ROMANCE DO GATO

ROMANCE DO GATO

Estando o señor don Gato,
en sillón douro sentado,
con xibón de cotonía
y muy largo embitonado,
luego Ile viu la noticia
que había de ser casado,
con unha gata malíesa,
que andaba n‘aquel tejado.
El gato, con tanta risa,
caiu del sillón en bajo,
rompió las siete costelas
y mais la punta del rabo.
Luego chamaron al médico
y tamien al escribano,
para facer testamento,
de lo que había robado:
dúis libras de longaniza,
mas otras dúis de pescado,
y otras tantas de manteiga,
para manteiga-lo caldo.
—Si me morro deste mal,
que me entirren naquel campo,
con la cabeciña fóra,
y el peliño ben peinado.
Con un letreiro escribido,
bien alto y aún mais claro,
con letras de ouro que diga:
“Aquí morreu un desdichado.
No morreu de tabardillo,
ni tampouco de costado,
que morreu do mal de amores,
que é un mal moi desgraciado.”

Remexendo na miña maleta da desorde, atopei nun papel esta versión do famoso romance. Non lembro nin onde me fixen con ela, pero é ben mais fermosa que a que está en castelán.

sin-tc3adtulo3

 

A MULLER DO PASTOR

A MULLER DO PASTOR
Estando na miña porta,
pola raiada do sole,
vira vir un cabaleiro, * ¡hai meu amor!
nun cabaliño andadore.

Perguntou si era casada,
i eu lle dixen; Si señore.
Perguntárame con quen,*
i eu lle dixen cun pastore.

Vente conmigo casada,
e deixa ó probe pastore,
comeremos, beberemos,*
faremos vida de amore.

Prometoche unha almena,
con ventana e corredore,
e teremos castelos fortes,*
con ventanas ó redore.

Vaite con Dios cabaleiro,
que eu non quero teu amore,
nin os teus castelos fortes,*
con ventanas o redore.

Que si ti es cabaleiro,
meu marido é un señore,
e ten un fato de ovellas,*
que nubra os raios do sole.

Raios partan as ovellas,
e volvan polo pastore,
e as pernas lle queden tortas
o pasar os barrancon-hes.*

E os ombreiros encentados
das correas do zurron-he
I os dentes apodrecidos,*
de comer os requeixon-hes.

0026_8741or

SE QUERE-LA BOA MOZA

SE QUERE-LA BOA MOZA
Se quére-la boa moza,
non vaias  á romaría;
vaina buscar á súa casa.
coa roupa de cada día.

Aí che vai, Maruxiña! aí che vai,
aí che vai! aí che vai, Maruxiña!
no curral de teu pai;
no curral de teu pai
encirráronme o can,
e saíu miña sogra
cunha tranca na man;
cunha tranca na man
e un zapato no pé
ela quéreme male
e eu ben sei porque é.

Se quére-la boa moza
non vaias por ela á feira;
vaina buscar á súa casa
o día da sementeira.

Aí che vai, Maruxiña!…

Se chove, deixa chovere,
se orballa, deixa orballare;
eu ben sei dun abriguiño
onde me hei de ir abrigare.

Aí che vai, Maruxiña!…
O caravel cando nace
de pequeniño recende;
non hai cousa máis humilde
có amor cando pretende.

Captura

O ALTO DOS BURROS – PILOÑO

O ALTO DOS BURROS – PILOÑO
Atención ós labradores,
o que vos vou a falar
que vos é interesante
si me queredes escoitar.

Tedes ahí varias obras
pagas polo Monecipio
pero tedes que axudar
en prestación do servizo.

De todos estes traballos
serei eu o encargado
que xa pasan de oito días
que os teño contratado.

E ti que tés boa facenda
podes quedar avisado
tés que vir botar a pedra,
entre mañá e pasado.

– Pois eu non che podo ir
arrejla por outro lado
que nin acabei a labra
nin teño herba pro ghado.

– Non me andes con escusas
que eu xa trato a mantido
que o gando come no monte
e beber, bebe no rio.

Ademais dese alimento
tamén xa teño pedidas
vintecinco toneladas
desa palla de Castilla.

