O APARELLO DE RADIO

O APARELLO DE RADIO
           Silverio, era un rapaz dunha fermosa aldea da outra veira do Rio das Abellas alá por Lalín, que como todos os mozos por aquel tempo, traballaba na casa axudando aos seus pais nas labores propias das aldeas pra poder sair pra diante, e ter un anaco de pan que levar a boca despois da fame que deixara a guerra civil. Dorinda, era unha fermosa rapaza dunha parroquia preto da de Silverio, e á que lle andaba a facer as beiras de cando en vez.
           Unha mañá, cando facía un par de anos que rematara a guerra, e despois da misa do domingo, unha parella da Garda Civil, animaba òs mozos das aldeas a que fosen a Lalín para apuntarse e poder mellorar o porvir sendo gardas. Silverio, despois de consultalo cos seus pais, decídíu apuntarse coa idea dun millor futuro fora da aldela, xa que o único traballo pra probar sorte que había por daquelas, chamábase “emigración”
           Dito e feito, apuntouse pra garda, levárono pra academia, e botou un par de anos fora. Despois diste tempo, volveu sendo garda civil e destinado para o cuartel de Pontevedra. Tomou relacións serias con Dorinda e casaron no ano 45. Venderon aos seus irmaus a parte que lles correspondía da herdanza, e cos cartos, mercaron unha casiña xunto con un bo anaco de leira en Tomeza, unha pequechiña parroquia preto de Pontevedra. Mercaron media ducia de vacas, unhas galiñas e un par de porcos da ceba, pra levar a vida tal como facían en Lalín. E a vida foilles ben, xa que todo o que se colleitaba na casa engadido ó soldo de Silverio, ata lles daba pra aforrar unhas boas cadelas na contiña que tiñan no banco.
           Tiveron tres fillos. O maior, Dositeo, decidiu emigrar a Suiza xunto con un compañeiro e veciño. Alí fóronlle moi ben as cousas e alí segue, pois casou cunha moza Suíza, e alí naceron tamén os seus fillos. Según teño escoitado, xa fai moitos anos que non ven por aquí.
           Os meus pais visitábanos moi a miudo, pois coñecíanse dende cativos xa que eran dunha parroquia veciña, amais Dorinda, era prima segunda da miña nai.
           Nunha desas visitas, o meu pai preguntoulle a Dorinda:
           – Qué, como lle andan as cousas a Dositeo alá pola Suiza.
           – Ben, moi ben. Aínda antes donte, un veciño de eiquí do lado que está con el alá, e que veu uns días de vacacións, trouxonos unha carta e un paquetiño con un aparello de radio, pois o que temos, xa vai vello. Magoa que se esquenceu de mandarnos o cable para enchufalo e nono podemos acender. En canto vaia Silverio a Pontevedra, terá que mercar ún.
            O meu pai, pedíulle que llo ensinara e decatouse de que aquel aparello de radio era un transistor, pero non traía as pilas postas. Díxolle que non se preocupara que xa se encargaba él. E foise, a unha taberna que había a 500 metros dalí que se chamaba a de Pepe do Marco. Hoxe segue como bar… nada que ver coa taberna daquelas. Mercou unhas pilas e volveu de seguida. Pediulle a Dorinda que lle trouxera o aparello de radio outra vez, púxolle as pilas, e o homiño da radio empezou a falar e os músicos a tocar.
           Contaba o meu pai, que Dorinda, non facía mais que mirar darredor do aparello, pero que non decía nada. Ata que Silverio lle preguntou:
           – Que andas a facer, que xa fai un anaco que non fas mais que mirar pro aparello e non dis nada…
           – Estou mirando por onde raios entrou a xente que está tocando dentro se non hai ningún cable por onde entrar.

– Non é un conto. A cousa foi certa, i eu cóntovola tal como a miña nai ma contou a min, anque os nomes das persoas non corresponden coas da realidade.

radio

ODA CUMPLEANEIRA PRA JULIO.

