ACABARÉMOLO PAGANDO!!! 

ACABARÉMOLO PAGANDO!!! 

..      Estar prantando alcolitros a eito, e sen sentido ningún, vai levar ó país da choiva e dos 3000 ríos, a convertirse nun deserto.

..      Ó mellor nós, nono veremos, pero os nosos fillos e netos si.

Levo un tempo, percorrendo serras e montes polas provincias de Pontevedra e Ourense, e o que estou mirando, clama ó ceo.

..      Xa falara días atrás do nacemento do río Tea, na serra do Faro de avión, e hoxe vouno facer polo que vin antesdonte en Taboadelo (Ponte Caldelas)

..      Achegueime ó monte onde está a capeliña de Cristo Rei, pra mirar a rocha coñecida como “A cama do home”

..      Despois de deixar a explanada que hai indo pra Ermida, hai que seguir subindo monte durante un bo treito, completamente poboado de alcolitros.

..      Ben, pois polas pistas onde están os alcolitros, non había ni unha gota de auga, e iso que choveran chuzos o día antes.

..      Pero vai ti ver, que tan pronto deixas os alcolitros, e na cima empezan a aparecer os piñeiros, uces, codesos, carrascos e demais matos que conforman a nosa matogueira tradicional, as pedras e rochas suan, e na terra rezuma auga por canto sitio hai.

..      Non se miran mais que pequechiños regueiros arredor das pistas enlamadas.

..      Nalgúns sitios por Pontevedra, empezan a decatarse de que a cousa non vai ben, e polos lugares de Salcedo, a Fracha, San Vicente de Oitavén, etc. están arrincando os alcolitros e prantando castiñeiros microrrizados e carballos.

..      Caso curioso, é o dos arredores do castelo de Sobroso, a onde me acheguei fai poucos días tamén, e mirei con asombro, que o que alí prantan, son uces. En vindeiros dias, en canto me entere ben do asunto, direi o motivo polo que as prantan.

..      Pola contra, na miña vila natal de Lalín, e na veciña Agolada, empezan a prantar inmensos alcolitais, ata nas terras de labradío e pasto. En canto lles falte a auga, xa refrescarán a gorxa con caramelos de alcolitro.

..      Nas dúas últimas fotos, podedes ver os novos soutos de Salcedo con castiñeiros microrrizados e onde xa non se mira un alcolitro, e as uces onda o castelo de Sobrado.

..      Que teñades bo día.

FRASES PARA BOTAR A SORTES NOS XOGOS

FRASES PARA BOTAR A SORTES NOS XOGOS

* Un café lle diron o gato, ó que lle toque o número catro… un, dous, tres, catro.

Tamén: Catro patas ten un gato… un, dous, tres, catro  (para xogar ó burro)

* Pinto, pinto, gorgorito, pronde vas ti tan bonito. Ó que lle toque o número cinco… un, dous, tres, catro e cinco.

* O gato caiu ó pozo, as tripas fixeron “guá”, arremoto, pitipoto, arremoto, pitipás…. Ti salvadiño estás!! (Pro xogo do escondite)

* China, china, capuchina, en que mau está a china (Pros xogos das bolas) adiviñar en que mau estaba.

* Díxome Deus e a Virxe María, que perda que gañe, que nesta estaría.

Díxome Deus, que estaba naquela, e dixome a Virxe, que estaba nesta.

E díxome Deus a pura verdá, que se o di a Virxe, nesta estará (Para escoller a mau na que se agochaba algo)

* Teño un paxariño que canta e que voa. Onde está a china? Quedou dentro ou vai fora. (Metíase a canica nunha mau, e logo no peto, e o  sacala, había que adiviñar se quedara no peto ou seguía na mau.

* Rabo de boi, rabo de besta… dixo túa nai, que estaba nesta:

   – Nesta estará, díxomo o cura.

   – Se o dixo o cura, verdade será. (Se se acertaba na mau na que estaba a china.

* Lagarto, lagarto, dime a verdade, que o rabo che parto.

