SOBRE A CANTIGA “FISTERRA”

SOBRE A CANTIGA “FISTERRA”
…..Algunhas veces pregúntome de onde saiu a mistura tan rara desta cantiga tan popular e que se fixo aínda mais dende que a grabou Treixadura.
…..A primeira vez que a escoitei foi a Suso Vaamonde (se mal non lembro) na do Cuco en Velle xa fai moitos anos. Era das de santo e seña do furancho. Despois cantouna algunha vez no “Luar” e montouna co grupo Xorimas, anque nunca chegaron a grabala.
,….O retrouso tan fermoso desta cantiga, é un anaco do poema “Os teus ollos” de Curros Enriquez, que musicou Chané e que grabou un montón de xente nas últimas décadas. Tamén é moi fermosa. Eu canteina durante moitos anos coa zanfona, anque agora gústame mais coa guitarra:
Tamén eu choro,
tamén eu choro,
cando non me alumean, meu ben
eses teus ollos.
…..A primeira estrofa da cantiga fala de concellos da costa galega pero que non sei se perteñece a algunha cantiga tradicional que se canta por eses lugares. O que si é, que non garda relación algunha coa letra do retrouso:
Fisterra vai na proa,
Camariñas vai no mar-e,
Santa Uxía de Ribeira,
Poboa do Caramiñal-e.
…..Anque é moi parecida a unha que si é tradicional e forma parte de outra cantiga:
Se Fisterra vai na proa,
e Camariñas a remar-e
move as ondas de Ribeira,
vento do Caramiñal-e.
…..A segunda estrofa da cantiga, si parece que quere ser unha continuación do retrouso, pero que non ten nada que ver co poema de Curros, anque seguro que perteñecerá a algunha cantiguiña tradicional, pois tamén forma parte da pandereitada “Os teus ollos eclipsan a Lúa” de Cende e que cantaban as Cantareiras de Lobios:
Se queres que brile a lúa,
pecha os ollos meu amor-e,
que mentra-los tes abertos,
a lúa pensa que hai sol-e.
…..E a terceira estrofa si que é coñecida pola zona de Ribeira e forma parte de unha cantiguiña local, anque moitas estrofas parecidas a esta e que parecen cortadas do mesmo patrón, atopanse por toda Galicia
Para sardiñas Aguiño,
para bolos Castiñeiras,
para rapazas bonitas,
Santa Uxía de Ribeira.
…..Fai uns días que grabei “Os teus ollos” para uns rapaces de un cole que fixeron un traballo sobre Curros Enriquez. Pedíronma pra poñer como música de fondo a un corto que fixeron sobre a vida do poeta. Anque xa a puxera por aquí, volvo facelo, porque para min, e anque é moito menos coñecida, é tan fermosa como a de Fisterra.
…..Apertas para todos.

Advertisements

POR SEMPRE. MIÑA NAI

POR SEMPRE. MIÑA NAI

Chegaba o amencer dun novo día,
cando se apagou a túa luz agonizante,
deixándonos en nubes de tristura,
co teu rostro reflexado en cada bagoa,
pra deitarte, e alumear dende unha estrela,
e ser así… no ceo, a mais brilante.

Seguirás os nosos pasos dende o infindo,
alumeándolle o camiño ós nosos fillos,
vixiante nesas noites mais sombrízas,
dos invernos da mais crua realidade,
e guiaralos no teu leito tantos anos,
como fixeches con nós, nos xá vividos.

Miraremos pra túa luz dende as congostras,
que de cativos, andivemos no teu berce.
Viviremos coas lembranzas que nos deixas,
misturadas cos ensinos que nos deches,
adormiñados no teu peito tantas noites,
como fai calquera fillo que se prece.

Deixaremos de vivirte pra soñarte,
e así, terte connosco para sempre.

                              Pontevedra; 22 de Novembro do 2015.

1484072_10204536466551786_5163968310488362764_o

 

CANTAR PRO TIO FACUNDO

CANTAR PRO TIO FACUNDO
A modo dun cego veño,
pra falar do que me dixo,
o meu avogado de oficio,
e mais da sorte que teño.

Coa xiada do domingo,
morreu meu tío Facundo,
e antes de deixal-o mundo,
contareivos o que fixo.

Deixou ben escriturado,
que me deixaba o que tiña;
Unha pequena casiña.
mai-los cartos aforrados.

