O FURANCHO DO JACINTO (2ª Parte)

O FURANCHO DO JACINTO – 2ª Parte
(De cando o Jacinto pechou o furancho)

Na parroquia de Marcón,
provincia de Pontevedra,
un home tiña un furancho,
que abría na primavera.

“O Furancho do Jacinto”
era o nome do recuncho,
sinalado cun ramallo,
de loureiro e mais fiuncho.

Ata alí coma formigas,
chegaban xentes pra farra,
gaiteiros e mais cantores,
e tocadores de guitarra.

Uns cantaban e bebían,
outros comían a eito,
mentras Jacinto berraba…
– Compañeiros, viño ó peito!

E entre cuncas e xerriños,
de viño branco e mais tinto,
según se enchia o bandullo,
íbase afrouxando o cinto.

E os que por alí pasaban,
sentíanse admirados,
polo ben que se cantaba,
cos paladares mollados.

O carallo foi un día,
que da noite pra mañá,
o furancho pechou porta,
sen nin sequera avisar.

A xente desorientada,
ó non poder tomar viño,
deambulaba por congostras,
corredoiras e camiños.

Ata que un día un tal Pepe,
coma un can que vai cazar,
aguzou ben o fuciño,
e adicouse a investigar.

E despois dunhas pesquisas,
pasando unha sede doente,
dou conta do sucedido,
ós amigos e clientes.

– O Jacinto é o culpable,
de semellante desfeita,
por venderlle a uns ourensans,
todo o viño da colleira.

E agora os bebedores,
andamos todos de loito,
porque pechou o furancho,
que abría a iso das oito.

Soio cabe sacar disto,
a seguinte conclusión,
e vouna decir a todos,
con gran dor no corazón.

O Jacinto fixo o mesmo,
que os curas no sermón:
Kyrieléison, Christeléison,
veñan cartos pro caixón!

– Como ben di un refrán,
que seguro fixo un beato,
¡Pra beber, hai sempre xente…
O carallo é dar sulfato!

… ………………..Letra;  José Iglesias Fernández
…………..        Axudou;  Julio González Álvarez

.

NOTA SOBRE O CANTAR
…..O Jacinto é un bo amigo, que anque non en moita cantidade, colleita un viño tinto caíño, albariño e branco país, que lle randea o nabo con calquera dos tres.
….. Todolos anos polo mes de Maio vendíao no seu furancho, e uns cuantos amigos xutabámonos alí pra beber e botar unhas cantiguiñas de paso.
….. Fai uns anos fixéralle un cantar titulado “O FURANCHO DO JACINTO” coa idea de cantala no furancho entre os amigos.
….. Agora e xa coa edade bastante avanzada, dende fai un par de anos decidiu venderlle a colleita toda a un restaurante ourensán, para poder librarse de atender o furancho, xa que lles daba bastante traballo tanto a él coma súa dona, que era a que facía as tortillas e fritia os chourizos e pementos para acompañar o viño. Amais non lle compensa abrilo, ante as obras que tiña que facer impostas pola nova normativa da Xunta sobre furanchos.
….. Outro bo amigo meu, e aínda mellor músico e gaiteiro, Julio González Álvarez, deume a idea de facerlle un cantar de despedida e peche ó furancho. E a min como estas cousas non é que me deñan moito traballo facelas que digamos, pois eso. Entre os dous fixémoslle un cantar dedicado o peche do Furancho do Jacinto.

Sin título

RIADA NA PARROQUIA DE MUIMENTA

RIADA NA PARROQUIA DE MUIMENTA

A la veira mar pousado,
baixo a sombra dun salgueiro,
bebía birras a esgalla,
un garrido cabaleiro.

O non precisar do sol,
por non ter sangue lagarta,
de cervexas e de sombra,
pillou unha boa farta.

E foi tan grande a inchenta,
que emulando unha tronada,
desbordou dunha mexada,
o regato de Muimenta.

Con semellante riada,
de cervexa filosófica,
a parroquia é declarada,
”Nova zona catastrófica”

Sabedores da desgraza,
ós políticos de turno,
puxeron en marcha os “Audis”
sen perder un so segundo.