Pero ademais da facenda
tamén hai o personal
eu non como todo a eito
que me pode facer mal.

Pois para te manter a ti
tamén xa teño acordado
as galiñas dos veciños
si llas damos requisado.

– Si andas detrás das jaliñas
non me meto nese lio
ti xa te pareces o raposo
e o mellor pejoche un tiro.

– As de saber con quen falas
que non son un animal
son un contratista d’obras
da Casa Consistorial.

– De que seas contratista
eso sí que non cho creo
és moi feo de figura
e ós obreiros metes medo.

-Que son raro de figura
xa o decía o meu abuelo
pero eu vouna virando
e ríome de todo o pueblo.

– E se miro ben para ti
taste facendo parecido
a un fragueiro da madeira
deses que tratan o pino.

– Na madeira xa tratei
unha boa temporada
axudeime da ocasión
porque a comprei barata.

Eu tiña a sorte que quería
que hasta os mismos carreteiros
porteábanme de balde
por interés dos casqueiros.

E vendo o que pasaba
algún que era canteiro
tirou co pico ó inferno
e meteuse a carreteiro.

– Inda que chovan centellas
mesturadas con granizo
non te achegues os piñeiros
que corres moito perigro.

O negocio era rodado
si non foran os veciños
porque el iballes co engano
do resío dos camiños.

– Hasta a misma providencia
non che acepta a construcción,
porque os primeiros acimbres
xa marcharon pra Padrón.
(Porque cando tiña a ponte encofrada
para botarlle o formigón veu unha invernía e levou todo)

– Pidovos perdón a todos
e marcho pro Paraguai
porque un home sin sentido
non vos sabe o que fai.

– Haberá que perdonarche
porque vexo que estás tolo
que te leven trinta demos
e que te vaias do Coto.

(Fai uns anos, fun ate a Parroquia de Gres, para recoller da Señora Ofelia este cantar de cego dedicado a un constructor que facía traballos en representación do Concello, e que o había contratado para facer unha ponte coas estradas correspondentes. Debía de ser tan bó constructor que cando tiña o encofrado feito levoullo a inchenta do rio nunha noite de inverno. Despois para subsanar as perdas, quixo cortar os pinos da carretera das Cruces e embolsarse o seu importe.
Moitas grazas á Señora Ofelia pola súa bondade e a súa pacencia para conmigo)

sin-tc3adtulo3

XANCIÑO

XANCIÑO

Xanciño marchou á vila, consultar cun abogado,
regaloulle unha pitiña, e faloulle “castellano”.

Retrouso:
O probes que somos,
a xente da aldea
que ainda mantemos
a quen nos torea,
e quen nos torea,
toréanos ben,
a culpa eche nosa,
non che é de ninguén

E así lle respondeu o abogado:
“Mire Vd.. La Seguridad Social, es la seguridad.
Pero, si quiere Vd. vivir tranquilo, deje al Médico del Seguro,
váyase a Santiago y consulte con uno de pago”.

Xanciño volveu prá casa, pensativo e cabreado,
chorando foise pra cama, co reuma no espiñazo.
Toda a noite sin dormir, decide coa sua muller,
a Santiago sair nun turismo de alquiler.

E así lle respondeu o doutore:
“Le aseguro a Vd., que lo suyo es de pronóstico.
Don Juan, no puede Vd. trabajar más.
Lo que tiene que hacer, es acogerse a la Seguridad Social”.

E Xan pagou ben cartiños, por palparlle o espiñazo,
veuse pra casa fodido, cos dolores aumentados.
Os parentes e veciños, din que todo ten amaño,
que regale “xamonciños” ó fillo do Segredario.

E así lle respondeu, o fillo do Segredario:
“La cosa no está nada fácil.
Le aseguro yo a Vd., que los tiempos están muy malos.
Pero, por lo que se ve, miraremos y haremos lo que se pueda”.

Recolléronlle os xamóns, e voltou coa esperanza,
que lle deran a razón dos males da sua espalda.
Pasaron logo dous anos, e o Xan non sabe nada,
O dos dereitos humanos, evos unha trangallada.

