pór de seguido, e que perteñece ao cantigueiro tradicional portugués, non ten moito sentido, xa que ningún dos dous santiños pode meterse nas competencias do outro.

Sao Gonçalo de Amarante,
Casamenteiro das velhas,
Porque não casas as novas?
Que mal te fizeram elas?

     Pero o conto non remata aquí, porque durante a xuntanza, e atopándose Santa Ana presente, xa que era a encargada de que estivesen sempre cheas as cuncas do viño, díxo en voz alta e dirixíndose a Deus con todo o respecto: Señor, a min aínda non me dou encomenda algunha. E Deus tan sabio él, metendo o dedo índice na orella e sacudíndoa ben, preocupado porque xa estaban todas as encomendas repartidas, respostoulle:
      – Pois xa está o asunto arranxado miña queridiña Ana. Ti serás a casamenteira das viudas.
.       – De cales señor, das novas ou das vellas…
     – Tanto das novas coma das vellas, que non quero enredos e cometer o mesmo erro outra vez.
     E iste, e non outro, é o motivo polo que San António é o casamenteiro das novas, San Gonzalo o das vellas e Santa Ana a casamenteira das viudas.

– A cantiguiña, ensinouma Toniño Zambujo . Pró conto, inspiroume un dos trasnos que durmen na carballeira da Chan, no Caritel de Ponte Caldelas.

zzz

Advertisements

PASACALLES OU PASARRÚAS?

PASACALLES OU PASARRÚAS?
…..Pois según parece, a palabra correcta para definilo en galego, é “Pasacalles”
…..As bandas de música e os grupos de gaitas, dan e diron sempre “Pasacalles”
…..“Pasarrúas” é unha palabra en castrapo que consiste en galeguizar a palabra “Calles” por “Rúas”
…..A Academia Galega, recomenda adoptar a palabra “Pasacalles” decindo que é “Unha marcha popular de ritmo moi vivo tocada nas rúas por unha banda, unha charanga ou un grupo de gaiteiros”. Anque as Charangas (a meirande parte delas) xa perderon a esencia do que en realidade é unha charanga, e non deixan de ser mais ca unha orquesta que toca a pe da rúa ou nun palco.
…..No caso de Galicia, que dende tempos ancestrais as súas rúas sempre foron un rebumbio de música, a palabra que deberíamos utilizar sería a de “ruada”
…..A RAG define “Ruada” como:
…..1.- Reunión de xente, en xeral pola noite, para divertirse con cántigas, bailes, etc.
…..2.- Percorrido que fan os mozos polas rúas bailando e cantando serenatas.
…..Polo tanto, a palabra “Pasarrúas” ou “Pasarúas” non existe no galego, e a correcta é “pasacalles”
…..A palabra que si está na RAG é “pasacorredoiras” que son pezas da música tradicional galega, que teñen un ritmo moi parecido á Polca.
Apertas para todos.

PRA TODOS OS MEUS AMIGOS: SOMOS UNS GUERREIROS!

PRA TODOS OS MEUS AMIGOS: SOMOS UNS GUERREIROS!
Unha das frases que máis me estremeceu ao mirar a película “Letters to God”, é cando o neno, que ten cancro, dille á súa nai: “Son un guerreiro”
Conmovéronme tanto esas palabras, que púxenme a pensar que ao remate, todos somos guerreiros, porque todos temos que combater nalgunha loita.
Pero saber por qué estamos a pelexar é moi importante. Non se pelexa por pelexar. Hai que ter boas razóns para facelo, e máis aínda, pra querer gañar. Cando enfermamos, loitamos por estar sans. Cando nos deprimimos, por volver animarnos. Se a vida nos dá un golpe, facemos todo o posible por volver erguernos con máis forzas.
Certamente, todos aqueles aos que se lle poñen atrancos ou que tratan de limitalos nas súas loitas, pelexan por vencer as dificultades e os impedimentos. O asunto, é non nos quedar quedos e indiferentes ante as cousas que nos pasan.
Pode que esteñas atravesando unha enfermidade, ou a morte de un ser querido. Pode que teñas intentando tantas veces algo, que hoxe te atopas tirado no chao, pensando como poderás volver erguerte. Pero non esquezas estás palabras: ÉS UN GUERREIRO!
Tes que combater con todas as túas forzas mentres sigas con vida. Aferrate a ela.
Na película, o neno morre logo de enfrontar moitos tratamentos contra o cancro, pero nanvergantes deixa un legado enorme de amor a todos os que o coñeceron.
Unha aperta pra todos os meus amigos neste día tan especial pra min, porque hoxe 25 de Maio… Fai vinte anos que eu tamén ¡¡ FUN UN GERREIRO !!