E chegaron a Muimenta,
en comitiva oficial,
o Rajoy e o Frijolito,
para avaliar o mal.

Nada mais mirar pros prados,
totalmente asulagados,
pasáronlle a bola a outros,
pra resolver o tinglado.

Chamaron ós xornalistas,
pra lles dar a información:
– Tócalle arranxar a riada,
aos da Diputación.

No organismo provincial,
facendo de oidos xordos,
ríronse do mandamento,
que din os dous peixes gordos.

E pola vía de urxencia,
convocaron un consello,
do que saíron decindo:
– Eso é cousa do concello!

No concello deron largas,
pola falta de cartiños,
e escrituraron nun bando…
que o arranxen os veciños!

Os veciños que están cansos,
dos faceres desta xente,
din de botalos ó río,
pra que os leve a corrente.

Mais ó ser unha parroquia,
traballadora e honrada,
deciden ir pra taberna,
e non facer a trasnada.

O Rajoy e o Frijolito,
vendo o asunto rematado,
déronse a mau contentos,
do traballo realizado,

E co peito ben inflado,
pensando en tomar uns viños,
foron dar ó merendeiro,
que hai na Ponte Vilariño.

Como a inchenta foi no Deza,
e o traballo era “a mantido”
pra non viaxar de valde,
largáronlle un bo cocido.

E alá pola media tarde,
despois dos cafés e copas,
achegáronse ata a Ponte,
pra visitar ás “garotas”

O atopar todo pechado,
que ata a noite non abrían,
decidiron dar a volta,
e deixalo pra outro día.

Xa de volta pra Santiago,
os veciños de Cadrón,
berrábanlles dende as fiestras:
– Mira que sodes lambóns!

E os que somos do castelo,
ó mirar tanto Audi xunto,
pensamos volver ós tempos,
de Don Manuel, o difunto!

E ata aquí chegou a historia,
dun garrido cabaleiro,
que por non mexar amodo,
anegou o pobo inteiro.

Todo empezou con ista foto á veira do mar tomando unha cervexa.  Publiqueina no Face coas tres primeiras estrofas, e un par de amigos (Luís Torres e Javier Anton V.) engadíronlle duas mais. Así que xa posto, convertín tal cousa nun cantar de cego dedicado ás miñas aldeíñas. E de seguro que andando o tempo poreille música tamén.

img_20160702_122716

O SAPO DA ARRIBADA

O SAPO DA ARRIBADA

Poñan atención señores,
a iste caso tan bestial,
sucedido na Cañiza,
e que o cego vai contar.

Tremendísima é a historia,
a dun “sapo” da Arribada,
nado no lugar do Sixto,
e criado na estercada.

Vivía onda o rio Manso,
alá nos anos sesenta,
un rapaz duns trinta anos,
e actitude moi violenta.

Malas artes tiña o bicho,
según contan os veciños,
seica merecía a morte,
dun trancazo nos fuciños.

Acostumado a tratar-e,
ás mulleres a malleiras,
foise achegar onda unha,
do lugar das Estripeiras.

A rapaza, xornaleira,
entregáballe o gañado,
ante a mau de cachetazos,
que lle daba aquel malvado.

Ata que chegou o día,
que cansada do maltrato,
escapouse do seu lado,
como fuxe da auga o gato.

Ó non permitirllo o tipo,
foise correndo tras dela,
menos mal que a defenderon,
os veciños da súa aldea.

O animal ó verse solo,
decidiu marchar pra Vigo,
e mirar de atopar outra,
coa que seguir seu castigo.

E atopouna no Berbés…
unha moza recatada,
ademais de ben fermosa,
traballadora e honrada.

Pouco tardou o animal,
en berrarlle e bater nela,
ata que a chamou súa nai,
que volvera pronda ela.

Como pasa nistes casos,
e sentíndose obligada,
quixo seguir onda el,
e vivir amedrentada.

E o tempo foi pasando,
levando a vida amargada,
entre tundas e malleiras,
ata que quedou preñada,

E foi polo 11 de Xullo,
que se escoitaron na aldea,
uns infernais berridos,
que pintaban cousa fea.