A casa quere uns amaños,
e hai que pagala a diario,
pois o prestamo bancario,
seica vai durar cen anos.

E dos cartos aforrados,
casi millor non falar,
fun o banco prós sacar,
e ríronse os empregados.

Pois voaron convertidos,
en non sei que “Preferentes”.
feitas por ser bos clientes,
que acabaron sendo un timo.

E o ladrón do direutor,
escapouse a toda presa…
– Por consello de un tal Blesa –
¡Canto mais lonxe millor!

E como se foran nabizas,
fixo cos cartos un feixe,
gardounos nun saco do peixe,
e levounos pra Suiza.

Asi que, si eu xa era probe,
e agora non teño nada,
eses que fan a fornada,
podían mandarme un sobre.

Pois seica os reparten a centos,
enchendo as caixas dos puros,
pra asegurase o futuro,
con billetes de quinientos.

E si non, xa irei pedir,
e non declaro a Facenda.
¡Que fagan iles a renda!
… a nai que os á parir.

E deixo eiquí o debate,
sin que se entere Montoro,
… por si dí que son un loro
e me quita o chocolate.

E a ti, tio Facundo,
débeche estar dando a risa.
Xa che terei unha misa…
¡Que disfrutes no outro mundo!

Iste cantar de cego, puden facelo inspirándome en feitos reais pero non foi así. Inventeime un tal “Tio Facundo” e ata tardei uns cuantos meses en facelo, pois eran tantos os aconteceres en que inspirarme que non sabía moi ben por onde empezar. Así que toda coincidencia coa realidade só e iso… nada mais que realidade.

sin-tc3adtulo3

un-fermoso-dia-de-troitas

 

ESTRANOS DA NOSA LINGUA

O poema mais fermoso de Xosé Luís Rivas (Mini) na defensa da Nosa Lingua

Dicide de onde vos veñen
o nome e os apelidos
que vos deron por ser fillos
dalgún lugar desta terra
dicide tamén cal era
o idioma dos conveciños.

Dicide en que momento
sentistes na vosa pel
ese amarguexo, ese fel.
ese proído estraño
que vos causa tanto dano
e vos impide querer.

Esa vergoña que traba
a vosa fala galega
porque renegades dela
en público e en privado.
Dicide logo o pecado
que a odiarvos tanto vos leva.

Será que vos transmitiron
pra gañar categoría
a idiotez e a parvada
do españolismo barato.
Moitos rompemos o trato,
vós non tedes valentía.

Porque acabados os tempos
do fascismo e da opresión
era a hora da razón
do pobo discriminado.
Puxéstesvos do outro lado,
da máis brutal inmersión.

Mira que fomos prudentes
e agardamos tantos anos,
pois descuberto o engano
todo era cuestión de tempo,
a razón era o instrumento
e a verdade trunfaría.

Mais ninguén de nós sabía
que estabades asalando
deixándonos ir andando
confiados na democracia.
Destes o golpe de gracia,
mais seguimos camiñando.

Levamos marcado a lume
o noxo que en nós vertestes.
a humillación que fixestes
no intento por abafarnos
tentando de violentarnos
e converternos en vermes.

Canta mofa, canta burla,
canta dolor gratuíta,
canta sin razón maldita
coa humillación por sistema.
Hoxe cambiades de tema
botando pra nós a culpa

Trátase de ter poder,
e pensades ser máis guapos
máis ricos e máis sensatos
falando idioma español.
Non é mudando de rol
que se perden os farrapos.

Nova lei de trilingüísmo
dos monolingües idiotas
que se senten en pelotas
nos afectos ó seu pobo.
¿Buscades pois lugar novo
pra ese corazón de pedra?.

Sabede que nada medra
se a sementeira non é feita
pra arrecadar a colleita
que alimenta os corazóns.
A nós sóbrannos razóns,
a vós sóbravos fachenda.

Pois estades condenados
a perder esta batalla,
que o pobo galego fala
lingua antiga, pura e limpa;
e a pouco que a xente sinta,
no seu, orgullo e pracer.

Comezará a escurecer
ese voso esquecemento
que leva en todo momento
autoodio e xenreira.
Vide de novo pra eira
común no pan e no alento.

p52400755

SON MULLER (Lola Blanco Castro)

SON MULLER

Son muller, eso faime menos?

Non teño dereito a ter éxito?

Son muller, e por eso son rival?