* Leite de cabra, leite de besta, ou está no furado, ou dentro da cesta. (Para descubrir cousas que se agochaban)

* Puñín, puñín. Quen esta dentro? Xan do convento. Quen está fora? Xan da gaiola. O que se ria, paga a carriola. (Non me lembro moi ben: Enriba da mesa, poñiamos os puños pechos, un enriba doutro, e contabamos contos, o que se rira, sacaba un puño)

* Pico, pico, mazarico, quen che dou tan grande pico. Doumo Deus pro meu traballo, e derramar este carballo. (Para saber a quen lle tocaba quedar no xogo do escondite)

* Na parroquia de Cadrón, hai tres galiñas e un capón. As galiñas estaban mortas e o capón anda na horta. Tris, tris… tris, tras… fora estás!

* Escondo lorito de quiquiricón, tres galiñas y un capón. O capon etaba muerto, las gallinas en el huerto, tutururú, que salgas tú por las puestas de Manbrú. ( Inf. Margarita Fernández Vázquez)

* Teño un gato na cociña e estame dicindo que é mentira. Teño un gato no corral, e estame dicindo que é verdá. (Pras adiviñas)

* Arroz con leite, me quero casar, cunha rapaciña diste lugar, que sepa decir pe, que sepa decir pa, que a deixen ir a festa e que sepa contar… un, dous, tres, catro!

 * Para vis, para vós. A filla do rei casada con vós. ¿A quen escolledes vós? (Para os equipos dos rebumbios) (Inf. Xan Perez)

* Rato, rayo 24, dame a mau que se non te mato, coa punta do meu zapato… que 1, que 2, que 3, que 4. (Inf. Estrella Luz Rivera)

* Botón, botón, de la bota botera. Criribitón, fora cañón. (Inf. María Vidal Solla)

* Nesta, nesta, o cu dunha cesta. Dixo meu pai, que estaba nesta. (Para adiviñar en que mau estaba) (Inf. Maribel Viéitez)

* Manzana, manzana, manzana podrida. Un, dous, tres… salida!!! (Para saída nas carreiras) (Inf. Laura Freire)

* Ó montón, que pouquiños son. Que entre… María, por este rincón! (Pro xogo da corda. No sitio de María, dicíase o nome de quen se quería que entrara) (Inf. Marta Alonso Álvarez)

* Pin, pin, seramatapín. Esconde a bandexa que ven o galopín, pin, pin. (Inf. María Esther Crespo Ardao)

DE CONVERSA POR SAN VICENTE DE OITAVÉN!

DE CONVERSA POR SAN VICENTE DE OITAVÉN!

..      Onte, convidado a unhas cervexas polo amigo Andres Lorenzo, que celebraba a bombo, platillo, e jaita, amais de con moito rebumbio, o seu cumpleanos …ta e tantos! Tiven a ledicia de conversar, e escoitar como contaba uns contiños a súa avoa. A Sra. Anuncia.

..      Unha das cousas que me contou, e coa que mais rin foi, que seica facía tempo que un home probe, iba pedindo esmola polas casas da parroquia de San Vicente. E para facelo, senpre decía o seguinte:

         “Deme una limosnita, por el amor de Diós,  que en esta mano tengo cinco dedos y en la otra, tres y dos”

..      Pensei escachar coa risa. E que decir ten, que tempo despois, cando baixaba para Pontevedra, viña rindo eu só no coche, lembrando o conto.

..      Que ledicia falar cos nosos vellos. Cantas cousiñas se aprenden diles.

..      Andrés díxome que pro ano que ven, cumplirá 90 anos, e eu comenteillo a ela:

..      – Así que seica vai cumplir 90 anos pro ano que ven. Vai ser grande a festa en San Vicente…

..      – Primeiro, deixeme cumplir vostede 89 dentro duns días.. e despois falamos!

..      Foi unha ledicia, Sra. Anuncia.

…..    Volverei visitala, e cantareille desas cantiguiñas que lle gustan, e a ben seguro que me ensinará algunha, das que vostede sabe.

..      A aperta mais grande para vostede!!

AS CAIXAS DOS PUROS!

