UN RAPOSO NO SAN BENITIÑO DE LEREZ

Contan que nos tempos en que Monteporreiro era só un monte con tres ou catro casas, vivía un home ó que lle chamaban Xaquín de Tenorio.

Tiña este home ademais de outros animais, un galiñeiro ben surtido e que era coñecido e visitado moi a miudo polos raposos da parroquia.

Un ano polo día de San Benitiño do Lerez, un dos raposos veciños, atreveuse a plena luz do día, mangarlle un par de galiñas a Xaquín. Este, que estaba muxindo unha vaca, decatouse do acontecido, foi a casa pola cospeta e arreou coma lume de carozo detrás do raposo.

E contan nas parroquias das ringleiras do Lerez, que o raposo botaba chispas  polos ollos coa velocidade que levaba e ate tivo que soltar as galiñas para correr como si lle meteran lume no cú. A gran velocidade chegou o lugar do rio onde se celebraba a romaría de San Benitiño.

Ate hai quen dí que ese día, os romeiros que miraban como corría aquel raposo, compuxeron esa cantiga tan fermosa que dí:

            Como corre aquíl raposo,

            polo camiño do carro,

            levache a lingua na boca,

            e o cú debaixo do rabo.

 

O caso é que cando chegou, e coa velocidade que levaba, espetou os seus fuciños contra unha das barcas coas que os barqueiros pasaban ós romeiros dunha veira para outra do rio.

Levantou o fuciño medio esmendrellado e dixolle ó barqueiro:

– Padería facer vostede o favor de pasarme a outra veira do rio… e que anda un cazador detrás miña probando a súa cospeta nova e non sei que carallo lle fixen para que a tome conmigo desa maneira. Como me pille vaime deixar o cú coma unha peneira.

– No, si eu pasar pásote, pero non sei como me ás pagar.

– Bueno, eu pagar non lle pago, pero vostede páseme para a outra veira e mentras rema, eu dígolle as tres verdades mais grandes do mundo inteiro.

O barqueiro, curioso e confiado, mandouno subir a barca, comenzou a remar e dixolle ó raposo:

– Bueno logo, a ver, dime as tres verdades polas que teño que levarte para outra veira.

– Pois a primeira é porque vostedes os barqueiros, teñen soa de ser boa xente, traballadora e moi caritativa cos necesitados.

– Pois sí, eso é certo e unha gran verdade.

– A segunda é porque os raposos somos os animais mais intelixentes que creou Deus.

– Certo, certo. E cal é a terceira.

– Bueno, vostede siga remando que xa lla direi cando esteña cos pes na terra.

Así que a barca chegou a outra veira, o raposo saltou para terra e botou a correr mentras lle berraba ó barqueiro,

– A terceira é que busques outros clientes, porque sinón xa podes mandar a barca ó carallo.

Imaxe

A MUSICA NAS TABERNAS

É nesto que acabo de recibir a visita dun amigo, que viña co seu libriño na man para regalarmo, un libriño que encerra un cento de cancións de música das tabernas  que el recolleu para poñer o seu granciño de area intentando que non se perda semellante tradición, un agasallo que recibo cos brazos abertos,  pois o canto é o medio de expresión  máis importante que pode ter un pobo.

As cancións populares  son sangue dos nosos vellos, nas que expresaban o amor, a crítica, as doenzas, as penas e alegrías dunha terra como a nosa privada da súa cultura durante tanto tempo e na que só queríamos convivir con  meigas, trasnos e Santas Compañas. Cada cantiga é un anaco da nosa vida, da nosa cultura e da nosa historia. A cantiga popular Galega vai con cada un de nós e acompáñanos co traballo que nos dou a vida. Así, temos cantigas de labranza, cantigas de canteiros , cantares dos arrieiros, de cego (dos que eu son un namorado), de Nadal de reises, cantares da  seitura, do entroido e de tantos e tantos traballos nos que, mentres se tequelexaba, cantábase para que a cousa fose máis levadeira.

A música popular é a que se aprende na casa, xunto cos avós, os pais e demais familiares; e que describe as súas vidas e as súas costumes. Non se aprende en Conservatorios nin en estudios de música, nin en Deputacións que subvencionan Bandas de Gaiteiros Escoceses seguindo as ordes de un tal Foxo, quen está intentando estragar aos nosos gaiteiros populares. Os mellores conservatorios para entender a música popular son os núcleos familiares e as tabernas.

A tradición ancestral de cantar nas Tabernas foise perdendo pola interferencia doutras músicas que nos son alleas e que poden rematar con noso patrimonio musical e coas costumes de xuntarse de cando en vez para tomar unas cuncas de viño, acompañadas  dalguna copla da nosa herdanza musical. A súa decadencia comenza cando aparece a TV. Nas casas non había cartos dabondo pra mercar unha e había que ir mirala á Taberna, polo que había que estar calados. Así comezaron a verse letreiros por tódalas tabernas coa lenda “PROHIBIDO CANTAR POR ORDE GUBERNATIVA”, acompañada dun “Se cantas ben, ao teatro, e se cantas mal, para fóra”. Isto levou a que moitos grupos de amigos que non eran moi estables, deixaran de cantar.

Pero agora parece que están volvendo outra vez e cada vez son máis os Concellos onde se xuntan uns cantos grupos para volver espertar tan fermosísimo costume. Eu estou participando nalgún e, a verdade, é unha ledicia pasar unha noite cantando con xente que nunca viches, que non coñeces de nada, pero que a música fai o milagre de xuntarnos para pasalo ben.

Por outra banda, debemos darlle moitas grazas e o maior dos recoñecementos ás nosas mulleres, anque elas non participasen da tradición das cantigas de taberna, foron as que conservaron a maior parte da tradición cantareira. Elas sempre foron as que levaron  a voz cantante, anque non cantaran nas tabernas, nós sempre fomos máis de tocar a gaita (en toda a amplitude da palabra). Sen elas, a nosa cultura musical non sería nin a décima parte do que é hoxe.

Pois nada, meu amigo, perdoa por estenderme tanto e irme polas ringleiras do Lérez, cando o único que quería era darche as grazas, desexarche moita sorte e que ogallá sexas unha das pallas que van facer un bó palleiro, para que se recupere esta tradición tan fermosa de cantar nas Tabernas.

Unha aperta.

226653_4211579127876_377339501_n

941296_4832993462846_200376716_n