AMIGUIÑOS SI PERO…

AMIGUIÑOS SI PERO…

     Istes eran dous mozos que naceran na misma aldea, polo que se criaron xuntos, e xuntos foron a escola e xogaron de cativos.

     Cando se fixeron mozos, traballaron tamén xuntos na Fábrica do Gas, ate que esta pechou debido a chegada da electricidade nas aldeas. Ao quedar sin traballo andiveron ó xornal compartindo esforzos e duros traballos, ata que chegou o día en que un diles quixo probar sorte na emigración, e anque non lle gustaba moito a idea, marchou pra Bós Aires.

     Pasaron os anos e un día, como tantos outros, volveu probe coma as arañas e con moi pouca saúde. Preguntou polo seu amigo, e dixéronlle que vivia ben, que traballaba na vila vendendo castañas asadas na temporada delas e que só con eso tiña para pasar desafogadamente o resto do ano nunha casiña que fixera. Tamén lle dixeron que si queria velo estaba diante da oficina bancaria que había na Praza Maior do pobo pois alí estaba o seu posto de asador de castañas e que semellaba a unha máquina do tren.

     Achegouse alí. Mirouno e viu que seguía coma sempre. Tiña moita xente agardando para mercarlle un cartuchiño das castañas que  soltaban un arrecendo por toda a praza, que ate a él lle entraron ganas de comer algunhas.

     Cando se viron, déronse unha forte aperta, riron, comeron castañas e lembraron os tempos da Fábrica do Gas. Cando xa levaban un bó tempo de palique díxolle ó seu amigo:

     – Pois xa ves, non me foi moi ben polas Américas estes anos,  e mismo veño algo enfermo e contando de me recuperar e seguir traballando namentras o corpo aguante.

     – Ai home. Pois eu aquí che estou, diante do Banco e atendendo o meu negocio das castañas. Hai días que non dou feito, vivo sin luxos pero folgadamente, pero este negocio por desgraza, non da pra dous. De todos os xeitos e si te ves necesitado…

     – Xustamente a eso viña, a ver si me podías prestar algo.

     – Pois síntocho ben home. Pero teño un trato feito coa oficina bancaria e que non podo romper: “Nin eu podo prestar cartos, nin eles poden asar castañas”

 