AS CAIXAS DOS PUROS! 

..      Ata non fai moito, cando as fotos eran un anaquiño de papel, feitas coa xente que mais se quería, e mirábanse cando calquera dos amigos ou da familia viña ata casa, gardábanse nas caixas dos puros con uns grauciños de arroz pra que non se humedeceran.

..      Que boas aquelas tardes, cando despois do café, os nosos pais traían prá cociña as caixiñas dos puros, nas que gardaban con todo o amor do mundo as nosas fotos sacadas no cole, as da primeira comunión, as do domingo de Ramos estreando o pantalón curto, calcetíns ata os xeonllos, e os zapatiños de charol que non volvías poñer ata o día da festa. As fotos dos nosos avós, e do resto da familia, as das xuntanzas cos veciños debullando no millo…

..      Agora, fanse tantas fotos que xa non se lles da tanto valor, e gárdanse en PCs e Pendrives, e a meirande parte delas, xa non se volven mirar nunca.

..      Agora que xa non fan tal función, ás caixas dos puros, atopóuselles outra maneira de reciclalas, por exemplo… poisss… pra facer un Triple Canario!!

..      Unha aperta.

 

UNHA MULLER CALQUERA DA MIÑA ALDEA!!

UNHA MULLER CALQUERA DA MIÑA ALDEA!!

Vexoa cangada e co sacho na mau. Vestida de negro, quizais viuva de vivo como escribíu Rosalía.

O seu corpo cangado, parece o dun fouciño, curvo si, pero duro… de ferro!

A ben seguro cás súas maus, están encallecidas e enrugadas pola calor e a friaxe.

Ca sabiduría de saber moi ben o que está facendo.

Traballa duro, herdanza da súa nai, da súa avoa…

Traballa para ter na casa un anaco de pan que levare á boca, ela, os seus fillos… quizáis tamén os seus pais.

Canto tempo levará na leira así? cangada e sachando no millo.

Érguese… estarrica os brazos… palpa nos cadrís como querendo poñerse direita.

Frego os ollos e sinto a ledicia compartida do seu traballo ben feito, e da satisfación de ver á muller, que rematando a súa labor, disponse a marchar pra casa.

Pero non sen antes achegarse ó valado, onde hai un feixe de herba pro gando, e que cortara antes de coller o sacho e porse a sachar no millo.

Cángase, bota ó lombo o feille, colle o sacho e o fouciño nunha mau, mentras ca outra agarra o feixe para que non caia, e colle camiño… cangada, co seu corpo curveado coma se fose o fouciño… pero duro… de ferro!

Apura o paso. Está saíndo o sol por detrás do outeiro e vai apretar duro.. pasan coches con xente cara o seu traballo, cando ela xa leva parte do seu diario rematado.

A ben seguro que nono sabe, pero hoxe é o seu día, un día coma calquera… outro dos 365 días que ten o ano!

Sego camiño pensando nela, e na cantiguiña “Muller” de Fuxan os Ventos:

POIS NON VOU SER EU QUEN DEFENDA A PABLO HASÉL!!!

POIS NON VOU SER EU QUEN DEFENDA A PABLO HASÉL!!!

…     En primeiro lugar: Porque non me gusta o Rap. Coma un bo galego que son e do que presumo, prefiro unha regueifa ben botada.

…     En segundo: Porque nunca escoitara falar dil como músico ata istes dias, e non por mor da súa música, senón polos problemas políticos e penais que ten.

…     En terceiro: Porque nunca escoitei unha cantiga súa, e penso que nunca a vou escoitar polo que dixen no apartado un. Así coma él, nunca vai escoitar unha miña, porque supóñome que non lle gusta a música galega, e moito menos a miña.

     En Cuarto: Coincido con él no do Rei, pero non nas amenazas de morte, e moito menos nas frases machistas das suas cantigas, frases que coñezo, porque se poñen nistes días no face, e me parecen mais propias dun xénero musical machista como é o Reggaeton. Outra música. por certo, que non cabe no meu gusto musical.

…     En quinto: Porque estase comparando a cadea dél, coa que sofríu Suso Vaamonde no seu día.