RAMONA MANEIRO

RAMONA MANEIRO
.       Ola Ramona. Bo día. Que ledicia volver a verte, saber de ti e escoltarte de novo despois de tantos anos.
     Sempre te admirei, dende aqueles días nos que fixeches o que fixeches porque o teu gran amor e a túa enteireza, leváronte a facelo.
.      Onte vinte fermosa… moi fermosa… fermosísima! Ata me lembraches as nosas avoas… vestida de escuro, peinando canas, os cabelos recolleitos nunha trenza, con gafas… solo che faltaba o pano na cabeza. Vinte forte e rexia coma elas, pero ao mesmo tempo chea de ledicia, amor, tenrura e sabor á terra…”Ti és coma terra nosa, e a terra coma ti é” tal como reza a cantiga de Fuxan os Ventos.
.        Que magoa que o teu feito caíra en saco rachado. Canta razón cando dis que pasaron vinte anos dende aquelas, e seguimos onde estabamos, sen mover un solo marco da leira da eutanasia. Como ben dicimos pola nosa terra “acabouse o día, acabouse a romaría e solo nos lembramos de Santa Barbara cando chove”
.        Vólvese abrir o debate, entrará en campaña electoral e despois, se te mirei non me lembro. Xa verás… tempo ao tempo.
.        O que mais me gustou de ti, foron as palabras dedicadas á igrexa. A esa igrexa chea de bispos trogloditas solideum e insolidarios. Esa igrexa que abrigou a unha sanguenta dictadura, e que levou ao dictador baixo palio. Esa Igrexa que condena a homosexualidade pero que está chea de pederastas. Esa igrexa que andivo polo mundo en diante cambiando a cultura dos pobos en nome do seu Deus verdadeiro. Esa igrexa que ata non fai tantos anos, solo permitía que as mulleres entrarades nela con un pano na cabeza porque naciades pecadentas,…e que pradica a vida, pero que vos botaba fora se quedabades preñadas estando solteiras. Esa Igrexa que goza duns beneficios que xa quixeran para sí, calquera das empresas do país. Esa Igrexa que co seu beneplácido, senta nas súas primeiras bancadas aos ladróns mais grandes que tivemos nunca neste país.
.        “… Quieren que suframos como sufrió Cristo en la cruz… A TOMAR POR CULO!!! Que sufran ellos, yo no!”
.        Sabes? Levo pensado nestes días, que deberían acompañar as súas ideas con feitos tales como negarse a que lle apliquen anestesia cando vaian ao dentista, ou cando teñan que operarse de algunha cousa. Eso sería un bo ejemplo de sofrir tal como sofriu Cristo na cruz, xa mirarías como logo cambiaban de idea.
.        Non te preocupes Ramona. Seguirán así, porque gústalles o poder e temen perdelo. E seguirán así mentras certa casta de políticos lles lamba o cu un día si e outro tamén. E condearán as túas palabras, porque non queren mirar mais arriba das espiñas e son incapaces de mirar pra flor.
       Unha perta Ramona. Non sabes canto me gustaría coñecerte en persoa. E grazas por aparecer de novo para lembrarnos que todo segue igual despois de tantos anos, e que somos incapaces de avanzar cando “coa Igrexa atopamos”

POR SANTA LUCÍA MINGUA A NOITE E MEDRA O DÍA.