(Esta fermosa cantiga cántase todos os anos dende xa fai moitos, na casa dos meus curmáns de Moneixas polas festas do San Adrián. A que leva a “voz cantante” é a miña curmá Ana, que tena fermosísima. A cantiga según teño escoitado é popolar e esta grabada por algún dos nosos mellores grupos de música tradicional como Os Perillotes, Saraibas etc)

sin-tc3adtulo3

NA ALDEA DE CASTRO

NA ALDEA DE CASTRO

Na aldea de Castro,
no lughar da vila,
paséase Méndez,
con moita alegría.

Morreulle a muller,
e foina enterrare,
e díxolle ó crego;
– Quérome casare.

Respondeulle o crego,
todo enfadado,
-Serás galopín…
¡O pasar un ano!

Respondeulle Méndez,
– Non lle teño xeito,
pois a dormir solo,
non estou afeito.

Respondeulle o crego,
un pouco severo,
– Trae as municións,
lereinas no enterro.

E marchouse Méndez,
cara Fontefría,
ver unha rapaza,
que por alí vivía.

O pai da rapaza,
quera tabaqueiro,
díxolle a Mendez
poñendo o sombreiro.

– Antes de xantar,
o caldo do pote,
bota no sombreiro,
o papel da dote.

Contestoulle Mendez,
todo enfurruñado,
– A dote que teño
á ser de sobrado:

Unha cabra vella,
un cabrito coxo,
unha manta rota,
cun remendo roxo.

Un caldeiro vello,
e un pote sin asa,
é todo o que teño
pra rexir a casa.

E díxolle o pai,
mirando ó través,
– Para ser viudo,
moito non tes.

E dixo a rapaza,
– Que dote nin diaños,
si aquí o que importa,
non son os cartos.

Que antes de pasar,
outra noite fría,
prefiro andar quende,
de noite e de día.

(Co meu agradecemento ao matrimonio:
SERVANDO FERNANDEZ/LOURDES CARAMES e algun veciño mais do Concello de Rodeiro por cantarme esto alá polo outono do ano 1978 na feira do 18 en Lalín. Daquelas, xantábase o pulpo nos baixos das casas da feira, naquelas longas mesas onde se sentaban unhas vinte persoas e nas que se cantaba despois do xantar cando escomenzaban as quenturas do viño e a augardente)

sin-tc3adtulo3

UNHA MOZA DO CASTELO

UNHA MOZA DO CASTELO

Unha tarde no Val do Castelo,
a unha nena mireina chorar,
pregunteille que era o que tiña,
e de pronto empezoume a contar.

No balado do Prado das Chousas,
enredei cun fermoso rapaz,
e o moi tolo, tanta forza fixo,
que rachoume todo o delantal.

E agora eu voume pra casa,
miña nai o que me vai berrar,
porque o levo todo rachado,
e non teño con que o remendar.

Dille nena que foi nunha silva,
que enganchoucho cando ibas pasar,
non lle digas que foi enredando,
no balado con aquel rapaz.

Image

O CANTAR DA TIA PEPA E FARRUCO

O CANTAR DA TIA PEPA E FARRUCO

Boas tardes tía Pepa
véñolle ver a rapaza,
pois quero casar con ela,
si ma dá de boa gana.

Doucha de ben, meu fillo,
o caso é que ela queira,
pero si ela non quere,
aínda eu non son tan vella.

¡Alabado sea Deus,
qe logo topou remedio!
Si non me caso coa filla,
a nai sírveme o mesmo.

Entra pra dentro Farruco,
e séntate a pé do lar,
que a nena vai no muíño,
e debe de estar a chegar.

Pois sentarei logo un pouquiño,
que apenas lle estou cansado,
e a calor non me sobra,
que fai un frio do diaño.

Pois dígoche Farruquiño,
si me queres de boa gana,
xa podes tratar conmigo,
antes de que veña a rapaza.

Eu, a ustede querolle ben,
e aínda nais a súa filliña,
que ustede é mais vella
e sua filla mais noviña.

A rapaza eche mais nova,
pero a probe non ten nada,
e si te casas conmigo,
levarás vida aliviada.

En eso casi ten razón:
Co cara que está a vida,
pouco vale nena nova,
si non hai pan pra barriga.

