CARRABOUXOS

COQUELOS, COCAS, CARRABOUXOS, BUGALLOS, MAZACOUCAS, BAILARETES, CACHOLOS, MINCHOS, MAZÁS DO CUCO, PARINOLAS, PANDAROTES, CARACOIS…
,     Anque semellan ser froito do carballo xunto coas landras, nono son.
Son unha maneira que ten o carballo de defenderse contra os parásitos e a mosca asociada a él.
   Todos teñen no seu interior un ovo cunha larva pequechiña branca, que cando se convirte en mosca, sae ó traveso dun pequeno buraquiño que fai.

PORTALÉN (Porta do mais alá)

PORTALÉN (Porta do mais alá)
..      Onte andiven pola Serra do Cando, e na cima do Seixo, fun dar á Porta do Outro Mundo.
..      Según a lenda, os vivos estamos do lado Norte da porta, e os mortos do lado Sur, e di tamén que o que a pasa , ten que volver pro lado Norte e non quedar na parte Sur porque pasaría a formar parte do mundo dos mortos.
..      Eu sentín curiosidade, e pasei a porta pro outro lado pra ver se me atopaba por alí con algún amigo dos que xa me faltan, Pero se vos digo a verdade, non sentín nada especial, nin me atopei con ninguén.
..      Agora eso si. Por se o caso, volvín pro lado Norte. Non fora ser o demo…!!
..      Que eu non creo nas meigas, pero habelas, hainas.

O CONCELLO DA LAMA

O CONCELLO DA LAMA.
..      Levo algún tempo indo ós ensaios e tocando co grupo “Catro Ventos” no concello da Lama. Un concello moi fermoso, ó que vou dende fai xa moitos anos.
..      Antes facíao polos amigos que teño alí, pola miña afición á pesca que me levaba ata Carrizáns, e porque sempre me gustou tomar unha cervexa na de Daniel, un lugar a carón do rio Verdugo, que podería pasar por ser o paraíso do que fala a Biblia.
..      Agora fagoo, entre outras cousas, pola música.
..      Destacan deste concello, as súas romarías e lugares enxebres diños de visitar, pero sobre todo, o carballo cinco-centenario do Pelete, coñecido coma “O carballo do viño” e a súa romaría.
..      Xa solo o seu asentamento ós pes do monte do Seixo, e coa serra do Cando como abrigo, é unha auténtica beleza, que me fai lembrar á miña aldea natal do Castelo en Lalín, ó pe da Cima da Costa.
..      Todo esto, levoume fai uns meses, a facerlle un poema, musicalo, e convertilo nunha especie de himno.
..      O poema, saco á luz hoxe, porque quero metelo entre as poesías do meu blogue.
..      A cantiga, vai no meu vindeiro disco que sairá a finais de ano, pero seguramente estreareina iste verán, xunto cos meus compañeiros da banda, e alguns convidados mais, que a ben seguro me acompañarán ese día.
..      Espero que lle guste, alo menos, as xentes do lugar, xa que o fixen dende o corazón e inspirándome no cariño que lle teño a esa fermosa terra e á súa xente.
..      O poemiña, anque o titulo “No concello da Lama” a cantiga, seguramente se titulará doutro xeito
..      Unha aperta para toda a xente do lugar, e para todos vós.
………

NO CONCELLO DA LAMA
Achegueime á Lama pola primavera,
pra ver pola noite a lúa brilar,
mirar as estrelas dende o alto do Seixo,
e na serra do Cando, a noite pasar.

E na mañanciña, ó romper o día,
baixarei ó río que atravesa o lugar,
e irei a Liñares pra ver a fervenza,
onde o río Xesta, parece brincar.

Pasarei por Xende, ver o Santo Cristo,
e dende as Ermidas podrei disfrutar,
das fermosas vistas do Suído e do Cando,
e do río Verdugo, camiño do mar.

E alá nos mais altos montes do concello,
deixareime levar nun remanso de paz,
por entre os carballos da Ermida dos Prados,
disfrutando dos soños de cando rapaz.

Non me irei da Lama sen ir ó Pelete,
con unha botella e unha cunca na man,
e sentado á sombra do vello carballo,
brindarei polas xentes deste lugar.

 

ACABARÉMOLO PAGANDO!!! 

ACABARÉMOLO PAGANDO!!! 