Advertisements

O GUISO DE LEBRE

O GUISO DE LEBRE.
       Ao tío Mateo, morréralle unha tía que vivía noutra parroquia, a trinta kilómetros monte ao traveso de onde il vivía.
       Por aqueles tempos non había os coches que hai hoxe nas aldeas e os desprazamentos a outros lugares facíanse a pe. O tío Mateo, calzou uns zocos ben chatolados, vestíu o mellor traxe que tiña, púxo na cabeza a boina nova que tiña pros domingos e púxose en camiño, disposto a coñecer de paso algo mais de mundo, pois só coñecía a súa parroquia e as da contorna.
       A tía Nieves envolveulle nun anaco de papel de estraza unha codela de pan de broa e un anaco de touciño para escorrentar a fame do medio día, pois botaba de contas que non chegaría a casa da finada ata as catro do serán, e para apagar a sede, xa bebería auga de calquera regueiro, que daquelas levaban unha auga, limpa e sá e que se podía beber con tada a confianza do mundo.
       Cando levaba andadas unhas cuantas horas, botou man do seu reloxo de bolsillo e mirou que xa marcaba preto da unha. Pensou en andar unha horiña mais para despois sentarse ao pé dun balado, e xantar o bocado que levaba no bolsillo. Con isa idea seguiu camiño, pero ao pouco tempo chegou a un pobo bastante grande no que o primeiro que víu, foi unha taberna con un letreiro no que poñía CASA DE COMIDAS DO XENARO “Especialidade da casa, guisos” E o tío mateo que sempre andaba con unhas boas pesetas no bolsillo do chaleque, pensou entrar E xantar un bo guiso con un xerriño de viño. A codela de pan e o touciño, xa os comería a volta.
       Así fixo. Entrou na taberna, sentouse nunha das mesas que alí había e chamou a señora que estaba detrás do mostrador:
       – Mois bós días cabaleiro…eló, que vai ser.
       – Verá, mirei eí fora que teñen guisos, i eu pensei de mandarlle un bó prato dil xunto con un xerriño de cuartillo de viño tinto.
       – Si señor, o que vostede mande…e de que quere o guiso…
       – Elle o mismo ó, que eu sonlle de bó dente e como de todo…mismo de lebre si é que lle queda.
       – Si señor, si. Agora mismo llo traio.
       E así foi, trouxolle en prato fondo tan cheo que faría randear a pola mais grosa do carballo mais vello. O tio Mateo comeu como si tivese a fame de sete días, e bebeu dúas xerras de viño tinto e que valeirou sin botalo na cunca que lle habían traído.
       Así que rematou o xantar e despois de tomar un par de cafés de pota con pingas de augardente, chamou a señora pra que lle cobrase a derrama que había feito.
       – Señora, faria o favor de decirme o que lle debo… e que xa van sendo moito horas de poñerme de novo en camiño.
       – Ai si señor, si. Sonlle cincoenta reás mais a vontade, -contestoulle a señora con un sorriso- e que tal o guisiño señor, seica estaba bó, ou? Xa vexo que ata enzoufou o pan na salsa.
       -Pois si señora, sí. Estáballe ben bó. Así non deixei nada. O que notei foi que a carne estaba un pouco negra anque moi boa de sabor…
       – Negra dí vostede? Pois non sei porque sería, xa que o gato éralle ben branco.

(Contoumo xa fai moito tempo  o Señor Salustiano Hermida , un bó amigo dunha parroquia da Agolada que viña moito pola taberna do Castelo)

sin-tc3adtulo3

A MONXA E O LELO

        A MONXA E O LELO

        Nunha das nosas fermosas aldeíñas, e fai xa moitos anos, vivía unha velliña que tiña dous fillos, un rapaz e unha rapaza. A rapaza foise de nova pra un convento e fíxose monxa. O rapaz quedou na casa coa súa nai, pois seica era un pouco lelo e non tiña moito pronde ir.

        Chegou o día en que a velliña morreu, e o rapaz mandou chamar á súa irmá dándolle a mala nova, e decíndolle que viñera o enterro, pois había que pagarlle o enterro e os responsos ó cura e él non tiña ni un cán, pois a súa nai o ser probe, non tiña nada pra deixarlles.

         A monxa, chegou a casa de contado e mandou que se fixese o enterro, decindo que ela pagaría todo. E así foi, fíxose o funeral, rezáronse os responsos e enterráron á velliña, pero a hora de pagar, a monxa, que tampouco tiña unha cadela, marchou de volta pro convento sen pagar a débeda.

          Cando ó remate do enterro o cura reclamoulle os cartos ó rapaz, este díxolle:

          – Xa lle vai pagar a miña irmá que é monxa.

          – A túa irma marchou sen pagarme. Dixo que ela non dispoñía de cartos, xa que na súa vida non lle facían falta ó estar casada con Deus.

          – Ah!. Pois entón, que lle pague o meu cuñado.

.

A raiz diste conto tan popular, ven a frase non menos pupular e tan espallada pola nosa Galicia….”Deus cho pague”

sin-tc3adtulo3

OS OVOS SAEN POLO CÚ DAS GALIÑAS

OS OVOS SAEN POLO CU DAS GALIÑAS
—– Onte estiven latricando un pouco con Roberto Lema que é un bó amigo dende tempos inmemoriais… dende que fixemos xuntos aquela cousa tan rara que chamaban MILI, alá por Parga en Lugo.
—– Veu acompañado da súa netiña Araia que anda polos cinco aniños.
—– Roberto, contoume que Araia facía un par de meses que non comía ovos;
—– – Dille a Pepe porqué non che gustan os ovos…
—– – Porque saen polo cu das galiñas.
—– Tal cousa lle dixo a súa avoa, que dende aquel día non volveu probar outro.

sin-tc3adtulo3

OS LOBOS E OS POLITICOS

OS LOBOS E OS POLITICOS

          Contan que  unha vez escapáronse dous lobos do Zoo, e para despistar ós vixiantes que os seguian, decidiron separarse e tomar camiños distintos. Un deles, marchou cara ó monte e outro cara a cidade de Santiago.