Dous pasos atrás…négome !

…eso xamais!

 

Sinto. Son muller meus señores, e coma min mil !!

Si eu caio…outra virá para ocupar o meu sitio.

Non teño medo, non son martir…son guerreira.

 

Levo espada e non coitelo. Non son un ser traicioneiro.

Miro a espalda porque dende ahí,

sempre vexo o demo, ó cal non teño medo.

Unha espada, vence a ún coitelo.

 

Son muller, e como muller, vou facer o que eu quero.

Non me importan as críticas, fanme mais forte…

Non me importan as loitas, fanme mais grande…

 

Son muller. Sinto por quen non quere que as mulleres,

fagan e falen do que sinten alto e craro.

 

 (Un fermoso poema da miña amiga Lola Blanco Castro. Canto me gusta a súa poesía, tan natural e tan súa)

Imagen

 

 

ROMANCE DE MANUELIÑO E MARIQUIÑA

ROMANCE DE MANUELIÑO E MARIQUIÑA

Manueliño era unha landra,

mariquiña unha avelá,

e cairon o chao xuntos,

un dia pola mañá.

 

A saltiños Manueliño,

e dando brincos Mariquiña,

chegaron ún onda á outra,

pra facerse compañía.

 

Achegouse unha o outro,

e tanto tanto se achegaron,

que o chegar a primavera,

os dous xuntos xermolaron.

 

Manueliño medrou moito

e Mariquiña a súa veira,

Manueliño foi carballo

e Mariquiña unha aveleira.

 

(Pras miñas fillas Aldara e Nerea)

Imagen

Imagen

NA CIMA DO PENEDO

NA CIMA DO PENEDO

Dende alí tocaba o ceo.

Dende aquel penedo enorme

no medio do Castelo.

 

Cantas lembranzas de neno,

cantos xogos de cativo,

polo día as agachadas

pola noite as escondidas.

 

Alí pasei moitas horas,

coa miña xente e cos amigos,

o carón daquel palleiro

que se facía de herba seca,

e no que durmían os cás

nas noites de duro inverno,

e nas xiadas mañás.

 

Volvín a respirar seu aire,

e aquel arrecendo da aldea.

E volvínme a perder na noite

ata apagarse as estrelas.

 

Escoitei o rachar da xiada baixo os pés,

e volvín a ver o fume nos tellados,

como buscaban o almorzo algúns gorrións,     

e fumegar as pedras nos balados.

 

E alá no fondo do souto,

onda os castiñeiros mais vellos,

escoitei cantar os pombos,

os alalás da miña xente

arrincando os nabos no nabal…

e o cantar dos carros,

e volvín a ver os bois e as vacas,

e as galiñas, e os cás.

 

Canta lembranza e canta vida,

labrada naquela pedra,

o carón da miña casa,

na aldea.

(O penedo. Unha enorme pena  ó carón da casa onde nacín no Castelo,

unha aldeíña da Parroquia de Cadrón en Lalín, e onde pasábamos

tantas e tantas horas os meus amigos mais eu)

España, Galicia, 1978-1982Spain, Galicia.

Esta foto do holandés Ton van Vliet que saquei do Blog AQUAM LATAM, está sacada dende a cima do penedo, do que aparece un anaco na parte inferior ezquerda da foto. A casa onde nacín é a da ezquerda, a da chimenea é a de García e a do fondo, a de Migueles

Imagen

cropped-sin-tc3adtulo4.jpg

PRA PEPE POR TRINTA EN CADA PERNA… E PICO.

PRA PEPE POR TRINTA EN CADA PERNA… E PICO.

¡Chispa te coma, meu vello!,
agora si que a fixeches,
co que acabas de escribir,
qué farta de rir me deches.

 

Mira ti si lle das xeito,
a estas cousas de estrofar,
que pra decir que xa vas vello,
dedicácheste un cantar.

 

Pois si alá van os sasenta,
queira Deus… e non se esqueza,
de deixarte noutros tantos,
por eiquí e polo Deza.

 

Non me vou alongar moito,
pra que non se aburra a peña,
porque logo van decir,
que lle damos moita leña.

 

Pola miña parte, amigo,
nunca perdas ise vicio,
de seguir cumprindo anos,
con boas mañas i arteficios.

 

Que si os vas cumplir cantando,
mais bebendo e hasta danzando,
pra que bailes tí, eu toco,
e irémolo levando.