..      Estar prantando alcolitros a eito, e sen sentido ningún, vai levar ó país da choiva e dos 3000 ríos, a convertirse nun deserto.

..      Ó mellor nós, nono veremos, pero os nosos fillos e netos si.

Levo un tempo, percorrendo serras e montes polas provincias de Pontevedra e Ourense, e o que estou mirando, clama ó ceo.

..      Xa falara días atrás do nacemento do río Tea, na serra do Faro de avión, e hoxe vouno facer polo que vin antesdonte en Taboadelo (Ponte Caldelas)

..      Achegueime ó monte onde está a capeliña de Cristo Rei, pra mirar a rocha coñecida como “A cama do home”

..      Despois de deixar a explanada que hai indo pra Ermida, hai que seguir subindo monte durante un bo treito, completamente poboado de alcolitros.

..      Ben, pois polas pistas onde están os alcolitros, non había ni unha gota de auga, e iso que choveran chuzos o día antes.

..      Pero vai ti ver, que tan pronto deixas os alcolitros, e na cima empezan a aparecer os piñeiros, uces, codesos, carrascos e demais matos que conforman a nosa matogueira tradicional, as pedras e rochas suan, e na terra rezuma auga por canto sitio hai.

..      Non se miran mais que pequechiños regueiros arredor das pistas enlamadas.

..      Nalgúns sitios por Pontevedra, empezan a decatarse de que a cousa non vai ben, e polos lugares de Salcedo, a Fracha, San Vicente de Oitavén, etc. están arrincando os alcolitros e prantando castiñeiros microrrizados e carballos.

..      Caso curioso, é o dos arredores do castelo de Sobroso, a onde me acheguei fai poucos días tamén, e mirei con asombro, que o que alí prantan, son uces. En vindeiros dias, en canto me entere ben do asunto, direi o motivo polo que as prantan.

..      Pola contra, na miña vila natal de Lalín, e na veciña Agolada, empezan a prantar inmensos alcolitais, ata nas terras de labradío e pasto. En canto lles falte a auga, xa refrescarán a gorxa con caramelos de alcolitro.

..      Nas dúas últimas fotos, podedes ver os novos soutos de Salcedo con castiñeiros microrrizados e onde xa non se mira un alcolitro, e as uces onda o castelo de Sobrado.

..      Que teñades bo día.

O NACEMENTO DO RÍO TEA.

O NACEMENTO DO RÍO TEA.

..      Nace nos montes mais altos da provincia de Pontevedra, entre a Serra do Suído e o Faro de Avión, e serpentea polos concellos de O Covelo, Mondariz, Ponteareas, e xunta co miño en Salvaterra.

..      A fonte que lle da a vida, xermola nunha pociña chea de auga limpa e crara, entre matogueiras, e achegada a unha pista feita prós eólicos. Está sinalada cun monolito coa inscripción “Nacemento do río Tea – Prado”

..      Preto dél, está o mirador do Castelo do Faro de Avíon. o monte mais alto da provincia, con 1151 mts.

..      Entre as matogueiras, hai unhas cuantas fochancas, que o axudan a dar os seus primeiros pasos como río.

..      Grazas a que aínda non hai alcolitros nuns cuantos Km. darredor do nacemento, a auga é moi abundande nístes paraxes, e aínda nistes días, miranse os penedos escurrindo auga. Algo impensable mais abaixo, onde se están plantando alcolitros a eito.

..      A auga, ise ben tan apreciable e indispensable pra vida, e que en Galicia, o pais de tan preciado líquido, estamos estragando, sen que nos importe nada o futuro dos nosos fillos e netos.

..      Manda o carto… pero o carto, non se come nin se bebe!