          Así pasaron os anos ate que un día, volveron a atoparse no medio do monte. O que vivía alí estaba todo aldraxado, flaco e cheo de pulgas. Sin embargo, o que marchara pra dicade, estaba ben mantido, brilaballe o pelo e presentaba certo aire señorial, e mirando pro seu amigo preguntoulle:

          – E Como é que estás tan flaco ó.

          – Amigo, o monte xa non é como antes era. Casi non hai que comer, está abandoado e de cando en vez prendenlle lume e hai que escapar para outro coa fame de sete días. E ti que, que parece que pola pinta que tés foiche moi ben pola cidade.

          – Pois, si que me foi ben durante uns anos, pero agora tiven que marchar a lume de carozo e veño pronda ti pro monte.

          – E logo?

          – Cando escapamos do Zoo, botei a correr cara a cidade e metinme nunha casa moi grande que poñía “Xunta de Galicia”. Alí, ó quente, estaba como quería, e tiña comida fresca todos os días, cada día papaba un político: un día  un conselleiro, outro día un director xeral, outro un diputado, un asesor… hasta papei a ún que lle chamaban presidente. Non me faltaba de nada. En total nestes poucos anos, debín de papar uns douscentos.

          – Mimá, pero…como era eso, ninguén se enteraba da súa falta? ninguén os botaba de menos?.

          – Nada, alí non se enteraba ninguén da súa falta e ninguén preguntaba por eles.

          – E logo como foi que vivindo tan ben e tendo tanto que papar, decidiches volver pro monte.

          – ¡Amigo! Porque un día, burro de min, decidín papar un administrativo. O outro día todos eran a preguntar por él. Cando se decataron da miña presencia, tiven que salir escopeteado.

(Este conto, non é que sexa moi propio da Tradición Oral. Si o poño é porque espero que co tempo sí se convirta nun deles e así, adiantome no tempo)

sin-tc3adtulo3

INTENTANDO FALAR O CASTELAN

INTENTANDO FALAR O CASTELAN

         Queridos amigos: o conto que vou a contar ten un fondo real que hoxe, afortunadamente, non existe. Hoxe os galegos temos conciencia da nosa terra, do noso idioma e de todo canto nos rodea.
Resulta que antes, aos galegos, sobre todo aos que eramos do rural tíñannos acomplexados, e tan reprimidos na nosa lingua e en todo o que se refire á nosa terra que por forza tiñamos que avergoñarnos de ser galegos, e cando saíamos da aldea tratabamos de falar o castellano ou de falar o que fora para que non os reprimiran ou para que non se risen de nós. Entón creouse unha mentalidade de avergonzarse de ser galego.
E algo desto pasoulle a Salvador de Salustiano da aldea de riba cando un día de feira en Pontevedra achegouse a ela para mercar dous porcos da ceba.
Nada mais poñer os pes na terra, o botar a man o bolsillo para prender un pitillo, douse de conta de que quedaralle o tabaco e os mistos enriba da artesa da lareira. Mirou daredor súa e viu non moi lonxe un estanco. Alá foi para mercar o tabaco e os mistos para calmar a súa ansia de fumar.
Nada mais entrar e mirar pra fermosa rapaza que atendía no mostrador e querendo aparentar ser un cidadán do pobo inflou de peito, estarricou o pescozo e Dixolle:
— Deme una caga de cirillas y una cagitilla de cieltas.
— Hombre, parece que por su manera de hablar, es usted de la aldea.
— ¡¡ Son merda ¡¡ ¡¡ Xa non quero nin caga nin cagitilla ¡!