Os veciños da parroquia,
pensando xa no peor,
avisaron ós ceviles,
o asaltalos mal temor.

Nada mais entrar na casa,
semellante cousa viron,
que aínda sendo ús homes fortes,
nun mar de bagoas saíron.

A rapaza maltratada,
desangrada e mal ferida,
tirada estaba no chao,
que parecía ata sen vida.

Os veciños reanimandoa,
coa calor do seu cariño,
lévana correndo a urxencias…
pero morre no camiño!

O pedazo de animal,
andivo fuxido un tempo,
agochado nunca cova,
e tapado polos fentos.

Anque dous meses despois,
deron os gardas con el,
e encerrárono na Lama,
ata a sentencia do xuez.

Dos vinte anos de condena,
o “sapo” cumpliu só catro,
e seica xa anda metido,
noutro asunto de maltrato.

E remato xa o cantar,
con unha fonda tristura
pensando en tantas mulleres,
que padecen tal tortura.

Tende coidado rapazas,
cando escollades marido,
por se buscades galán,
e vos toca un malnacido

Non facer caso dos contos,
e coas fadas moito tino,
xa que os sapos non encerran,
a un cabaleiro escondido.

Este Cantar de cego, feito por encargo do meu bo amigo Antonio Vazquez Blasco, está basado nun feito real acontecido nos anos sesenta nunhas parroquias dos arredores da Cañiza.
Tan de rabiosa actualidade a violencia de xénero, é o relato dunha serie de malos tratos cometidos por un malnacido para coas súas mulleres, e que rematan co crime horrendo dunha delas. Como pasa na maioría distes casos, o “sapo” despois dunha leve condea, volveu ás andadas nada mais sair do carcere.

14956590_10154240488569794_7158481846189844287_n

 

sin-tc3adtulo3

UN COCIDO DE LALÍN (Como Deus manda)

UN COCIDO DE LALÍN (Como Deus manda)

Chamoume San Pedro ó ceo,
xa que en Lalín son nacido,
que lle leve unhas cousiñas,
pra facer un bo cocido.

Un lacón, unha cacheira,
e unha ristra de chourizos,
ademais dunhas castañas,
afumadas nos canizos.

De Muimenta unhas patacas,
uns greliños de Cadrón,
dous botelos do Castelo,
e de Bermés un bo xamón.

Pois xa ten prendido o lume,
co trespés ben asentado,
o pucheiro cheo dauga…
e a Deus sentado ó lado!!!

Seica levan todo o ano,
cunha dieta sen excesos,
pasando mais fame os dous,
que os carrachos dos codesos.

Así que voume pralá,
como un rapaz ben mandado.
Se lles fago un bó cocido,
xa teño o ceo gañado.

Pois eu méritos non teño,
pra gañalo doutro xeito,
que a rezar –eles xa o saben-
a verdá… no-estou afeito!!!

Convidareinos despois,
-pra que estarriquen as pernas-
a uns paseos por Lalín,
e a cantar polas tabernas.

E remato xa este conto,
dando a razón ós que dín,
que non hai mellor cocido…
que o que se fai en Lalín!!!

Nunca escribira nada sobre da Festa  do Cocido de Lalín. Así que considerando tal feito como unha débeda, ahí vai un pequeno poemiña, que andando un pouco o tempo, penso musicar tamén.

images

O SAN ADRIÁN DE MONEIXAS

O SAN ADRIÁN DE MONEIXAS

Se despois de pasar o duro inverno,
e suar coas calores do verán,
se despois de Agosto ven Setembro…
Ten por forza, que ser San Adrián.

Se tiveron que emigrar as anduriñas,
se é que deixaron as rulas de cantar,
se voaron do seu niño os paxariños…
De seguro vai vir o San Adrián.

Vou pra Moneixas,
ao San Adrián,
rezarlle ao santo,
e xantar cos meus curmáns.

Vou pra Moneixas,
pra Moneixiñas,
botar un baile,
coas mozas mais bonitiñas.

E haberá que ir ata o Cruceiro,
escoitar os gaiteitos a tocar,
e a tomar un par de viños na taberna,
esperando pola hora do xantar.