POR SANTA LUCÍA MINGUA A NOITE E MEDRA O DÍA.
……Hoxe día 13 de Decembro, celebramos a Santa Lucía, e anque aínda faltan oito días para o solsticio do inverno para que empecen a medrar os dias e a encoller as noites, seguen vixentes algúns dos refráns da Santa decíndo que a partires de hoxe, medran os días.
……Según me contaba un amigo esta mañá, mentras debullabamos os graus de café en auga, parece ser que os refráns foron certos por culpa dos desfases do calendario xuliano. Seica o día de Santa Lucía, coincidiu co día do solsticio de inverno entre os anos 1325 e 1350, e no século XVI o día do solsticio chegou a ser incluso o 11 de decembro.
……Os días que van dende o 11 ata o 21 de decembro suprimironse en 1582 coa reforma gregoriana. Entón, e dende aquelas o día da Santa Lucía pasou a ser oito dias antes do solsticio.
……O que non sei, é se o nome de Lucía, que ven de luz (Lux) ten que ver con este feito tamén. E o que si sei é que por increíble que pareza, moitos séculos despois seguen vixentes estes refráns.
…………………
– Por Santa Lucía, a mais longa noite e o mais curto día.
– Por Santa Lucía, mingua a noite e medra o día.
– Pola Santa Lucía, medra un palmo o día.
– Santa Lucía, saca da noite e mete no día.
– Por Santa Lucía, inverno de noite e de día.
– Cando chove por Santa Lucía, chove un mes e mais quince días, e se chove por Santa Viviana, chove cuarenta días e unha semana.
– O que non é pro día de Santa Lucía, é pro outro día.
– Por Santa Lucía o allo quer ver o día.
– Santa Lucía, anda co porco á porfía.
– Se para Santa Lucía non hai neve na pía, haina para o outro día.

Captura

 

 

 

 

A MIÑA NETIÑA E A ÁRBORE DE NADAL

A MIÑA NETIÑA E A ÁRBORE DE NADAL
……Farto xa de estar tan farto de ver diante e ano tras ano o dichoso arboriño de Nadal, iste ano decidín “innovar” e pasar da árbore.
……E pensando, pensando…e xa que de cativo iba aos montes do Castelo, a buscar o piñeiro para poñerlle as bombillas, e solo dúas ou tres das de diario que lle poñia o meu tio Camilo, xa que as bolas de coloríns, aínda non chegaran ás aldeas… porqué non traer os montes do Castelo para Pontevedra, e que loceran como adorno de Nadal enriba da mesa?
……E nesas estaba, cando ocurrírseme que un tanque dos peixes de cristal (seica se chama así) non estaría nada mal para metelos e loceran alí dentro.
……Dito e feito. Marcheime ao monte cunha bolsa para metelo nela, e xa de paso fun a unha obra en construcción para coller algo de area, e así xuntar os montes do Castelo cos areais da Ría dePontevedra. A mais, merquei nos chinos unhas bombilliñas desas de 3€ a pilas,para que a cousa tivera aires de Nadal.
……Pero vai ti ver que tan pronto tiven todo montado, empecei a dar voltas darredor da mesa coas bombilliñas na mau, sen saber moi ben como poñelas dentro sen facer un derrame, e estragar o traballo feito.
……Non mirei xeito de poñelas. Falei conmigo mesmo e díxenme… “Pepe, non desfagas o que tanto che gusta ver así. Quita os chourizos do bote de cristal onde os tes metidos, e mete as bombilliñas nel.
……Dito e feito. Os montes do Castelo e a area da Ría de Pontevedra dentro dun tanque pros peixes, e as bombillas, dentro do bote dos chourizos.
……O conto foi, que cando estaba embelesado (que fermosa palabra… embelesado!) mirando para miña obra de arte, chegaron as fillas e a netiña para felicitarme polo meu cumpleanos. I eu todo cheo de ledicia, díxenlle á netiña sinalándolle o tanque dos peixes e o bote:
……– Nayma, mira que arboriño de Nadal mais fermoso fixo o avó!!! E botei unha risotada desas de satisfación que solo os que somos avós sabemos botar diante dunha neta.
……– E ela, coa súa inocencia, e nun perfecto castelán de Vigo, repuxo:
……– Abuelo, tu no sabes… Eso no és un árbol de Navidad!
……Jaaa. Canto se lles quere aos netos. Canto a quero. O que ela non sabe, é que eu xa sei que non é unha árbore de Nadal, pero tampouco llo vou dicir. Deixarei que siga coa súa inocencia de catro aniños.
……Bo Nadal para todos.

