AMIGUIÑOS SI PERO…

AMIGUIÑOS SI PERO…

     Istes eran dous mozos que naceran na misma aldea, polo que se criaron xuntos, e xuntos foron a escola e xogaron de cativos.

     Cando se fixeron mozos, traballaron tamén xuntos na Fábrica do Gas, ate que esta pechou debido a chegada da electricidade nas aldeas. Ao quedar sin traballo andiveron ó xornal compartindo esforzos e duros traballos, ata que chegou o día en que un diles quixo probar sorte na emigración, e anque non lle gustaba moito a idea, marchou pra Bós Aires.

     Pasaron os anos e un día, como tantos outros, volveu probe coma as arañas e con moi pouca saúde. Preguntou polo seu amigo, e dixéronlle que vivia ben, que traballaba na vila vendendo castañas asadas na temporada delas e que só con eso tiña para pasar desafogadamente o resto do ano nunha casiña que fixera. Tamén lle dixeron que si queria velo estaba diante da oficina bancaria que había na Praza Maior do pobo pois alí estaba o seu posto de asador de castañas e que semellaba a unha máquina do tren.

     Achegouse alí. Mirouno e viu que seguía coma sempre. Tiña moita xente agardando para mercarlle un cartuchiño das castañas que  soltaban un arrecendo por toda a praza, que ate a él lle entraron ganas de comer algunhas.

     Cando se viron, déronse unha forte aperta, riron, comeron castañas e lembraron os tempos da Fábrica do Gas. Cando xa levaban un bó tempo de palique díxolle ó seu amigo:

     – Pois xa ves, non me foi moi ben polas Américas estes anos,  e mismo veño algo enfermo e contando de me recuperar e seguir traballando namentras o corpo aguante.

     – Ai home. Pois eu aquí che estou, diante do Banco e atendendo o meu negocio das castañas. Hai días que non dou feito, vivo sin luxos pero folgadamente, pero este negocio por desgraza, non da pra dous. De todos os xeitos e si te ves necesitado…

     – Xustamente a eso viña, a ver si me podías prestar algo.

     – Pois síntocho ben home. Pero teño un trato feito coa oficina bancaria e que non podo romper: “Nin eu podo prestar cartos, nin eles poden asar castañas”

 

Advertisements

O GUISO DE LEBRE

O GUISO DE LEBRE.
       Ao tío Mateo, morréralle unha tía que vivía noutra parroquia, a trinta kilómetros monte ao traveso de onde il vivía.
       Por aqueles tempos non había os coches que hai hoxe nas aldeas e os desprazamentos a outros lugares facíanse a pe. O tío Mateo, calzou uns zocos ben chatolados, vestíu o mellor traxe que tiña, púxo na cabeza a boina nova que tiña pros domingos e púxose en camiño, disposto a coñecer de paso algo mais de mundo, pois só coñecía a súa parroquia e as da contorna.
       A tía Nieves envolveulle nun anaco de papel de estraza unha codela de pan de broa e un anaco de touciño para escorrentar a fame do medio día, pois botaba de contas que non chegaría a casa da finada ata as catro do serán, e para apagar a sede, xa bebería auga de calquera regueiro, que daquelas levaban unha auga, limpa e sá e que se podía beber con tada a confianza do mundo.
       Cando levaba andadas unhas cuantas horas, botou man do seu reloxo de bolsillo e mirou que xa marcaba preto da unha. Pensou en andar unha horiña mais para despois sentarse ao pé dun balado, e xantar o bocado que levaba no bolsillo. Con isa idea seguiu camiño, pero ao pouco tempo chegou a un pobo bastante grande no que o primeiro que víu, foi unha taberna con un letreiro no que poñía CASA DE COMIDAS DO XENARO “Especialidade da casa, guisos” E o tío mateo que sempre andaba con unhas boas pesetas no bolsillo do chaleque, pensou entrar E xantar un bo guiso con un xerriño de viño. A codela de pan e o touciño, xa os comería a volta.
       Así fixo. Entrou na taberna, sentouse nunha das mesas que alí había e chamou a señora que estaba detrás do mostrador:
       – Mois bós días cabaleiro…eló, que vai ser.
       – Verá, mirei eí fora que teñen guisos, i eu pensei de mandarlle un bó prato dil xunto con un xerriño de cuartillo de viño tinto.
       – Si señor, o que vostede mande…e de que quere o guiso…
       – Elle o mismo ó, que eu sonlle de bó dente e como de todo…mismo de lebre si é que lle queda.
       – Si señor, si. Agora mismo llo traio.
       E así foi, trouxolle en prato fondo tan cheo que faría randear a pola mais grosa do carballo mais vello. O tio Mateo comeu como si tivese a fame de sete días, e bebeu dúas xerras de viño tinto e que valeirou sin botalo na cunca que lle habían traído.
       Así que rematou o xantar e despois de tomar un par de cafés de pota con pingas de augardente, chamou a señora pra que lle cobrase a derrama que había feito.
       – Señora, faria o favor de decirme o que lle debo… e que xa van sendo moito horas de poñerme de novo en camiño.
       – Ai si señor, si. Sonlle cincoenta reás mais a vontade, -contestoulle a señora con un sorriso- e que tal o guisiño señor, seica estaba bó, ou? Xa vexo que ata enzoufou o pan na salsa.
       -Pois si señora, sí. Estáballe ben bó. Así non deixei nada. O que notei foi que a carne estaba un pouco negra anque moi boa de sabor…
       – Negra dí vostede? Pois non sei porque sería, xa que o gato éralle ben branco.