Xantarei un bo cocido cos parentes,
e con viño, o manguito hei de regar,
cantaremos dende que esteamos fartos,
ata que se asome o sol pola mañá.

Vou pra Moneixas…

Que ledicia celebrar esta gran festa,
e o fermoso que é podela disfrutar,
non hai mellor medicina pro meu corpo
que xuntarme coa familia pra cantar.

E non quero rematar esta cantiga,
sen lembrarme dos curmáns que xa-no están.
Ben seguro están berrando onda o Santiño…
¡¡¡QUE VIVA O SAN ADRIAN!!!

Vou pra Moneixas…

Facía tempo que lle tiña ganas a unha cantiguiña pra cantar coa familia polo día da festa, pero sempre ia quedando e enredaba noutras cousas, ata que este ano, por fin, decidín acabala de unha vez por todas.
Quero dedicarlla a todos os veciños e amigos da parroquia de Moneixas en Lalín e de maneira especial, ós meus curmáns de Moneixiñas, cos que celebro todos os anos a festa do San Adrián. Eles, son parte da familia que mais quero. Fillos de Manoliño o que foi caixa dos gaiteiros “Os Dezas de Moneixas” e nos que aínda tocaron algúns anos os meus curmáns Mario e Alfonso. Ademais de unha lembranza moi especial pros catro curmáns que xa non están con nós: Alfonso de Muimenta, Fe de Venezuela e Luís e Javier de Moneixas, sempre no noso corazón.

sin-tc3adtulo3

CANTAR PRO TIO FACUNDO

CANTAR PRO TIO FACUNDO
A modo dun cego veño,
pra falar do que me dixo,
o meu avogado de oficio,
e mais da sorte que teño.

Coa xiada do domingo,
morreu meu tío Facundo,
e antes de deixal-o mundo,
contareivos o que fixo.

Deixou ben escriturado,
que me deixaba o que tiña;
Unha pequena casiña.
mai-los cartos aforrados.

A casa quere uns amaños,
e hai que pagala a diario,
pois o prestamo bancario,
seica vai durar cen anos.

E dos cartos aforrados,
casi millor non falar,
fun o banco prós sacar,
e ríronse os empregados.

Pois voaron convertidos,
en non sei que “Preferentes”.
feitas por ser bos clientes,
que acabaron sendo un timo.

E o ladrón do direutor,
escapouse a toda presa…
– Por consello de un tal Blesa –
¡Canto mais lonxe millor!

E como se foran nabizas,
fixo cos cartos un feixe,
gardounos nun saco do peixe,
e levounos pra Suiza.

Asi que, si eu xa era probe,
e agora non teño nada,
eses que fan a fornada,
podían mandarme un sobre.

Pois seica os reparten a centos,
enchendo as caixas dos puros,
pra asegurase o futuro,
con billetes de quinientos.

E si non, xa irei pedir,
e non declaro a Facenda.
¡Que fagan iles a renda!
… a nai que os á parir.

E deixo eiquí o debate,
sin que se entere Montoro,
… por si dí que son un loro
e me quita o chocolate.

E a ti, tio Facundo,
débeche estar dando a risa.
Xa che terei unha misa…
¡Que disfrutes no outro mundo!

Iste cantar de cego, puden facelo inspirándome en feitos reais pero non foi así. Inventeime un tal “Tio Facundo” e ata tardei uns cuantos meses en facelo, pois eran tantos os aconteceres en que inspirarme que non sabía moi ben por onde empezar. Así que toda coincidencia coa realidade só e iso… nada mais que realidade.

sin-tc3adtulo3

un-fermoso-dia-de-troitas

 

A MOZA MAIS FERMOSA

A MOZA MAIS FERMOSA

Teño a moza mais fermosa,
de todas Terras do Deza,
non hai mozo na bisbarra,
que non poña os ollos nela.

Agarradiños da man,
dende o Castelo a Cadrón,
éncholle a cariña a bicos,
en canto teño ocasión.

Ademais de boa dote,
que lla xuntou a súa nai,
ten un pucheiro de barro,
que lle mercou o seu pai.

O pucheiro non val moito,
pois fáltalle un anaquiño,
que llo rillaron os ratos,
pensando quera touciño.