ODA CUMPLEANEIRA PRA JULIO.
O meu amigo da ialma
cumple hoxe cen aniños,
e celebraraio con calma,
cunhas tapas e cuns viños.

E como as presas son malas,
pídolle ó Axuntamento,
pra cando cumpla os douscentos,
prepare a festa con tempo.

Facendo o pregón cun bando,
por orde do señor alcalde,
cás tabernas ise día,
poñan os viños de balde.

E na fermosa Ferrería
famosa no mundo inteiro,
érgaselle un monumento,
a iste, sin par, gaiteiro.

Para Julio González Álvarez, con todo o meu cariño.

zz

SAN ANTONIO, SAN GONZALO E SANTA ANA.

SAN ANTONIO, SAN GONZALO E SANTA ANA
     Contan os mais vellos do lugar, que cando Deus repartiu as competencias que lle corresponderían a cada santo, cometeu un erro. Un erro de duplicidade, xa que otorgoulles sen decatarse, as labouras de casamenteiro a dous santos ó mesmo tempo: a San Antonio e a San Gonzalo.
.       O conflicto que creou entre os dous santos, foi tan grande e chegou a tal punto, que cando unha moza lle pedía a un deles pra se casar, o outro sentía tantos celos, que armaban tal regueifa, que ata resoaban os berros na terra.
.       Sabendo Deus do asunto, e sentíndose culpable de semellante desfeita, chamounos ós dous, e tomou unha decisión salomónica: Concedeulle ao San Gonzalo as labouras de casamenteiro das mulleres vellas, a ó San Antonio as das novas,
.       San Pedro, que amais de ser o encargado de gardar as  chaves do ceo coñece todos os idiomas do mundo, é o encargado de escriturar as actas das xuntanzas celestiais, e escribíu o conto en portugués e á maneira dun cantar de cego, deste xeito:

Santo Antônio ficou bravo
onda Deus foi reclamar:
– Em assuntos de noivado
e casório ao pé do altar,
São Gonçalo ainda acaba
ocupando o meu lugar…
O Senhor sorriu e disse:
– Toniquinho, não esquenta:
Você casa as que têm vinte,
ele casa as de cinquenta
Você para em vinte e nove,
ele assume até os noventa
Pois não é que o tal acordo
fez o céu se encher de graça?
Os dois santos se abraçaram
e até hoje, sem pirraça
Santo Antônio acode a uva,
São Gonçalo, a uva passa.

….    E por eso, esta estrofiña que vou pór de seguido, e que perteñece ao cantigueiro tradicional portugués, non ten moito sentido, xa que ningún dos dous santiños pode meterse nas competencias do outro.

Sao Gonçalo de Amarante,
Casamenteiro das velhas,
Porque não casas as novas?
Que mal te fizeram elas?

     Pero o conto non remata aquí, porque durante a xuntanza, e atopándose Santa Ana presente, xa que era a encargada de que estivesen sempre cheas as cuncas do viño, díxo en voz alta e dirixíndose a Deus con todo o respecto: Señor, a min aínda non me dou encomenda algunha. E Deus tan sabio él, metendo o dedo índice na orella e sacudíndoa ben, preocupado porque xa estaban todas as encomendas repartidas, respostoulle:
      – Pois xa está o asunto arranxado miña queridiña Ana. Ti serás a casamenteira das viudas.
.       – De cales señor, das novas ou das vellas…
     – Tanto das novas coma das vellas, que non quero enredos e cometer o mesmo erro outra vez.
     E iste, e non outro, é o motivo polo que San António é o casamenteiro das novas, San Gonzalo o das vellas e Santa Ana a casamenteira das viudas.

– A cantiguiña, ensinouma Toniño Zambujo . Pró conto, inspiroume un dos trasnos que durmen na carballeira da Chan, no Caritel de Ponte Caldelas.

zzz

PASACALLES OU PASARRÚAS?