(Contoumo xa fai moito tempo  o Señor Salustiano Hermida , un bó amigo dunha parroquia da Agolada que viña moito pola taberna do Castelo)

sin-tc3adtulo3

UNHA CAIXA DE OSTRAS DE ARCADE

UNHA CAIXA DE OSTRAS DE ARCADE

          Manoliño do Cachuzo, marchara pra Pontevedra a facer a mili tal como faciamos todos os mozos por aqueles anos. A coñecer mundo, dicían úns. Pra sair da casa e perder a vergoña, dicía o cura. Pra perder o tempo, diciámos nós. Así que coma todos, saíu da aldea e foi facer a mili ó cuartel de Figueirido.

          Un día, ó rematar as maniobras, e como agasaio por ser bós soldados, mais polo valor que se lles supoñía, díronlles premiso de fin de semán. Manoliño en vez dir pra súa casa na aldea, foi pra dun compañeiro de camareta que era de Arcade, e do que se fixo moi amigo, que o convidou a pasar alí un fin de semán.

          E así foi. Chegaron a Arcade o sábado polo medio do día e antes de ir xantar, foron papar unhas ostras cuns viños a unha ostrería, que para iso Arcade é a terra das ostras. Papou tres ducias delas, e tanto lle gustaron que lle dixo ó seu amigo:

          – Quen me dera mandarlle unhas poucas ós meus pais pra que as proben. De seguro que lle iban gustar ben.

          – Pois mándallas polo autobús. Dicímoslle ó taberneiro que che prepare unha caixa delas e mañá mándasllas polo coche de Lugo.

          Dito e feito. Pro outro día tíñanlle preparada unha caixa de madeira con seis ducias de ostras moi ben envoltiñas nuns manoxos de algasn pra que se mantiveran frescas e non levaran golpes durante a viaxe. Levounas ao autobús e acompañou a caixa con unha nota pros seus pais, na que ademais dos contos da mili dicíalles;  “Mándovos tamén unha caixa de ostras pra que vexades que cousas tan ricas comen as xentes dos pobos da veira do mar, e xa me contaredes se vos gustan

          Os poucos días chegoulle ó cuartel unha carta da súa nai, na que entre outras cousas dicíalle: “ Tamén che direi que comemos as ostras que nos mandaches. Fixen o caldo con elas en vez de coas navizas de sempre. A min non che me justaron moito, pero ó teu pai, que ben sabes que come de todo,  justáronlle moitísimo, e dí que a ver se cando veñas, traes unha pouca de semente pra botar entre os repolos e así poder telas todo o ano. O que non soupemos foi pra que eran as pedras que mandaches envoltas nelas. O teu pai tirounas pro medio da eira e andan os jatos todo o día xojando con elas, ate parece como si as quixeran abrir pensando que teñen algún berme dentro”

ostras-gillardeau-las-mejores-ostras-del-mundo-01

A MONXA E O LELO

        A MONXA E O LELO

        Nunha das nosas fermosas aldeíñas, e fai xa moitos anos, vivía unha velliña que tiña dous fillos, un rapaz e unha rapaza. A rapaza foise de nova pra un convento e fíxose monxa. O rapaz quedou na casa coa súa nai, pois seica era un pouco lelo e non tiña moito pronde ir.