 

GRAZAS POR TODO, HERNÁN.

LA VIDA TE DA SORPRESAS…SORPRESAS TE DA LA VIDA!!!
……No baixo do edificio onde eu vivo, na rúa Juan Carlos I de Pontevedra, hai un Restaurante/Cafetería, onde paso os ratos de lecer de boa gana e cando me presta facelo. Non vou decir o nome porque non pedín permiso. Nela, traballa un camareiro ecuatoriano que se chama Hernán.
……Ata aquí todo normal se non fora porque Hernán, é un dises tipos que lle cae ben a todo o mundo. Que te recibe cun sorriso nos beizos sexa a hora que sexa, e durante a súa dura xornada de traballo. Mesmo parece que xa che se alegrou o día  con tan solo mirar pra el.
……E non só iso. É que nunca lle mirei unha mala cara con ninguén, nin ao revés. O trato que recibo dél, sempre é exquisito. Ata lle levo berrado moitas veces para que me chame Pepe a secas, sen o señor diante, pero non hai maneira de que o consiga.
……Pois resulta que fai uns días, falábame de que seguía as miñas cantigas polo You Tube. Que non entendía moi ben o galego nin a nosa música, pero que algunhas das miñas cantigas, gustabanlle moito. Ata me chegou a preguntar o que quería decir en algunha delas.
……Suscribiuse a miña canle, mirei que lle daba un “me gusta” a algunha delas, cousa que para min era unha ledicia, porque entendo que a nosa música tradicional, e moi dificil de comprender para esta xente tan allea a nosa cultura.
……Onte, cando cheguei atendeume co sorriso de sempre. Díxome:
……– Señor Pepe, le voi a confesar una cosa. La música és mi gran pasión. Cuando vivia en Ecuador cantaba con una gente de allí y con la que disfruté mucho cuando solo tenía 21 años.
……Quiere que le enseñe un video de cómo canto yo?
……Bufff. Vaia sorpresa que me levei!
……Anque a min pásame o mismo coa música latina, que lle pasa a él coa galega. Este tipo de música non me entra de ningún xeito, porque son doutro tempo e dunha cultura moi diferente. Pero a música é a música, e anque sexan de distintas culturas, os músicos sempre acabamos entendendonos, que por algo a música, é o único idioma universal.
……Leveime unha sorpresa moi grande escoitando como canta e como toca a xente que o acompaña.
Que ledicia Hernán. Vaia sorpresa que me deches!
……Rite ti da Panorama, París de Noia e trangalladas desas, que o único que fan, é un circo coa música que vos corresponde a vós, e que sodes quen mellor a cantades.
……En min, sempre terás un amigo para o que che faga falta Herni. Unha perta.

(No video que poño, Hernán é o que canta)

ESTALOTES, SANXOÁS…

ESTALOTES, SANXOÁS…

……Dias atrás, atopei un par de variñas de cor branco, do que eu sempre coñecín como “Estalotes” ou “Sanxoás”. A rareza da cor, levoume a poñer a foto no Facebook, e pedirlle aos amigos que me dixeran os nomes de como se coñecían no seu lugar, xa que ben sabedes a variedade de nomes cos que se coñece esta fermosa “Orquidea autóctona”.