PASACALLES OU PASARRÚAS?
…..Pois según parece, a palabra correcta para definilo en galego, é “Pasacalles”
…..As bandas de música e os grupos de gaitas, dan e diron sempre “Pasacalles”
…..“Pasarrúas” é unha palabra en castrapo que consiste en galeguizar a palabra “Calles” por “Rúas”
…..A Academia Galega, recomenda adoptar a palabra “Pasacalles” decindo que é “Unha marcha popular de ritmo moi vivo tocada nas rúas por unha banda, unha charanga ou un grupo de gaiteiros”. Anque as Charangas (a meirande parte delas) xa perderon a esencia do que en realidade é unha charanga, e non deixan de ser mais ca unha orquesta que toca a pe da rúa ou nun palco.
…..No caso de Galicia, que dende tempos ancestrais as súas rúas sempre foron un rebumbio de música, a palabra que deberíamos utilizar sería a de “ruada”
…..A RAG define “Ruada” como:
…..1.- Reunión de xente, en xeral pola noite, para divertirse con cántigas, bailes, etc.
…..2.- Percorrido que fan os mozos polas rúas bailando e cantando serenatas.
…..Polo tanto, a palabra “Pasarrúas” ou “Pasarúas” non existe no galego, e a correcta é “pasacalles”
…..A palabra que si está na RAG é “pasacorredoiras” que son pezas da música tradicional galega, que teñen un ritmo moi parecido á Polca.
Apertas para todos.

PRA TODOS OS MEUS AMIGOS: SOMOS UNS GUERREIROS!

PRA TODOS OS MEUS AMIGOS: SOMOS UNS GUERREIROS!
Unha das frases que máis me estremeceu ao mirar a película “Letters to God”, é cando o neno, que ten cancro, dille á súa nai: “Son un guerreiro”
Conmovéronme tanto esas palabras, que púxenme a pensar que ao remate, todos somos guerreiros, porque todos temos que combater nalgunha loita.
Pero saber por qué estamos a pelexar é moi importante. Non se pelexa por pelexar. Hai que ter boas razóns para facelo, e máis aínda, pra querer gañar. Cando enfermamos, loitamos por estar sans. Cando nos deprimimos, por volver animarnos. Se a vida nos dá un golpe, facemos todo o posible por volver erguernos con máis forzas.
Certamente, todos aqueles aos que se lle poñen atrancos ou que tratan de limitalos nas súas loitas, pelexan por vencer as dificultades e os impedimentos. O asunto, é non nos quedar quedos e indiferentes ante as cousas que nos pasan.
Pode que esteñas atravesando unha enfermidade, ou a morte de un ser querido. Pode que teñas intentando tantas veces algo, que hoxe te atopas tirado no chao, pensando como poderás volver erguerte. Pero non esquezas estás palabras: ÉS UN GUERREIRO!
Tes que combater con todas as túas forzas mentres sigas con vida. Aferrate a ela.
Na película, o neno morre logo de enfrontar moitos tratamentos contra o cancro, pero nanvergantes deixa un legado enorme de amor a todos os que o coñeceron.
Unha aperta pra todos os meus amigos neste día tan especial pra min, porque hoxe 25 de Maio… Fai vinte anos que eu tamén ¡¡ FUN UN GERREIRO !!