Deixa as historias Farruco,
tratémos de nos casar,
que a nena vai no muíño,
e debe estar a chegar.

Pepa do meu corazón,
casémonos cando queiras,
pero primeiro asme deixar,
mirar a chiculateira.

Eso sí que non pretendas,
porque vas perder o tempo,
pois solo cha ei de enseñar,
o día do casamento.

Non me fagas rabear tanto,
pepa do meu corazón,
mira que estamos solíños,
e non temos mellor ocasión.

Dareiche un bico e un abrazo,
pra que te marches contento,
o resto deixarémolo,
pra noite do casamento.

O darlle Pepa o abrazo,
Farruco, como era moi pillo,
sin que ela se dera conta,
meteulle a man no rexistro.

Pepa perdeu o sentido,
o sentir andar na palleta,
e namentras tanto Farruco,
tocoulle ben a pandeireta.

Cando recobrou Pepiña
dixo a probe sin alento:
¡Agora sí condenado,
que podes ir ben contento!

En eses mesmos instantes,
chega a filla do muíño,
E pregúntalle a sua nai,
que lle fixo Farruquiño.

Andivo conmigo a tumbos,
coma un can adoecido,
eu logo perdín o acordo,
e non sei o que me fixo.

Pois sí que che estamos ben,
as dúas con Farruquiño,
así andivo conmigo,
moitas noites no muíño.

Que paliza que merece,
ese home tan canalla,
poñelo a pan pedir,
pra que non valga pra nada.

E Farruco o oir aquello,
por non meterse en obranza,
salíu pola porta pra fora,
camiño da súa casa.

Que si me pillan as dúas,
-dixo Farruco temblando-
podenme apretar a gorxa,
pois son peores ca un gato.

(Contoumo a Sra. Amparo Vilariño Rivas de 78 anos da Parroquia de Salcedo en Pontevedra alá polo ano 81 un día de vendima na casa de uns amigos en Marcón. Anque o recitou, comentoume que sabíao por súa nai que o cantaba cando ela era cativa pero que non se lembraba da música)

sin-tc3adtulo3

 

CANTAR DE CEGO – I

CANTAR DE CEGO – I

Este velliño que vedes cantando
de entrambos ollos da cara cegóu,
mais por agora vaise gobernando
gracias outro ollo que aínda lle quedóu.

Todas istas cousas contáronme a mín
volvendo da feira do tres en Lalín,
con outras cousiñas que eu vos contaréi,
si falsas ou certas eu no volo sei

Como son cego e falto de vista,
cando unha moza me ven a falar
pra coñecere si é gorda ou é fraca
teño por forza que as maus apelar.

E teño ouservado que as hai que se rin
e outras máis pouquiñas que fuxen de min,
a maior parte delas chaman polas mais
ou chaman baixiño e arrimanse mais.

Ana Marica quedóuse soliña
cando pra Cuba seu home marchou
e tal disgusto pillóu a rapaza
que gravemente a coitada enfermóu

E solo quería que a fora coidar
un primo que tiña no mesmo lugar
e logo dicía xa cando sandóu:
gracias as freguiñas que Manoel me dou.

Sin título

O SR. FLORENCIO (O cantar da Palmeira)

O cego dos Vilares, Sr. Florencio López Fernández, naceu na parrroquia de Bruicedo que perteñece ao Concello dá Fonsagrada na provincia de Lugo, no ano 1014.
Quedou cego de cativo debido a enfermedade dá varíola. Chamaba a atención o seu sexto senso pra saber volver ou seu fogar despois de percorrer tantos camiños como percorría pra desenrolar ou seu medio de subsistencia, cantáres de cego e outras cantigas dá música tradicional galega. Acompañabao moitas veces o seu irmán Pascario que era un afamado coplista.
Era moi coñecido pola zona dá Fonsagrada e a Ribeira de Piquín pois eran ás terras que mais frecuentaba para interpretar os seus cantares acompañándose de un violín.
Tiña un amplo repertorio no que destacaban cantigas como, O cantar dá Palmeira, Muiñeira, O testamento do gato, Carmiña, Carmiña (Carmeliña) do meu agrado etc
Morreu non ano 1986 aos 54 anos na Fontanaría