 

Parabéns entón, meu vello,
e xá que tí me vas gañando,
os que vas deixando atrás,
eu ireinos apañando.

 

I agora xá remato,
brindando para contigo,
con aquel cantar que sabes,

e que dí no seu contido:


“Veña un trago meu amigo,

co meu corazón gaiteiro:
E se acabamos co pan…

…veña viño… ¡¡ COMPAÑEIRO !!”.

        LETRA; Julio González Álvarez

        RETOQUES; Xosé Iglesias Fernández.

 

(O meu bó amigo Julio Gonzalez, dedicoume este fermoso poema

polo día do meu cumpleanos, en resposta o que eu me dedique.

Amigos que presume de ter un)

Imagen

SECOU O MEU LOUREIRO

SECOU O MEU LOUREIRO

A beiriña dun camiño,

alá preto de onde eu son,

había un señor loureiro,

qe fai dias que secou.

 

Non se sabe dunha festa,

na que non participara,

dándolle sabor ó marisco,

ou ós chourizos na vara.

 

Cada ano que pasaba,

viaselle mais fermoso,

dende a mañán hasta a noite,

verde, florido e frondoso.

 

Cantaba o merlo nas polas,

e facía a rula o seu niño,

pousaba a bubela nél,

ó carrizo e ó estorniño

 

Dáballe sombra ó camiño,

e tamén ó camiñante,

xa ben fora un arrieiro,

un labrego ou un feirante.

 

No inverno, mil treboadas,

mil calores polo vran,

na primavera mil flores,

caídas no outono ó chan.

 

Testigo de mil amores,

padriño de uns cuantos nenos,

que á sombra das súas follas,

boas esfollas se fixeron.

 

E agora, meu loureiro,

alonxado i esquencido,

só queda de ti o tronco,

todo seco e mal ferido.

 

E lémbrasme aquel conto,

que se conta pro meu mal,

no que se compara o árbore,

que se pon polo Nadal,

co home que vai vello,

a hora de funcionar.

 

E a comparanza consiste,

si é que non recordo mal,

en que o cabo da súa vida,

os dous han de rematar,

co pau seco polo tempo,

e as boliñas pra adornar.

Escribíuno;   Julio González Álvarez

Doulle uns retoques;  José iglesias Fernández

(Era visto. Só a min se me ocurre sacarlle unha foto ó loureiro

que secou fai uns días e andala enseñando.

¿O resultado? Pois nada, que ún presume de ter bós amigos

 e despois pasa o que pasa)

Imagen

MARUXA DO OUTEIRO

MARUXA DO OUTEIRO (Poesía informal)

Levanteime cedo, moi cedo aquel día,

despois de unha noite de frio e orballo,

facía un anaco que cantara o galo,

e tratei de espabilarme con auga fría.

 

E pensei no boa que estaba,

a Maruxa do Outeiro na madrugada.

 

Prendín a lareira pra quentarme un  pouco,

pois facía un frio que aterecía,

chegueime ata a fiestra pra ver o día,

e xa o sol despuntaba tras do petouto.

 

E dinme de conta, do boa que estaba

a Maruxa do Outeiro na madrugada.

 

Estaba a luz prendida na casa do lado,

e nela vivía a mais fermosa veciña,

Maruxa do Outeiro da ialma miña,

que de tanto suspiro, me tiña afogado.

 

Hai que ver o  boa que estaba,

a Maruxa do Outeiro na madrugada

 

Alí estaba ela, tal cual, como era,

coas  mans arranxando o seu longo pelo,

desnudos seus peitos, mirando pró ceo,

e eu casi tolo por mirar pra ela.

 

Que ledicia pros ollos, do boa que estaba,

a Maruxa do Outeiro na madrugada.

 

Mirando pra min botoume un sorriso,

e volvinme un cativo atopando un tesouro,

sentín de súpeto un inmenso acougo,

o pensar que despertara no paraíso.

 

Que rapaza fermosa, e o boa que estaba,

a Maruxa do Outeiro na madrugada.

(Da miña colección de poesías informais.

O poema, pode que reflexe unha situación real e pode que non.

En caso de que reflexe unha situación real, pode que a moza sexa

da miña aldea, pero tamén pode ser que non o sexa, e hasta pode ser que

a rapaza da que fala fose real, como tamén pode ser que non )

cropped-sin-tc3adtulo4.jpg