A SERRA DO SUÍDO

O SUÍDO (Na estrada que vai de Ponte Caldelas á Cañiza)
      As inmensas carballeiras que había nesta serra, están desaparecendo pouco a pouco, e deixando paso ós alcolitros.
      Quedan un par de quilómetros despois de Verducido nos que aínda non se miran moitos, pero despois, a unha veira da estrada, ata chegar ó empalme do Covelo, xa non se mira outra cousa mais ca alcolitros.
      Son solo seis fotos as que poño, pero podía facer mil centos delas, e todas parecerían a mesma.
      Non temos remedio. Non miramos mais alá dun puñado de cartos, e a moitos, debéronlles “untar” ben os bolsillos para cometer o crime que están cometendo contra os nosos montes autóctonos.
      As comunidades de montes, que non serven pra nada, xunto cos políticos que llo permiten, amosan moi pouco amor pola súa terra. E todo pra manter unha sola empresa, que como desapareza algún dia (Diolo queira) ímolos comer crús en ensalada.
      O das comunidades de montes, non ten nome. Estragan os montes da súa parroquia tan fermosos que viron de cativos, co único beneficio duns miles de euros pra contratar as orquestas Panorama, París de Noia, Combo Dominicano, etc. e presumir de festas, en competencia cás da parroquia veciña, pra ver quenas ten millores.
      Non fai moito, escoiteille a un comunero dunha parroquia achegada a Pontevedra decir textualmente: “Estas orquestas, le dan prestigio a la parroquia y no la mierda de gaiteiros y bandas que teníamos antes”. Probe, que lle imos facer. A cabeza non lle da pra mais.
      Dos políticos é millor non falar. Que intereses poden ter para encher os nosos montes de inmensos alcolitais, nos que desaparece a fauna tan rica que temos nas caraballeiras, soutos e fragas?
      Nos alcolitais non se mira nin un cuello nin un triste paxaro… se acaso, algún corvo que outro, para lembrarnos que foi outra casta de corvos os que os plantaron. Pra iso, tamén podían importar Koalas pra facer xogo, xa que seica están estinguíndose.
      E o peor de todo, é que istes políticos medio corvos, son os mesmos políticos medioambientais que te multan se lle pos unha rede a unha figueira ou a unha cirdeira, pra que non papen os paxaros a froita… que si, que está ben que o fagan, pero a ver se son un pouco consecuentes coas súas leises.
      Pois nada. Por desgraza, dame que esto xa e unha batalla perdida, e non andando moito tempo, veremos a unha Galicia sendo un inmenso alcolital e arrasada polos lumes… xa estamos a medio camiño!

O POZO DAS LANDRAS (Maceira)

O POZO DAS LANDRAS (Maceira)

      No meu paseo de fai uns días polo suído, e na parroquia de Maceira, do outro lado da ponte por onde baixa o rio para a praia fluvial, hai uns penedos enormes, que fan que o río baixe en fervenza, ata chegar mesmo á ponte, onde hai un remanso fondo antes de chegar á área recreativa. A erosión e as fochancas que fixo a auga niles, son impresionantes.

Pois ben. Iste remanso, que foi un enorme pozo ata fai uns anos, coñécese coma “O pozo das Landras”

      Contoumo,xa fai uns anos, o señor Manuel Barcia Vázquez do lugar de Portoparada (Maceira).

      Antes de facerse a ponte actual, había unha pontella de lousas feita sobre dous penedos enormes que facían de embudo á auga do rio, e había un pozo no que se formaba un remuíño moi grande.

      Pois ben. Todas as landras das inmensas carballeiras que había no curso río arraiba, e cando chegaban as primeiras choivas do outono, barrías cara o río, e paraban no remuíño da pontella.

      Contábame, que alí, naquel pozo, xuntábanse toneladas de landras. Os veciños, seica poñían na punta dun pau un saco con un aro na boca para pillalas, e así, axudar á ceba dos ranchos da casa. A inchenta de landras seica duraba uns cuantos días dos choivosos outonos de antes.

      Cando se fixo a carretera nova, dinamitaron as dúas rochas que formaban o embudo, baixou o leito do río, e desapareceu moita da fondura do pozo xunto co remuíño.

      A día de hoxe, as landras seguen baixando en moita menos cantidade, ó ir cortando as caraballeiras para prantar alcolitros, xa non se deteñen alí, e seguen o seu camiño polo río Tea cara a Mondariz.

      O meu agradecemento ó señor Manuel por contarmo.

UN CARBALLO CON GRIFO INCORPORADO!

UN CARBALLO CON GRIFO INCORPORADO! 

       Despois de ledicia de mirar recuperado o castiñeiro tricentenario dos Milagres de Amil, e como non todo é bo facer, mirade o que atopei nún dos carballos.

      E isto non é de dous días. Pola verruga que ten o carballo, xa ven de moitos anos atrás.

      E o peor de todo e que é un carballo centanario, anque tanto ten. O mal, é mal, sen importar a edade da árbore.

      É que ninguén mira por esto estando como está, e por onde pasan milleiros de persoas ó ano?