(Escribo tal como o contou o Sr. Anselmo Rodriguez Valiñas de 92 anos e veciño da parroquia de Lerez, nunha xuntanza de música e contos cos vellos na Residencia da Terceira Edade)

Sin título

A ESMOLA

A ESMOLA
As portas de unha igrexa, un probe pedía esmola:
– Non me dará unha limosniña, devotiño, pola almiña dos seus difuntiños? Que inda nunca pan lle falte!
– Non levo nada, señor. Non levo nada soelto. Cando volva da misa xa lle darei algo.
– E non me dará lume, señor, que me esqueceron os mistos na casa…
– Si, home. Non faltaba máis. Tome.
– Que Dios llo pague, señor: que inda lume nunca lle falte nin neste mundo nin no outro!

(E un anaquiño do conto “Trato a cegas” de Carlos o Xestal)

Imaxe

LECCION MAXISTRAL SOBRE O MOUCHO

 O MOUCHO

       O moucho é un animal voador que durante o día non vé nada e durante a noite é mais cego que unha toupa, e eso que ten os ollos moi grandes, pero son atrofiados pois casi todo son plumas. Ao ser un animal nouturno, non se sabe moito sobre a súa vida pois é moi complicada a súa investigación, polo tanto vou a falar de un animal diúrno e do que me sei mellor a súa fisioloxía…

A VACA.
A vaca é un animal mamífero que ten seis lados, o esquerdo, o dereito, o de riba, o de abaixo, o traseiro onde ten un rabo que remata nunha brocha barbeira e coa que mata as moscas e os tabaos que andan ó leite, e o dianteiro, que é onde está a cachola e que lle serve para suxeitar os cornos a boca e o nariz. Os cornos sirvenlle para escornear e defenderse, a boca e o nariz non.
Pola parte de abaixo ten os tubos por onde sae o leite e que deben de estar taponados para que non caia. ¿Como quita os tapóns? Pois a verdade é que nunca o logrei entender, pero os seus donos si que o saben.
O home da vaca é o boi, pero este non é mamífero, é ruminante porque come dúas veces. Ademais non dá leite porque non ten tubos por onde sair.

          A vaca distínguese dos mouchos en que cando ten fame brua, e cando non di nada é que está chea de herba por dentro.

          Ten catro patas que lle chegan ata o chan e un olfato moi desenvolvido anque pouco ten que cheirar, pois o aire no rural é moi limpo e non cheira a nada.

           A vaca reprodúcese ela sola por medio de cuxos, pois o seu  home, o boi, vive na casa dun veciño de outra aldea e solo ven a visitala unha vez o ano.

(Un dos contos do Tio Xanete)

Imagen

CARAPORQUIÑA VERMELLA (Xan Perez)

CARAPORQUIÑA VERMELLA

Por Xan Pérez.

 

Extensión da presentación dunha titiritada.

Dedicada a un amigo.

 

PRESENTADOR:

Xan, é un titiriteiro. E un dia atopou a súa casa , na que sempre quixo vivir, coa cociña orientada o sur…. Foron moitos kilómetros polo mundo enteiro e parte do extranxeiro, no seu coche verde.

 

O do coche verde é unha Anecdota; Cargando o coche despois dunha función, achegouselle  un neno dos que viron a función, e co dedo pulgar da man dereita entre os beizos, díxolle:

Cando sexa maior quero ser coma ti.(Aaaaahii). Xan estremeceuse ante semellante honor. ¿Queres ser titiriteiro? Preguntou case cunha bagoa saindo da glándula.. E o neno dixo. Nooooon,  eu quero ser un señor con un coche verde. (Aings)

 

Sigamos coa casa.

 

Non é unha casa moi grande, o necesario, pero é moi bonita; As paredes son de pedra, o tellado de pizarra,  con unha chimenea desas que cheiran a borralla de carballo.