…     Non, mire… Eran outros tempos moi distintos ós de agora, e por outra banda, Suso no que cantaba, falaba dél mesmo e non se refería a ninguén mais: “…se España é miña nai, eu son un fillo de Puta”.

…     Xa moito antes, Rosalía escribira: “Probe Galicia non debes, chamarte nunca española”

…     Suso, entre os milleiros de persoas que lle escoitaron cantar esta estrofa, solo molestou a un militar “cabeza quente” que pasaba pola Ferrería naquiles intres, e a ben seguro, cun par de viños de mais.

…     Así que, calquera parecido entre Suso e Hasél, é pura coincidencia.

…     E en sexto lugar: Porque miren… pra min a liberdade de expresión, é outra cousa. E non me vou espallar aquí falando das miñas ideas, nin explicalo.

…     E dito todo isto… que agora veña a señora Ayuso facendo de crítica musical, e dicindo textualmente: “Pablo Hasél tiene menos arte, que cualquiera en un karaoke con dos cubatas” pareceme moi indecente, e cando menos, e sendo mais fino, unha chorrada.

…     Solo lle faltou dicilo a ritmo de chotis.

…     E digo isto, porque seguro, que lle pasa como a min… nunca escoitara antes, nin escoitou agora, unha cantiga de Hasél!!

…     Pero aínda ten mais pecado, que ande dicindo estas chorradas, meténdose en camisas de once varas, e levando adoquíns onda os amigos, como se das tablas da lei de Moises se tratase, cando volve ter á comunidade que goberna, á cabeza das comunidades en niveis de Covid.

…     Esta muller, é mestra no desvio de atención!!

…     E seguro que o que dixo, dixoo, porque ela, andivo de karaokes con dous cubatas de mais, e sabe o que di por experiencia, cousa que me partece moi ben, xa que cada un, fai da súa vida o que quere.

…     Pero oia!! Ocúpese dos seus problemas e dos da súa comunidade que son ben gordos, e deixese de facer de crítica musical.

..      E se quere, que é a súa obriga, denuncie a violencia das súas rúas, pero con sentidiño. Porque anque fora a consecuencia de… O tal Pablo Hasél, non estaba entre os que arrincaron os adoquíns.

…     Pois ata aquí cheguei!

….    Ista é a miña opinión, e cada un a súa sen ofender os mais. 

…     Que teñades bo dia.

SOBRE A SUBA DA LUZ!!!

SOBRE A SUBA DA LUZ!!!

        Anda a xente, e xornais coma o Mundo e o ABC, alporizados, e poñendo unhas declaracións de Pablo Iglesias de fai uns anos, onde di que a culpa da suba da luz tena o goberno.

        Pois non son eu entendido na materia, nin teño tantas luces coma Abel Caballero, pero me parece que esas declaracións, son anteriores o das subastas da luz que se inventou o goberno de Rajoy, e que xa se avisou daquelas que as consecuencias iban ser entre outras cousas, que a mais consumo, aumento de prezo.

        E mentres non teña mais forza a enerxía renovable que é mais barata, é o que toca, amais doutras cousas que non veñen a conto agora.

        O que pode facer o goberno é baixar o IVE, pero se as eléctricas sóben 30 euros e o goberno baixa 3, pouco arranxamos.

        As electricas, están en maus de empresas privadas, grazas a “Patriotas” como Fraga, que vendeu Fenosa á empresa madrileña Unión eléctrica. Agora, a elitricidade nosa do grandes productores que somos, é de IBERDROLA (Vasca) e de GAS NATURAL (Catalana).

        Lembrades a viñeta onde un galego dalle herba a vaca, e un madrileño múxea? Pois eso… a bos entendedores…

        Énchennos os montes de aeroxeradores por catro cadelas que lle dan ás comunidades de montes, para contratar á París de Noia e á Panorama, para ter unhas festazas (É a miña frase preferida, porque se vos fixades, todas as parroquias que contratan a estas orquestras, teñen nos seus montes aeroxeradores ou alcolitros. As outras contratan a “Un grupo de gaitas”) e a elitricidade, lévana eles.