        Chegou o día en que a velliña morreu, e o rapaz escribiulle unha carta a súa irmá dándolle a mala nova, e decíndolle que viñera o enterro pois había que pagarlle o enterro e os responsos ó cura e él non tiña ni un cán, pois a súa nai o ser probe, non tivo nada pra deixarlles.

         A monxa, chegou a casa de contado e mandou que se fixese o enterro, decindo que ela pagaría todo. E así foi, fíxose o funeral, rezáronse os responsos e enterráron a velliña, pero a hora de pagar, a monxa, que tampouco tiña unha cadela, marchou de volta pro convento sen pagar a débeda.

          Cando ó remate do enterro o cura reclamoulle os cartos ó rapaz, este díxolle:

          – Xa lle vai pagar a miña irmá que é monxa.

          – A túa irma marchou sen pagarme. Dixo que ela non dispoñía de cartos, xa que na súa vida non lle facían falta ó estar casada con Deus.

          – Ah!. Pois entón, que lle pague o meu cuñado.

.

A raiz diste conto tan popular, ven a frase non menos pupular e tan espallada pola nosa Galicia….”Deus cho pague”

sin-tc3adtulo3

O TROITEIRO SEÑOR ELEUTERIO

O TROITEIRO SEÑOR ELEUTERIO.
—–O señor Eleuterio, era o dono da fábrica do gas, na que traballaban moitos dos homes do Concello. Tiña ao señor Anselmo de Castro como segredario, amigo e ao que lle confiaba todos os segredos ao tempo que lle consultaba todas as dúbedas que tiña dende facía xa moitos anos.
—–Eleuterio, tíñase como o mellor troiteiro da bisbarra, e a fé que o era pois, ninguén pillaba mais troitas ca el, pero tiña un defecto… non lle gustaba nada mollarse, e os días de choiva, adoecía detrás da ventá por non poder ir ó río nos días que mellor picaban as troitas, pois como dí o refrán; “A rio revolto gañanza de pescadores”
—–Unha mañá na fábrica, vendo que o día non pintaba moi mal para pillar unhas boas troitas e estando o ceo algo anubeado, preguntoulle a Anselmo:
—–– Selmo, parece que está un bó día pras troitas… pensas que choverá, ou?
—–E Anselmo, como bó home de confianza e mellor adiviñador do tempo, respondeulle;
—–– Non señor, non. Anque parece que ten algo de trazas non vai chover, que o xeonllo que esnafrei de cativo, non me doe, o que quere decir que non haberá cambio de tempo.
—–E o señor Eleuterio, agarrou a cana e o cesto e arrancou cara o rio para mirar si pillaba unhas troitas pro xantar.
—–De camiño, atopuse co Antón do Val que viña coa sua mula de volta do muíño, a onde fora buscar a fariña pra facer a fornada. Eleuterio saudouno ao chegar onda él:
—–– Moi bos días teñas Antón, seica vas con moita presa.
—–– Pois si señor, si. E non é que leve presa, pero vai empezar a chover e non quero que se me molle a fariña.
—–– Pois perde coidado por iso, que anque teña trazas de facelo, non vai chover que non lle doía o xeonllo a Selmo, e non sei como se arranxa ise home, que nunca erra nas súas predicións.
—–– Pois a min, dame que si, que non vai tardar moito en caer auga a baldes, pero si o dí o Selmo, será logo.
—–E seguiu camiño a toda presa purrando da súa mula Sidora.
—–Tal foi a cousa, que aínda non había chegado o Señor Eleuterio a Ponte Vilariño, cando empezou a caer tal cantidade de auga que botou o rio por fora. Dou volta cara a fábrica tan enfurruñado, que tan proto chegou onda Anselmo despediuno decíndolle que non volvera mais por alí. De seguido, foi a casa de Antón do Val para contralalo e convertilo no seu segredario.
—–– Antón, a partires de hoxe mesmo, quedas contratado na miña fábrica para facer o traballo que facía Selmo, e para que me adiviñes o tempo cando vaia as troitas.
—–-Verá vostede señor Eleuterio, eu o tempo non llo adiviño. Quen o adiviña é a miña mula Sidora. Si leva as orellas dereitas, quere decir que vai estar bó día, si as leva de lado, é que non está moi segura do que vai pasar, agora eso sí, como as leve cangadas non hai erro posible, vai chover a moreas durante todo o día.
—–Dende aquel día a mula Sidora foi a segredaria do Señor Eleuterio.