As xanelas e as portas, encargounas  a uns carpinteiros de Vilatuxe, ademais da escaleira que sube o faiado, onde xan vai montar un plató. Con luces, con camara e con acción.

 

Dun lado da casa hai un prado do tamaño de unha pista de tenis que remata nun regato que canta toda a noite. Pero Xan, dalle ó prado outras utilidades; culinarias, aromáticas e medicinais. Ademais, ten un par de colmenas, con simpaticas abellas, que lle proporcionan antibiotico e velas para todo o ano, e lle axudan co pequeno xardin de flores, que hai o lado do minúsculo estanque sen peixes.

 

Doutro lado da casa, hai unha fraga, con un camiño que a cruza. O primeiro que fixo Xan cando se instalou na súa nova casa, foi dar un paseo para presentarse ós seus novos veciños.

Así que colleu a súa inseparable mochila, e marchou todo recto polo camiño que cruzaba a fraga, cantando un Aria da opera Verdiniana “Rigolletto”, na que o Duque de Padua advirtenos dos encantos das mulleres. A saber, “La donna e móvile”.

 

Na fraga non habia ningún koala,………. por iso tampouco habia eucaliptos.

Habia castiñeiras, nogueiras, carballos, ameneiros, pinos,……   E como era outono os esquios apañaban para o inverno, saltando dunha árbore a outra. Ou correndo polo chan,  facendo saltar as follas entre as que aparecian deliciosos Boletus; que ben poderián servir pra acompañar unha chuleta. Pero como Xan non  levaba cesto nin navalla de apañar cogomelos, decidiu volver mais tarde por eles. E facerse unha homenaxe esa noite.

 

Facia pouco que saira o sol, Xan érguese  sempre moi cedo, e facia algo de frio polo camiño, pero pronto comenzou a percibir a fragancia dun lar. Seguramente, algunha casa que estaba cerca tiña o lume encendido. E o café de pota o lado. Xan ten “ventos” pra iso do café.

Sacudiuse e acelerou o paso como se fora a hora punta no metro de Madrid. É o pouco, escoitou os acordes dunha guitarra, e unha voz grave que cantaba algo dunha señora que se chamaba Hortensia, e decia o canto que a tal hortensia facia un caldo que quitaba o sentido. Xan achegouse despacio pra non facer ruido. O emisor desa armonía era un señor con bigote. Cando acabou de cantar Xan aplaudiu, e o señor con bigote, chamou a Xan polo seu nome e iso que ainda non se presentara. Radio aldea xa se encargara diso.

O señor con bigote invitou a Xan a entrar na casa e tomar o café de pota ó lado da cociña, foi unha pena non ter levado na mochila medio kilo de melindres, porque o café estaba quentiño.

O señor con bigote, puxo tamén, empanada de bacallau con pasas que fixera o dia anterior, para tomar co café, e  un pouco de caña, pero a caña que lle vai a Xan e a das troitas. Según me contou Xan, a empanada tamén estaba deliciosa.

 

E o señor con bigote, dixo a frase que comenza calquer conversa. ¿Sábeche o churrasco?. E coa mesma invitou a Xan a comer o churrasco que esa fin de semán celebraba coa familia e uns amigos,  advertiulle, que non se puxera ó lado dun familiar seu, un con ricitos, que comia o churrasco como gominolas. E desafinaba moito cantando o miudiño. O plan pintaba ben, porque resulta que o señor con bigote era trovador. Ademais irian a festa un gaiteiro que no seu tempo libre adicase a informática, e un avogado da capital do imperio, que fala galego e xoga moi ben o trivial pursuit. Vamos unha Feisbukliada. Xan colleu outro anaco da empanada, sorbeu despacio o cafe e aceptou o combite.

 

O señor con bigote e Xan, falaron de como se chamaban os lugares que habia preto da aldea, e dos chismes da xente, en fin, a Radio Aldea da que falaba antes.