        E volvendo o comenzo. O único que pode arranxar esto, é, anque pareza de coña, Pablo Iglesias. É o único que lles pode plantar cara!!! E como pode facelo? Nacionalizandoas!!

Porque tanto Sanchez como Casado, nono van facer, xa que seguro que rematarán sentados nun sillón delas, como tantos e tantos políticos que acaban traballando nesas empresas, cos seus predecesores Felipe e Aznar á cabeza.

        Así que, como din alá por Castela… agora, bótalle un galgo.

        A pagar tocan!!!

BARACALDO. A SEXTA PROVINCIA GALEGA!!!

BARACALDO. A SEXTA PROVINCIA GALEGA!!! 

        Como ben sabedes todos, Bos Aires, está considerada como a quinta provincia galega, pero o que casi ninguén sabe é, que Baracaldo é a sexta.

        Durante os tempos duros da emigración, chegaron a residir no País Vasco 75.000 galegos, a meirande parte diles, das miñas Terras do Deza, e aínda mais, dos concellos de Lalín, Agolada e Cruces.

        Moitos distes emigrantes, estaban en Bilbao, e traballaban na empresa dos buses urbáns da capital vizcaína. Lembro dunha vez que estiven alí, que os chofres e revisores, eran todos galegos.

        Pois ben. As cocheras distes autobuses, estaban nun fermoso val a uns 10 Kms. de Bilbao. Un lugar moi parecido á Terra Chá de Lugo (Tierra Llana, según a Xunta) pero que daquelas, aínda non tiña nome.

        Os traballadores galegos da empresa, empezaron a facer casiñas arredor das cocheras, para non ter que ir e vir todos os días a Bilbao.

        E o que fora un fermoso val, trocouse co tempo nunha fermosa vila, onde se falaba mais galego, do que se fala hoxe en Galicia.

        Empezaron a frorecer os comercios, os supermercados, e como non… os bares!!!

        A morriña, e o sabor do caldo, levou a todos os bares e cafeterías da nova vila, a poñer como reclamo un letreiro ben grande que poñía: “Temos Caldo”

Isto levou a pensar ós bilbaínos, que os galegos, tiñamos unha pócima parecida á que lle facía Panoramix ós galos. Tanto foi así, que pouco a pouco, abandoaron as suas costumes culinarias ancestrais, e cambiaron o chacolí e o marmitaco, polo ribeiro e o caldo. E mais aínda, cando miraban que se poñían fortes coma mulas…  De aí a fama dos bilbaínos!!

        O Caldo, alcanzou tal fama por Bilbao en diante, que co tempo, bautizaron o pobo como “El Pueblo de los bares a Caldo” e co andar dos anos, queduòuse en Baracaldo.

        Pois ala. Que teñades bo día, e esperade a que pasen os efectos de “Filomena” para perdervos polas congostras.

        Apertas para todos

A MIÑA COLECCIÓN FILATÉLI

A MIÑA COLECCIÓN FILATÉLICA.

        Teño unha colección de selos de Correos, que entre novos e usados pode ter arredor dunhas 25.000 pezas.

        A colección, empezouna o meu pai alá polos comenzos dos anos cincoenta, e a partires do ano 1974, seguina eu.

        Dende o ano 1952, ata o ano 2005, están todos os selos emitidos por correos, tanto mataselados coma novos. Amais ten moitas series soltas emitidas entre os anos 1850 (ano do primeiro sello en España) e o 1952.

        Meu pai, iba recortando das cartas todos os sellos que xuntaba el mesmo, e pedíndollos ós amigos e compañeiros, e pasaba todos os meses por un estanco, onde lle gardaban todos os que saían novos.

        Os usados, tiñaos en caixas dos puros, e os novos, pegabaos en libretas, con un anaquiño de cinta adhesiva de doble cara que se mercaba para ese fin.

        A partires do ano 74, e aconsellado por Paco Martinez, filatelista da librería Luís Martinez en Pontevedra, dediqueime a clasificalos en albumes axeitados, e suscribinme a Correos, de onde me mandaban cada tres meses, todos os sellos que se iban emitindo.