sin-tc3adtulo3

OS LOBOS E OS POLITICOS

OS LOBOS E OS POLITICOS

          Contan que  unha vez escapáronse dous lobos do Zoo, e para despistar ós vixiantes que os seguian, decidiron separarse e tomar camiños distintos. Un deles, marchou cara ó monte e outro cara a cidade de Santiago.

          Así pasaron os anos ate que un día, volveron a atoparse no medio do monte. O que vivía alí estaba todo aldraxado, flaco e cheo de pulgas. Sin embargo, o que marchara pra dicade, estaba ben mantido, brilaballe o pelo e presentaba certo aire señorial, e mirando pro seu amigo preguntoulle:

          – E Como é que estás tan flaco ó.

          – Amigo, o monte xa non é como antes era. Casi non hai que comer, está abandoado e de cando en vez prendenlle lume e hai que escapar para outro coa fame de sete días. E ti que, que parece que pola pinta que tés foiche moi ben pola cidade.

          – Pois, si que me foi ben durante uns anos, pero agora tiven que marchar a lume de carozo e veño pronda ti pro monte.

          – E logo?

          – Cando escapamos do Zoo, botei a correr cara a cidade e metinme nunha casa moi grande que poñía “Xunta de Galicia”. Alí, ó quente, estaba como quería, e tiña comida fresca todos os días, cada día papaba un político: un día  un conselleiro, outro día un director xeral, outro un diputado, un asesor… hasta papei a ún que lle chamaban presidente. Non me faltaba de nada. En total nestes poucos anos, debín de papar uns douscentos.

          – Mimá, pero…como era eso, ninguén se enteraba da súa falta? ninguén os botaba de menos?.

          – Nada, alí non se enteraba ninguén da súa falta e ninguén preguntaba por eles.

          – E logo como foi que vivindo tan ben e tendo tanto que papar, decidiches volver pro monte.

          – ¡Amigo! Porque un día, burro de min, decidín papar un administrativo. O outro día todos eran a preguntar por él. Cando se decataron da miña presencia, tiven que salir escopeteado.

(Este conto, non é que sexa moi propio da Tradición Oral. Si o poño é porque espero que co tempo sí se convirta nun deles e así, adiantome no tempo)

sin-tc3adtulo3

INTENTANDO FALAR O CASTELAN

INTENTANDO FALAR O CASTELAN

         Queridos amigos: o conto que vou a contar ten un fondo real que hoxe, afortunadamente, non existe. Hoxe os galegos temos conciencia da nosa terra, do noso idioma e de todo canto nos rodea.
Resulta que antes, aos galegos, sobre todo aos que eramos do rural tíñannos acomplexados, e tan reprimidos na nosa lingua e en todo o que se refire á nosa terra que por forza tiñamos que avergoñarnos de ser galegos, e cando saíamos da aldea tratabamos de falar o castellano ou de falar o que fora para que non os reprimiran ou para que non se risen de nós. Entón creouse unha mentalidade de avergonzarse de ser galego.
E algo desto pasoulle a Salvador de Salustiano da aldea de riba cando un día de feira en Pontevedra achegouse a ela para mercar dous porcos da ceba.
Nada mais poñer os pes na terra, o botar a man o bolsillo para prender un pitillo, douse de conta de que quedaralle o tabaco e os mistos enriba da artesa da lareira. Mirou daredor súa e viu non moi lonxe un estanco. Alá foi para mercar o tabaco e os mistos para calmar a súa ansia de fumar.
Nada mais entrar e mirar pra fermosa rapaza que atendía no mostrador e querendo aparentar ser un cidadán do pobo inflou de peito, estarricou o pescozo e Dixolle:
— Deme una caga de cirillas y una cagitilla de cieltas.
— Hombre, parece que por su manera de hablar, es usted de la aldea.
— ¡¡ Son merda ¡¡ ¡¡ Xa non quero nin caga nin cagitilla ¡!