……En poucos días, conseguín algo mais de oitenta nomes diferentes, cousa que di moito da enorme riqueza da nosa fala. Esa misma fala, que moitos queren estragar e rematar con ela dunha vez.

……Pediríavos que se sabedes algún nome mais que non esteña na relación, poñelo nas opinións ao fondo do artigo para poder engadilo.

……Moitas grazas.

Abellocas, albocas, abelurias, abellonas, alcloques, alcroques, avespóns, belicroque, belitroques, bulertas, cálzamos, campanelas, campelos, cloques, consolda, coquelos, croquetes, croquis, croscallos, crostelos, dedaleiras, dedales, estalos, estalotes, estaloucos, estoupallo, estoupacloque, estoupatroques, estoupetos, estoupillos, estoupichos, estoupóns, estoupós, estoupois, estoupotes, estralantes, estraloques, estralotes, estrincóns, estrinquelos, estroques, estroupelos, estroupiños, folla de sapo, herba da cobra, herba de San Xoán, herba dos croqueles, herba dos troques, melincroques, melitroques, palotes, palitroques, pelitroques, quiquiricallo, quiquirinchos, relicroques, retriscos, retrincotes, sanxoáns, sabáns, sapoqueiros, tastalás, tastrincóns, torques, trascos, trasquelos, trastalos, trincotes, triscalotes, triscotes, tróqueles, troques, trouquelos, vara das cobras, vespellós, vespóns, xoanas, xalocas, xolcas, xoucas.

 

A DESFEITA DO NOSO PATRIMONIO MATERIAL.

A DESFEITA DO NOSO PATRIMONIO MATERIAL.

      Non sei se vos pasa a vós, pero eu según vou entrando en anos, e ao volver a vista atrás, énchenseme as noites de moitas lembranzas de cando era cativo na miña aldea, non moi diferente a calquera outra aldea do noso país, onde todos eramos unha familia, onde non había diferencias entre uns e outros, onde se cantaba e se contaban aquelas cousiñas que mantiñan viva a tradición oral dos nosos ancestros, e onde se axudaban os úns aos outros polo mero feito de axudarse e sen ningún interese mais que non fora ese.

      Non tiñamos auditorios, nin centros DIA, nin clubes de xubilados, pero tiñamos centros de reunión veciñal tan fermosos coma o cuberto da casa, a lareira, a cociña económica, as leiras, hortas, muíños, lavadoiros, fontes, etc.

      Agora, anos despois, ao percorrer camiños e  corredoiras, e mirar pras nosas aldeas, véñense as bagoas aos ollos ao ver o abandono e a desfeita que se está a producir no noso patrimonio. Mires pronde mires, o resultado é desolador. O que foi un auténtico paraíso en tempos non moi lonxanos, hoxe adoece entres silveiras, toxos, xestas e hedras.

      As casas de pedra feitas desobedecendo as normas arquitectónicas e erguidas por simples maos que teceron con auténtica beleza os nosos avós, casiñas que deberían ser un paraíso inmortal, finan dunha maneira tráxica.

      Os muíños e horreos, auténticos almacéns de vida, desfeitos.

      Os camiños carreiros e congostras, inaccesibles.

      O que foron as terras mais productivas… leiras de millo, de trigo, centeo e, patacas, morren afogadas por matogueiras.

      O montes, soutos e fragas cheos de carballos, castiñeiros, piornos, acivros,uces, etc. hoxe adoecen afogados, resecos, e desterrados baixo inmensos alcolitais.

      As veces, penso que nós mesmos somos os culpables da desfeita. Por desgraza, somos alleos a ela, e non somos quen de darlla volta ás cousas que representan a nosa identidade cultural e etnográfica.