E ademais ten unha horta,
de tres ou catro ferrados,
onde ó chegar o outono,
non sementa mais ca nabos.

Unha leira de patacas,
e un porco no cortello,
ducia e media de galiñas,
e entras pernas un coello.

Ó chegar as noites frías,
cando xía no Penedo,
fai un caldo de nabizas,
que sabe que mete medo.

E despois de ben mantidos,
debaixo do cobertor,
ún o cabaliño doutro,
logo entramos en calor.

E remato eiquí o romance,
que hai moita roupa tendida,
hoxe conteivos o doce,
o picante noutro día.

 

sin-tc3adtulo3

O FURANCHO DO JACINTO

O FURANCHO DO JACINTO
Eu non sei que raios tiña,
o viño que tomei onte,
que hoxe non saio da fonte,
que hai no prado da Raíña.*

Funlle papar unhas latas,*
ó furancho do Jacinto,
e por darlle tanto ó tinto,
casi saio a catro patas.

Nada mais pasar a porta,
fun petar contra un balado,
e ó non darme levantado,
pasei a noite na horta.

Alí botei catro horas,
arrimado a un pexegueiro,
e tendo por compañeiros,
os tomates e as cebolas

E chegaron os de Amado,*
montados na bicicleta,
e entre as herbas da cuneta,
atopáronme tirado.

– Acábannos de contar,
que dormiches, seica, ó raso,*
non fagas mais o paiaso,
que sonche horas de almorzar.

Si arrimaras ó palleiro,
non farías tanto mal,
e dos tomates do porral
quedaría algún inteiro.

A qué andaría eu xogando,
pra facer tal estropicio,
debín perder o xuício,
igual ca cabra do Fernando.*

Funme agarrando a unha hedra,
pra tratar de a levantarme,
e pra volver a deitarme,
ó chegar a Pontevedra.

E ó botar unha mexada,
dinme conta deseguida,
que tiña a cabeza ida,
e a gorxa resecada.*

Menos mal que no camiño,
tropecei con esta fonte,
onde curo do mal d’onte,
e mantéñome fresquiño.

un-fermoso-dia-de-troitas
Papar unhas latas– Pois iso, unha lata de xoubas ou patagullos, outra de mexilóns, bonito con cebola… Mais que nada para que o viñoo non caia en panza valeira.
Prado da Raíña– Un prado de Amadora, tía do Jacinto, a mitade de camiño entre o Furancho e Pontevedra e que ten unha fonte ao seu carón.
Os de Amado– Antonio e Daniel, pai e fillo que tal bailan, veciños do Jacinto.
Que dormiches, seica, ao raso– A retranca que ten Daniel.
Non farías tanto mal– A ver, os tomates levaron algunha que outra patada e había algún esmagado…pero tampouco é pra tanto, que unha broma é unha broma.
A cabra do Fernando– Unha cabra que tiña un amigo de Lalín e que estaba tola dende que naceu. Nada mais sair da corte, o primeiro que facía era subirse ó balado e chimparse de cabeza ó prado.
A gorxa resecada– Efectos colaterais e secundarios, producidos polo viño, ao outro día de botalo na cunca, catalo, bebelo e mexalo.

(Cantar que lles dedico aos meu bos amigos Jacinto Lamas e  Antón Silva Cancelas, o que non quere decir que algún deles, sexa o actor principal do cantar)

Sin título

O CALDIÑO DA SEÑORA HORTENSIA (2ª Parte)

O CALDIÑO DA SEÑORA HORTENSIA (2ª Parte)
Vaia disgusto que ten,
o meu amigo Xanciño,
pois quedou sen o caldiño,
que comía a tutiplén.

Fóiselle a señora Hortensia,
– era súa mellor veciña –
e anda o probe na cociña,
suspirando a súa ausencia.

Pois bota moito de menos,
o caldo a que o convidaba,
xa que unha taza lle daba,
cando o facía de grelos.

Mais non existe problema
que non poida resolver.
Vaino aprender a facer,
pra poder seguir co tema.

Como rapaz amañado,
e moi botado pra diante,
foi por un libro ao estante,
pra facer íl o enzoufado.