(Escribo tal como o contou o Sr. Anselmo Rodriguez Valiñas de 92 anos e veciño da parroquia de Lerez, nunha xuntanza de música e contos cos vellos na Residencia da Terceira Edade)

Sin título

A ESMOLA

A ESMOLA
As portas de unha igrexa, un probe pedía esmola:
– Non me dará unha limosniña, devotiño, pola almiña dos seus difuntiños? Que inda nunca pan lle falte!
– Non levo nada, señor. Non levo nada soelto. Cando volva da misa xa lle darei algo.
– E non me dará lume, señor, que me esqueceron os mistos na casa…
– Si, home. Non faltaba máis. Tome.
– Que Dios llo pague, señor: que inda lume nunca lle falte nin neste mundo nin no outro!

(E un anaquiño do conto “Trato a cegas” de Carlos o Xestal)

Imaxe

LECCION MAXISTRAL SOBRE O MOUCHO

 O MOUCHO

       O moucho é un animal voador que durante o día non vé nada e durante a noite é mais cego que unha toupa, e eso que ten os ollos moi grandes, pero son atrofiados pois casi todo son plumas. Ao ser un animal nouturno, non se sabe moito sobre a súa vida pois é moi complicada a súa investigación, polo tanto vou a falar de un animal diúrno e do que me sei mellor a súa fisioloxía…

A VACA.
A vaca é un animal mamífero que ten seis lados, o esquerdo, o dereito, o de riba, o de abaixo, o traseiro onde ten un rabo que remata nunha brocha barbeira e coa que mata as moscas e os tabaos que andan ó leite, e o dianteiro, que é onde está a cachola e que lle serve para suxeitar os cornos a boca e o nariz. Os cornos sirvenlle para escornear e defenderse, a boca e o nariz non.
Pola parte de abaixo ten os tubos por onde sae o leite e que deben de estar taponados para que non caia. ¿Como quita os tapóns? Pois a verdade é que nunca o logrei entender, pero os seus donos si que o saben.
O home da vaca é o boi, pero este non é mamífero, é ruminante porque come dúas veces. Ademais non dá leite porque non ten tubos por onde sair.

          A vaca distínguese dos mouchos en que cando ten fame brua, e cando non di nada é que está chea de herba por dentro.

          Ten catro patas que lle chegan ata o chan e un olfato moi desenvolvido anque pouco ten que cheirar, pois o aire no rural é moi limpo e non cheira a nada.

           A vaca reprodúcese ela sola por medio de cuxos, pois o seu  home, o boi, vive na casa dun veciño de outra aldea e solo ven a visitala unha vez o ano.

(Un dos contos do Tio Xanete)

Imagen

MANUELIÑO DA REVOLTA

MANUELIÑO DA REVOLTA

          A Manueliño da Revolta, tíñano coma o lelo da aldea e a todo o mundo lle gustaba meterse con él. E él, a verdade, axudaba a que pareceran certos os comentarios da xente. Mesmo parecía que non corría o sangue polo seu corpo e pasaba a maor parte do día sentado no balado do prado da Raíña mirando pras amoras que medraban nas silveiras.

          Pola noite, sempre se achegaba hasta a taberna onde se xuntaban os que mais se metían con él e sempre lle facían a misma trangallada. Poñíanlle sobre do mostrador duas moedas, unha grande de un real e outra mais pequena de dous  e decíanlle:

          – A ver Manueliño, colle pra ti a moeda que mais che guste.

           E Manueliño sin pensalo duas veces, collía a mais grande pero que tiña menos valor. As risas dos seus veciños sentíanse na aldea do lado o pensar no pasmón que era collendo a moneda que menos valía.

           Un día, Moncho de Trascastro, que miraba moito por él, díxolle:

            – Manueliño , cando na taberna che dén a escoller as dúas moedas, tés que coller a  mais pequena, que val por dúas das grandes. Xa verás como non se rin mais de ti o pensar que non eres tan pasmón como pareces.

            Pero Manueliño contestoulle:

             – Non ó. Déixaos que se rian de min, xa sei que a moeda mais cativa é a que mais val, pero si a collo acabáronse as risas e non me volven facer o xogo mais veces. Así, alo menos teño todos os días unha moeda.

(Contoumo o Sr. Silverio Fuciños. Zoqueiro dos de antes do Concello das Cruces)

cropped-sin-tc3adtulo4.jpg