RAMONA MANEIRO

RAMONA MANEIRO
.       Ola Ramona. Bo día. Que ledicia volver a verte, saber de ti e escoltarte de novo despois de tantos anos.
     Sempre te admirei, dende aqueles días nos que fixeches o que fixeches porque o teu gran amor e a túa enteireza, leváronte a facelo.
.      Onte vinte fermosa… moi fermosa… fermosísima! Ata me lembraches as nosas avoas… vestida de escuro, peinando canas, os cabelos recolleitos nunha trenza, con gafas… solo che faltaba o pano na cabeza. Vinte forte e rexia coma elas, pero ao mesmo tempo chea de ledicia, amor, tenrura e sabor á terra…”Ti és coma terra nosa, e a terra coma ti é” tal como reza a cantiga de Fuxan os Ventos.
.        Que magoa que o teu feito caíra en saco rachado. Canta razón cando dis que pasaron vinte anos dende aquelas, e seguimos onde estabamos, sen mover un solo marco da leira da eutanasia. Como ben dicimos pola nosa terra “acabouse o día, acabouse a romaría e solo nos lembramos de Santa Barbara cando chove”
.        Vólvese abrir o debate, entrará en campaña electoral e despois, se te mirei non me lembro. Xa verás… tempo ao tempo.
.        O que mais me gustou de ti, foron as palabras dedicadas á igrexa. A esa igrexa chea de bispos trogloditas solideum e insolidarios. Esa igrexa que abrigou a unha sanguenta dictadura, e que levou ao dictador baixo palio. Esa Igrexa que condena a homosexualidade pero que está chea de pederastas. Esa igrexa que andivo polo mundo en diante cambiando a cultura dos pobos en nome do seu Deus verdadeiro. Esa igrexa que ata non fai tantos anos, solo permitía que as mulleres entrarades nela con un pano na cabeza porque naciades pecadentas,…e que pradica a vida, pero que vos botaba fora se quedabades preñadas estando solteiras. Esa Igrexa que goza duns beneficios que xa quixeran para sí, calquera das empresas do país. Esa Igrexa que co seu beneplácido, senta nas súas primeiras bancadas aos ladróns mais grandes que tivemos nunca neste país.
.        “… Quieren que suframos como sufrió Cristo en la cruz… A TOMAR POR CULO!!! Que sufran ellos, yo no!”
.        Sabes? Levo pensado nestes días, que deberían acompañar as súas ideas con feitos tales como negarse a que lle apliquen anestesia cando vaian ao dentista, ou cando teñan que operarse de algunha cousa. Eso sería un bo ejemplo de sofrir tal como sofriu Cristo na cruz, xa mirarías como logo cambiaban de idea.
.        Non te preocupes Ramona. Seguirán así, porque gústalles o poder e temen perdelo. E seguirán así mentras certa casta de políticos lles lamba o cu un día si e outro tamén. E condearán as túas palabras, porque non queren mirar mais arriba das espiñas e son incapaces de mirar pra flor.
       Unha perta Ramona. Non sabes canto me gustaría coñecerte en persoa. E grazas por aparecer de novo para lembrarnos que todo segue igual despois de tantos anos, e que somos incapaces de avanzar cando “coa Igrexa atopamos”

POR SANTA LUCÍA MINGUA A NOITE E MEDRA O DÍA.

POR SANTA LUCÍA MINGUA A NOITE E MEDRA O DÍA.
……Hoxe día 13 de Decembro, celebramos a Santa Lucía, e anque aínda faltan oito días para o solsticio do inverno para que empecen a medrar os dias e a encoller as noites, seguen vixentes algúns dos refráns da Santa decíndo que a partires de hoxe, medran os días.
……Según me contaba un amigo esta mañá, mentras debullabamos os graus de café en auga, parece ser que os refráns foron certos por culpa dos desfases do calendario xuliano. Seica o día de Santa Lucía, coincidiu co día do solsticio de inverno entre os anos 1325 e 1350, e no século XVI o día do solsticio chegou a ser incluso o 11 de decembro.
……Os días que van dende o 11 ata o 21 de decembro suprimironse en 1582 coa reforma gregoriana. Entón, e dende aquelas o día da Santa Lucía pasou a ser oito dias antes do solsticio.
……O que non sei, é se o nome de Lucía, que ven de luz (Lux) ten que ver con este feito tamén. E o que si sei é que por increíble que pareza, moitos séculos despois seguen vixentes estes refráns.
…………………
– Por Santa Lucía, a mais longa noite e o mais curto día.
– Por Santa Lucía, mingua a noite e medra o día.
– Pola Santa Lucía, medra un palmo o día.
– Santa Lucía, saca da noite e mete no día.
– Por Santa Lucía, inverno de noite e de día.
– Cando chove por Santa Lucía, chove un mes e mais quince días, e se chove por Santa Viviana, chove cuarenta días e unha semana.
– O que non é pro día de Santa Lucía, é pro outro día.
– Por Santa Lucía o allo quer ver o día.
– Santa Lucía, anda co porco á porfía.
– Se para Santa Lucía non hai neve na pía, haina para o outro día.