 

E de pronto, unha porca meteuse na cociña. ¡¡¡¡¡PASA PORCA!!!! dixolle o señor con bigote a Porca. Así a chamaba. Porca, acababa de parir, e o señor con bigote insistiu en agasallarlle cunha das crias, para que lle dera compañia. Así que rematado o café e a conversa por ese dia. Xan marchou coa cria da porca no colo e a mochila no lombo.

 

Ó chegar a casa, puxo a cria sobre o sofá e decidiu poñerlle un nome, e como tiña cara de porca, chamoulle Caraporca.

 

Xan, cuidouna moito, e aprendeulle a facer cousas, Caraporca era moi lista, e o pouco xa sabia facer a colada, pasaba o ferro, abria as xanelas pra ventilar, limpaba o baño e incluso facia algún amaño coa agulla de coser, ante todo Caraporca é unha porca moi limpa, si señor. Pero o que mellor facia Caraporca era cociñar, facia un caldo de navizas con cocido que lle daba voltas o que facia a señora da canción que cantaba o señor con bigote. E un dia foi a un concurso da televisión, onde algún porco preñouna. Despois da regañina e o cabo dunhas semáns pariu unha única porca, e de nome púxolle Caraporquiña. A sua aboa Porca, fixolle unha carapuchiña vermella, para que non pasara frio. E dende aquela, todos a coñecen como caraporquiña Vermella.

 

Pero esa é outra Historia.

Imagen

O meu bó amigo Xan Perez, é un dos titiriteiros que ó longo dos Cilexios de Primaria e Secundaria do noso País loitan por salvar unha parte moi importante da nosa cultura.

  • O Sapo Encantado, Pedro e o Lobo, O Parrulo Feo, Caraporquiña Vermella… Son algús dos contos que conforman ó espectáculo actual cos seus títeres, dirixido maiormente ós Colexios de Galicia onde actúa  asíduamente durante todo o curso escolar.

 

Podería falar da súa longa formación teatral, dos seus múltiples traballos no teatro, é de cantidade de traballos cos seus títeres, pero levaríame trés ou catro follas facelo e non quixera espallarme moito. Voume quedar só cos seus traballos no cine (1.999) “Mucha Sangre” Comedia  dirixida por Pepe de las Heras. (2.005) “Chapapote… o no”, comedia sobre o acontecido co PRESTIGE; Director Ferrán Llagostera. Traballos na TVG (1.997) “Con Perdon” programa de humor da TVG. Realizando o espacio de “Entrevistas Indiscretas” (2.004) “A Miña sogra e mais eu” Serie para a TVG, no papel secundario de RICARDO. Director Kiko Cadabal.

 

 

O GALO E O RAPOSO

O GALO E O RAPOSO

         Un raposo que xa iba algo vello acertou a pasar por unha corredoira cando de súpeto, escoitou cantar un galo e déronlle ganas de atrapalo, pois pola voz potente que tiña debía de estar ben gordo.

         Meteuse entre uns millos pra que non o mirase e achegouse a onde estaba o galo. E sí que estaba cebado si, sería unha boa tallada si o daba pillado pois xa facía días que non pasaba pola súa gorxa un anaco de carne.

         Neso que estaba pensando que maña utilizar pra pillalo, cando uns rapaces que andaban os niños asustaton o probe do galo que votou a voar con tan mala sorte, que foi dar xusto diante das narices do raposo. Este, cheo de ledicia pola sorte que tivo botouse sobre del, meteulle os dentes na gorxa e coas patas empezou a desplumalo, e nesas estaba cando nun descuido o galo pudo soltarse e anque medio desplumado, puido voar hasta o alto dun penedo.

          O raposo, que polos seus anos xa non tiña forzas pra subir alí, berroulle dende onde estaba:

          – Xan Poleirán, ven pola roupa…

e o galo ríndose cara a él contestoulle:

          – Non che vou non, que Deus me da outra.

cropped-sin-tc3adtulo4.jpg