      Vivimos efectivamente alleos e impasibles ante esta desaparición perante os nosos ollos, e eliximos corporacións municipais e autonómicas que son os culpabales en primeira persoa. Nós, non facemos nada e eles aínda menos.E así nos vai, e así nos irá.

      Cando a sociedade se decate da riqueza cultural e beleza que está deixando estragar, xa será demasiado tarde. Metéronos nos miolos o odio a todo o galego, á nosa lingua, aos nosos bosques autóctonos, e á fermosísima estampa das nosas aldeas. A perda do mundo rural, non solo rematará coas nosas aldeas. Perderemos  con el algo moito mais importante, algo tan valioso como é a nosa identidade como pobo, a nosa cultura e as nosas tradicións ancestrais… esa tradición oral que eu tanto amo, xa está a mitade de camiño da morte por desgraza.

      Polo camiño que levamos, os nosos netos preguntaranlle ós seus pais por que non se parecen en nada aos seus avós, e porqué Galicia tampouco se parece en nada ao que din os libros que era, e porqué a nosa inmensa cultura, foi sustituida por outras alleas.

      Este puñadiño de fotos que vos amoso, non vou decir a onde perteñecen por vergoña allea, e porque iguais a estas podédelas atopar en calquera das nosas aldeas.

      Que sirvan como tarxeta de presentación para nosa vergoña diante dos que veñan visitarnos, e saiban do que está acontecendo no noso rural.

      Unha perta.

 

GALICIA

GALICIA

XEOGRAFÍA:
Galicia é un país formado por varias provincias: Galicia Nación, O Bierzo, Portugal, Brasil, Buenos Aires, Angola e Mozambique. A súa vez, a provincia de Galicia Nación, está formada pola Coruña, Lugo, Ourense, Pontevedra e un Castro Celta reconvertido en urbe, chamado Vigo.
Limita ao Norte e ao Oeste co chapapote. No Sur e o Leste coas terras do extranxeiro.
É un pais hidrograficamente falando moi impotante, xa que se coñece como o país dos 3.000 rios, aínda que como chove tanto, non se sabe moi ben por onde discorren xa que está todo o chao mollado. Anque ten fama nos países da contorna, de ser un sitio moi frio, non é así. De feito, están enchendo os montes de ventiladores para poder refrescar algo o medio ambiente. Un dos nativos galegos, ata chegou a popularizar unha frase  que se define por si mesma e que di: “Fai un sol de carallo”. Tamén hai rías, que son coma os rios pero mais grandes, tan grandes que se confunden co mar, e diferéncianse en que nos rios hai troitas e nas rías pulpo, centolas e nécoras.

POBOS IMPORTANTES:

CORUVIGO; Foi o pobo mais importande de Galicia ata que chegaron os curas e os políticos. Tanto os úns coma os outros, fundaron unha cidade residencial chamada SANTIAGO, e partiron a Coruvigo en dous pobos. A Coruña na parte de riba e Vigo na dabaixo.
A CORUÑA; A vila de riba, solar patrio dos insignes personaxes Arsenio, Franc, Paco Vazquez e Lendoiro. O seu principal atractivo son os temporais, mais un candil moi grande que se esqueceu un tal Hercules nunha noite de troula e magosto.
VIGO; A vila dabaixo. Ven sendo un enorme Castro Celta moi populoso e reconvertido en urbe. O seu xefe/druída, é un tal Abelix Cabaleirux.
No castro, teñen un clube de xogos tradicionais celtas, e o que seguen moitos nativos que se fan chamar a si mesmos “Celtarras” 
LUGO; É a cidade mais viciosa de toda a Galicia Nación. Herdeira das famosas orxías romanas famosas en Galicia inteira. Tanto é así, que amurallárona pra evitar aos curiosos e voyeurs.
OURENSE; É a cidade mais quente de Galicia. Presumen de que se cocen os ovos na auga das súas fontes.
PONTEVEDRA; Capital da provincia do mesmo nome. Cidade dormitorio do Castro Celta de Vigo. É a terra dos “caciques” por excelencia. O seu principal atractivo son as celulosas, que veñen sendo como unhas esterqueiras das que presumen os seus acólitos (non confundir con alcólitros).
FERROL DO CAUDILLO; Metrópolis vinda moito a menos ao deixar de fabricar barcos e caudillos. Tanto é así, que perdeu o apellido e quedouse solo en Ferrol.  ……………………… BUENOS AIRES; A cidade máis populosa e mais  fachendosa de Galicia. Os seus habitantes, son os que mais presumen e mellor falan, aínda que ao remate non digan nin fagan nada. Un bo exemplo é o actual Papa Francisco. 
BAQUEIRA BERET; En galego sería “Gandeira Verás”, pero os cataláns, tan seus e tan independentistas eles, traduciron o nome ao catalán.
BECERREÁ; Lugar onde van parir as vacas galegas.
O CARBALLIÑO; En castelán “El Roblecito“  un dos pobos mais famosos de Galicia porque o seu rio, o Arenteiro, leva mais pulpos ca auga. 
BETANZOS; O seu nome deriva dos “betanzolos” (repolos, no galego normativizado) típica verdura que se come cocida nun pote e misturada cun montón de cousas.
LALÍN; O seu nome tamén deriva da gastronomía. O “lalinolo” é un típico marisco gasterópodo que se cria nos cortellos. Posúe dous pes carnosos traseiros, que lle serven para andar polas corredoiras ás landras, e anque perdeu o caparazón, segue a conservar as dúas antenas na cachola, moi ricas cocidas e adornadas con pemento picante e aceite cru. Prato exquisito son os Lalinolos cocidos con Betanzolos.
Lalín a mais, é coñecido como “O Exipto galego”, polas obras faraónicas das que presume o alcalde/faraón que as fixo.

O IDIOMA

Galicia, ven sendo algo así como un paraíso pros idiomas, xa que nela conviven en perfecta harmonía seis linguas ou falas romances: O galego, o castelán, o castrapo, o chapurrao, o xunteiro e o portugés.
GALEGO; Case extinguido. É o idioma falado por unha pequena minoría inculta que vive nas aldeas dos montes do interior, e que resiste con todas as súas forzas ao invasor. É a forma orixinal do idioma, e do galego, deriva directamente o latín, e non ó revés. 
CASTELÁN; Falado polos valisoletanos aclimatados a Galicia e polos politicos galegos aclimatados a Madrid. O castelán é unha forma arcaica, aínda que moi evolucionada, do galego.
CASTRAPO; Falado polo 90% da poboación. É o galego moderno. Unha frase típica en castrapo é: “Ou t’apartas ou vouche partir os fuciños, lanjrán do carallo!”
CHAPURRAO; Tamén chamado ” lingua conselleira”, é o intento de falar castrapo polos que falan castelán. É realmente patético. De feito non posúe aínda Real Academia.
XUNTEIRO; Unificación artificial do idioma que é considerada como lingua oficial. É o idioma no que se escriben as publicacións da Xunta, e se  fala pola radio e a televisión galegas e no que, con grandes dificultades, tentan ensinar aos nenos nos colexios para borrarlles da mente o nefasto castrapo. En xunteiro, tamén escriben os xornais na primeira folla unha vez ao ano… polo 17 de Maio.
PORTUGUÉS; Idioma falado nalgunhas das provincias externas de Galicia, como Portugal, Brasil e Angola. 
Tenta meterse e influenciar no galego ao traveso da “gh” por exemplo; aghora, cegho, pésegho, figho, longho etc. De momento resisten a tal invasión Lugo (Lugho) grazas a que a cidade está amurallada, e Vigo (Vigho) porque eles seguen ao seu alá no castro, enredados da produción de troncomovis.