      Se está no recinto do Santuario, supóñome que será dos curas.

      Pois deberían mirar por estas cousas materiais, e non só preocuparse por salvar as nosas ánimas.

      Despois quéixanse, porque os veciños queren as carballeiras que iles descuidan, e solo protestan cando lles pasa o que lles pasa… Poñamos que falo de San Xusto, que diría Sabina!

      Vou mandar unha queixa coas fotos ó obispado, a ver que caso me fan, anque non sei se a carballeira é da súa propiedade ou non. Se non é, falarei cuns amigos pra ver o que se pode facer.

      Tereivos informado

UN CASTIÑEIRO TRI-CENTENARIO NO RECINTO (ADRO?) DOS MILAGRES DE AMIL

        No vindeiro mes de Octubre, van facer 12 anos, que fun cantar ó palco que hai na carballeira dos Milagres de Amil, e fixárame nun vello castiñeiro que aparentaba estar seco, xa que nese mes, tiña que ter folla e ourizos, coma os carballos do seu lado, que si tiñan folla.

        Preguntei por alí, e dixéranme que o estaban tratando, pero que estaba en moi malas condicións.

Tamén me falaran de que, según uns dibuxos da antiga capeliña, podería ter entre 300 e 400 anos. O santuario actual, data de mediados do século XIX.

        Pois onte, pasei por Moraña, e lembreime do castiñeiro. Sen pensalo dúas veces, alá fun pra saber dél, e a miña ledicia foi, atopalo tal como o mirades na foto, ben aseado e peiteadiño. Cheíño de follas e ourizos 

        Parabéns pros responsables de tal feito!!! 

        E xa posto, vouvos contar algo que me pasou aquel día de fai 12 anos.

Cando estaba facéndolle as fotos ó castiñeiro, decateime de que alguén (como podedes ver nunha das fotos) deixara o teléfono no tronco. Mirei se funcionaba, anque estaba bloqueado, e funcionaba. Non se me ocurriu mellor cousa que deixarllo o cura que alí estaba. El pedíume o meu número, por se non aparecía o dono que o entregara na Garda Civil (Non sei porque non podía facelo el)

        A miña ledicia foi, que pasados uns días, chamoume un señor, xa non lembro de onde era, dándome as grazas por atoparlle o teléfono. Seica o puxera no tronco, para dar idea do groso que tiña 

Pois veña. Que ogallá cunda o exemplo.

ESTALOTES, SANXOÁS…

ESTALOTES, SANXOÁS…

……Dias atrás, atopei un par de variñas de cor branco, do que eu sempre coñecín como “Estalotes” ou “Sanxoás”. A rareza da cor, levoume a poñer a foto no Facebook, e pedirlle aos amigos que me dixeran os nomes de como se coñecían no seu lugar, xa que ben sabedes a variedade de nomes cos que se coñece esta fermosa “Orquidea autóctona”.

……En poucos días, conseguín algo mais de oitenta nomes diferentes, cousa que di moito da enorme riqueza da nosa fala. Esa misma fala, que moitos queren estragar e rematar con ela dunha vez.

……Pediríavos que se sabedes algún nome mais que non esteña na relación, poñelo nas opinións ao fondo do artigo para poder engadilo.

……Moitas grazas.

Abellocas, albocas, abelurias, abellonas, aabrulas, alcloques, alcroques, avespóns, belicroque, belitroques, bulertas, cálzamos, campanelas, campelos, cloques, consolda, coquelos, croquetes, croquis, croscallos, crostelos, dedaleiras, dedales, estalos, estalotes, estaloucos, estoupallo, estoupacloque, estoupatroques, estoupetos, estoupillos, estoupichos, estoupóns, estoupós, estoupois, estoupotes, estralantes, estraloques, estralotes, estrincóns, estrinquelos, estroques, estroupelos, estroupiños, folla de sapo, herba da cobra, herba de San Xoán, herba dos croqueles, herba dos troques, melincroques, melitroques, palotes, palitroques, pelitroques, quiquiricallo, quiquirinchos, relicroques, retriscos, retrincotes, sanxoás, sabáns, sapoqueiros, tastalás, tastrincóns, torques, trascos, trasquelos, trastalos, trincotes, triscalotes, triscotes, tróqueles, troques, trouquelos, vara das cobras, vespellós, vespóns, xoanas, xalocas, xolcas, xoucas.