Que pra iso mercou na feira,
unha pota das de barro,
e xá ten posto o cacharro,
no trespés da súa lareira.

I el sentado a súa veira,
coa receita no regazo,
está cocendo espiñazo,
e un anaco de cacheira.

Logo botará os cachelos,
os chourizos mai-lo unto,
e completará o asunto,
con un manoxo de grelos.

Sin esquecerse das fabas,
que deixou onte a remollo,
e que lle costaron un ollo,
por non ter das sementadas.

Pra rematar o traballo,
vai facer un rustridiño,
con pementón e touciño,
e catro dentes de allo.

E paparáo de contado,
sin decir nada a ninguén,
pois cos amigos que tén,
non pode andar de fiado.

Sobre todo ún de Lalín,
que presume ter boa boca,
e come todo canto atopa,
sexa sopa ou xabarín.
barcode2-72
Xan Perez, é un pedazo de actor e moito millor rapaz, que vive alá polas terras de Melide. Tiña unha veciña, a Señora Hortensia, que sempre se lembraba díl cando facía o caldo, e agasaiabao con unha taciña. Fai algún tempo, decíame que a súa preocupación era que algún día, a súa vecíña, marchara e deixarao sin aquel caldo que tan a miudo ela facía, e que a íl tanto lle gustaba.
       Daquelas, eu fixéralle un cantar un pouco informal onde describía as inquietudes de Xan. Pasado o tempo, chegou iso que tanto temía… A señora Hortensia, xa moi entrada en anos, marchouse pra vila deixando a casa e abandoando a horta onde ela colleitaba as berzas, nabos, patacas e fabas para facer o caldo co que agasaiaba ao meu amigo Xan.
       Agora, o meu amigo, estando tan preto o inverno, suspira por aquel caldiño e chora ao ver a horta abandonada.
       I eu, presumindo de ser seu bó amigo, e vendo os esforzos que anda facendo para aprender a facer un bó caldiño, non podo menos que dedicarlle outro cantar que ven sendo algo así, como a continuación do primeiro.

198383_196429523721265_4962591_n

UNHA MOZA DE BENDOIRO (Cantar de cego)

UNHA MOZA DE BENDOIRO (Cantar de cego)
Estaba lavando roupa,
nas augas dun lavadoiro,
unha fermosa rapaza,
da Parroquia de Bendoiro.

Vestía falda rabela,
e como estaba algo cangada,
enseñaba as pernas todas,
si por detrás se miraba.

Había un mozo na aldea,
tentando mirarlle o niño,
e sin que a rapaza o soupese,
achegouse caladiño.

– Mira ti que eres fermosa…
¡Que pernas mais jordas tés!
Por mirarte estou temblando,
dende a cabeza ata os pes.

A rapaza o decatarse,
de que a estaba mirando,
botoulle a man a unha pedra,
e foise trás del zumbando.

¡Lévete o demo rapaz!
Que agora que o penso, seino,
que si non foran as brajas,
mirabas todo o meu reino.

E respondeulle o rapaz,
que  como algo xa mirei,
que o non ser republicana,
deixaría entrar ao Rei.

Non te me poñas nervioso,
e trata de ir aguantando,
pois tamén me aguanto eu,
anque esteña rabeando.

Ti aguantas porque queres,
que pra eso nos deu Dios,
aparellos naturales,
pra que os usaramos nós.

En eso vas ter razón,
e non me contas mentira,
pero o medo que che teño,
é que me infles a barriga.

Perde coidado mociña,
ti di que sí nada mais,
que despois caso contigo,
si é que queren os teus pais.

Pois vamonos indo logo,
cara daquela xesteira.
¡E empezaron entre as xestas,
e acabaron na palleira!

E esto foi o que pasou,
tal como a min mo contaron.
Botaronlle as municións,
e ó pouco tempo casaron.

PARRAFEO DE DORITA E GERMAN 1

(Fai algúns anos escoiteille a un cego durante a Semana Verde de Silleda, unha fermosa cantiga da que non gardo a copla. Como me lembro de algún anaco da letra, permitinme a licenza de completala a miña maneira para poder cantala)

Sin título