Captura

 

 

 

 

A MIÑA NETIÑA E A ÁRBORE DE NADAL

A MIÑA NETIÑA E A ÁRBORE DE NADAL
……Farto xa de estar tan farto de ver diante e ano tras ano o dichoso arboriño de Nadal, iste ano decidín “innovar” e pasar da árbore.
……E pensando, pensando…e xa que de cativo iba aos montes do Castelo, a buscar o piñeiro para poñerlle as bombillas, e solo dúas ou tres das de diario que lle poñia o meu tio Camilo, xa que as bolas de coloríns, aínda non chegaran ás aldeas… porqué non traer os montes do Castelo para Pontevedra, e que loceran como adorno de Nadal enriba da mesa?
……E nesas estaba, cando ocurrírseme que un tanque dos peixes de cristal (seica se chama así) non estaría nada mal para metelos e loceran alí dentro.
……Dito e feito. Marcheime ao monte cunha bolsa para metelo nela, e xa de paso fun a unha obra en construcción para coller algo de area, e así xuntar os montes do Castelo cos areais da Ría dePontevedra. A mais, merquei nos chinos unhas bombilliñas desas de 3€ a pilas,para que a cousa tivera aires de Nadal.
……Pero vai ti ver que tan pronto tiven todo montado, empecei a dar voltas darredor da mesa coas bombilliñas na mau, sen saber moi ben como poñelas dentro sen facer un derrame, e estragar o traballo feito.
……Non mirei xeito de poñelas. Falei conmigo mesmo e díxenme… “Pepe, non desfagas o que tanto che gusta ver así. Quita os chourizos do bote de cristal onde os tes metidos, e mete as bombilliñas nel.
……Dito e feito. Os montes do Castelo e a area da Ría de Pontevedra dentro dun tanque pros peixes, e as bombillas, dentro do bote dos chourizos.
……O conto foi, que cando estaba embelesado (que fermosa palabra… embelesado!) mirando para miña obra de arte, chegaron as fillas e a netiña para felicitarme polo meu cumpleanos. I eu todo cheo de ledicia, díxenlle á netiña sinalándolle o tanque dos peixes e o bote:
……– Nayma, mira que arboriño de Nadal mais fermoso fixo o avó!!! E botei unha risotada desas de satisfación que solo os que somos avós sabemos botar diante dunha neta.
……– E ela, coa súa inocencia, e nun perfecto castelán de Vigo, repuxo:
……– Abuelo, tu no sabes… Eso no és un árbol de Navidad!
……Jaaa. Canto se lles quere aos netos. Canto a quero. O que ela non sabe, é que eu xa sei que non é unha árbore de Nadal, pero tampouco llo vou dicir. Deixarei que siga coa súa inocencia de catro aniños.
……Bo Nadal para todos.

 

GRAZAS POR TODO, HERNÁN.