        No ano 2005, abandonei a colección, porque Correos, convertíu a Filatelia nun negocio.

        Os selos, xa non cumplian co seu cometido que era timbrar cartas, xa que estas, estaban desaparecendo ante novos medios de conversa como o Email e outras novas tecnoloxías. Amais, empezáronse a emitir rollos de ATMs (estampillas) ás que unha máquina lles imprimia o valor postal.

        O selo, convertíuse nun negocio, xa que daquelas, eramos moitos os filatelistas no país, e emitían selos co único obxetivo de encher as súas arcas, e saían sellos e series, con un valor desmesurado que nalgún caso chegaba a seis euros a peza, e que ó cabo do ano, todolos emitidos, podían chegar a costar entre 70 e 100 Euros.

        Así que decicín abandonala, e visitar mercadillos de selos para ir conseguindo dos emitidos antes do ano 1952,

        A colección é unha gozada mirala de vez en cando, xa que amais do colorido que teñen os sellos, marcan a historia do país. E anque os selos atópanse ben conservados en filostuches, convén airealos cada certo tempo. Amais téñolle un especial cariño, porque aparte do valor que ten, garda moitas horas de traballlo, e moitas noites de enredos para ordenar e clasificar todo.

        A cantiguiña fíxena, pensando nos intres que pasaba asubiando mentras ordenaba todo. Anos atrás, gustábame moito facelo cando estaba entretido, anque a miña nai decíame que  un melro afónico asubiaba mellor ca min.

        Os selos que aparecen no video, son algúns que  poño para amosar algo da colección, escollín algúns dos emitidos con temática galega.

        Hoxe penso, que ó matasellarse as cartas mecánicamente e as postais vir valor postal serigrafiado, xa non aparecen novos filatélicos, e os que quedamos, somos os que tiñamos a afición tempos atrás. Nos tempos da escola e instituto, casi todos os rapaces coleccionabamos dos usados, e cambiabamos os repetidos coma se de cromos se tratase.

 

O HORREO DA MIÑA CASA NATAL DO CASTELO (Laín)

O HORREO DA MIÑA CASA NATAL DO CASTELO (Lalín)

        Que magoa miralo así, desfeito. E non so este, senón que a meirande parte dos que se atopan nas nosas aldeas, están no mesto estado.

        Foron a despensa da casa ata non fai tantos anos… fonte de vida!!

        Este, era de dúas casas. Os dous claros dde diante eran da miña, e os datrás eran dos da casa de Amador. Como Jesús de Amador e a miña nai eran curmaus, supóñome (anque nono sei) que antes, perteñecería a unha soa familia e dividíuse por herdanza.

        O cuarto e quinto esteos teñen os tornarratos xuntos, polo que supoño que o quinto anaco da cámara, foi engadido despois de estar feito o horreo principal.

        Nel, e na parte do fondo, gardábanse ben aliñadas e asentadas as espigas de millo. E na parte de diante, os sacos coas fabas e cascallos, cestos con mazás, ristras de cebolas e allos, etc.

        Ó horreo, subíase dende un cepo grande que estaba no chao, e lembro que a chave da porta, era daquelas que pesaban medio ferrado, e que facían moito ruído o darlle a volta para abrila. Tanto era así, cas galiñas que andaban devaneando polo alto dunhas enormes penas que coñecemos coma o penedo, ó escoitar o son da chave abrindo a porta, viñan voando, pois sabían que había millo pra comer.

        Teño pasado moitas tardes dentro del, xunto co meu tío Camilo e o meu curmau Luís debullando no millo, e mais, cando era para levalo ó muíño para facer a fornada. Eles debullaban contra un carozo, pero a min, gustabame sentarme enriba dunha fouce e debullar contra o mango.

        O horreo, xa leva moitos anos niste estado, pero as vivencias que encerra, non desaparecerán nunca. Canto mais se vai desfacendo o noso patrimonio material, mais gusta lembrarse del.

        Unha magoa.