LA VIDA TE DA SORPRESAS…SORPRESAS TE DA LA VIDA!!!
……No baixo do edificio onde eu vivo, na rúa Juan Carlos I de Pontevedra, hai un Restaurante/Cafetería, onde paso os ratos de lecer de boa gana e cando me presta facelo. Non vou decir o nome porque non pedín permiso. Nela, traballa un camareiro ecuatoriano que se chama Hernán.
……Ata aquí todo normal se non fora porque Hernán, é un dises tipos que lle cae ben a todo o mundo. Que te recibe cun sorriso nos beizos sexa a hora que sexa, e durante a súa dura xornada de traballo. Mesmo parece que xa che se alegrou o día  con tan solo mirar pra el.
……E non só iso. É que nunca lle mirei unha mala cara con ninguén, nin ao revés. O trato que recibo dél, sempre é exquisito. Ata lle levo berrado moitas veces para que me chame Pepe a secas, sen o señor diante, pero non hai maneira de que o consiga.
……Pois resulta que fai uns días, falábame de que seguía as miñas cantigas polo You Tube. Que non entendía moi ben o galego nin a nosa música, pero que algunhas das miñas cantigas, gustabanlle moito. Ata me chegou a preguntar o que quería decir en algunha delas.
……Suscribiuse a miña canle, mirei que lle daba un “me gusta” a algunha delas, cousa que para min era unha ledicia, porque entendo que a nosa música tradicional, e moi dificil de comprender para esta xente tan allea a nosa cultura.
……Onte, cando cheguei atendeume co sorriso de sempre. Díxome:
……– Señor Pepe, le voi a confesar una cosa. La música és mi gran pasión. Cuando vivia en Ecuador cantaba con una gente de allí y con la que disfruté mucho cuando solo tenía 21 años.
……Quiere que le enseñe un video de cómo canto yo?
……Bufff. Vaia sorpresa que me levei!
……Anque a min pásame o mismo coa música latina, que lle pasa a él coa galega. Este tipo de música non me entra de ningún xeito, porque son doutro tempo e dunha cultura moi diferente. Pero a música é a música, e anque sexan de distintas culturas, os músicos sempre acabamos entendendonos, que por algo a música, é o único idioma universal.
……Leveime unha sorpresa moi grande escoitando como canta e como toca a xente que o acompaña.
Que ledicia Hernán. Vaia sorpresa que me deches!
……Rite ti da Panorama, París de Noia e trangalladas desas, que o único que fan, é un circo coa música que vos corresponde a vós, e que sodes quen mellor a cantades.
……En min, sempre terás un amigo para o que che faga falta Herni. Unha perta.

(No video que poño, Hernán é o que canta)

ESTALOTES, SANXOÁS…

ESTALOTES, SANXOÁS…

……Dias atrás, atopei un par de variñas de cor branco, do que eu sempre coñecín como “Estalotes” ou “Sanxoás”. A rareza da cor, levoume a poñer a foto no Facebook, e pedirlle aos amigos que me dixeran os nomes de como se coñecían no seu lugar, xa que ben sabedes a variedade de nomes cos que se coñece esta fermosa “Orquidea autóctona”.

……En poucos días, conseguín algo mais de oitenta nomes diferentes, cousa que di moito da enorme riqueza da nosa fala. Esa misma fala, que moitos queren estragar e rematar con ela dunha vez.

……Pediríavos que se sabedes algún nome mais que non esteña na relación, poñelo nas opinións ao fondo do artigo para poder engadilo.

……Moitas grazas.

Abellocas, albocas, abelurias, abellonas, alcloques, alcroques, avespóns, belicroque, belitroques, bulertas, cálzamos, campanelas, campelos, cloques, consolda, coquelos, croquetes, croquis, croscallos, crostelos, dedaleiras, dedales, estalos, estalotes, estaloucos, estoupallo, estoupacloque, estoupatroques, estoupetos, estoupillos, estoupichos, estoupóns, estoupós, estoupois, estoupotes, estralantes, estraloques, estralotes, estrincóns, estrinquelos, estroques, estroupelos, estroupiños, folla de sapo, herba da cobra, herba de San Xoán, herba dos croqueles, herba dos troques, melincroques, melitroques, palotes, palitroques, pelitroques, quiquiricallo, quiquirinchos, relicroques, retriscos, retrincotes, sanxoáns, sabáns, sapoqueiros, tastalás, tastrincóns, torques, trascos, trasquelos, trastalos, trincotes, triscalotes, triscotes, tróqueles, troques, trouquelos, vara das cobras, vespellós, vespóns, xoanas, xalocas, xolcas, xoucas.