LABREGOS: HEROES

LABREGOS: HEROES

España, Galicia, 1978-1982 Spain, Galicia.

          Cando alguén se digne escribir sobre as xestas do campesiñado galego, que conseguiu sobrevivir e criar familias numerosas nunha loita permanente coa terra e as adversidades, esa historia terá todas as características da literatura epopeica. Así eran os labregos, así era meu pai e os pais dos meus amigos, os meus veciños. Homes de face curtida, acartonada pola intemperie e as suores, mans enormes e callosas, corpo lanzal sen concesións para adiposidades, cabeza toucada por boina ou chapeu, sempre ao enxoito de chuvias e radiacións solares. Titáns no agro empuñando a rabela do arado, nas encostas dos montes amparando da carga do carro, nas estivadas cavadas a legón, empuñando a fouce para barbear o monte, engavelando herba ou molime en galletadas descomunais, carrexando cestas de herba verde desde o prado da sega, agatuñando aos carballos para podalos, pelando a cortiza das sobreiras…

España, Galicia, 1978-1982 Spain, Galicia.

          As mulleres labregas teñen protagonizado outra historia de traballos e sacrificios semellantes ou superiores. A Ilíada e a Odisea xuntas. A muller gobernaba a casa, traballaba no campo en tarefas de menos forza pero non de inferior esforzo, ocupacións que soía acompañar con embarazos, partos e crianza dos fillos. Non sei se coñecían a expresión “sentirse realizadas”. Quizais non lles quedaba tempo para pensar niso.

España, Galicia, 1978-1982 Spain, Galicia.

          Para simbolizar tanta heroicidade escollín tres imaxes tomadas por Ton van Vliet en Esperante (Agolada), Santa Mariña (Antas de Ulla) e Muimenta (Lalín) a finais dos anos 70. A elocuencia das imaxes fai superfluas as palabras.

Deixo aquí expresados o meu recoñecemento e homenaxe aos labregos de Galicia e moi especialmente aos meus pais, que nunca tiveron vacacións nin souberon de luxos, pero criaron seis fillos e a todos lles procuraron estudos, a catro deles universitarios.

(Do blog AQUAM LATAM e fotos de Ton Van Vliet: Entrada do 23 de Maio do 2009)

NA ALDEA DE CASTRO

NA ALDEA DE CASTRO

Na aldea de Castro,
no lughar da vila,
paséase Méndez,
con moita alegría.

Morreulle a muller,
e foina enterrare,
e díxolle ó crego;
– Quérome casare.

Respondeulle o crego,
todo enfadado,
-Serás galopín…
¡O pasar un ano!

Respondeulle Méndez,
– Non lle teño xeito,
pois a dormir solo,
non estou afeito.

Respondeulle o crego,
un pouco severo,
– Trae as municións,
lereinas no enterro.

E marchouse Méndez,
cara Fontefría,
ver unha rapaza,
que por alí vivía.

O pai da rapaza,
quera tabaqueiro,
díxolle a Mendez
poñendo o sombreiro.

– Antes de xantar,
o caldo do pote,
bota no sombreiro,
o papel da dote.

Contestoulle Mendez,
todo enfurruñado,
– A dote que teño
á ser de sobrado:

Unha cabra vella,
un cabrito coxo,
unha manta rota,
cun remendo roxo.

Un caldeiro vello,
e un pote sin asa,
é todo o que teño
pra rexir a casa.

E díxolle o pai,
mirando ó través,
– Para ser viudo,
moito non tes.

E dixo a rapaza,
– Que dote nin diaños,
si aquí o que importa,
non son os cartos.

Que antes de pasar,
outra noite fría,
prefiro andar quende,
de noite e de día.

(Co meu agradecemento ao matrimonio:
SERVANDO FERNANDEZ/LOURDES CARAMES e algun veciño mais do Concello de Rodeiro por cantarme esto alá polo outono do ano 1978 na feira do 18 en Lalín. Daquelas, xantábase o pulpo nos baixos das casas da feira, naquelas longas mesas onde se sentaban unhas vinte persoas e nas que se cantaba despois do xantar cando escomenzaban as quenturas do viño e a augardente)

sin-tc3adtulo3

DON RICARDO PORTELA

DON RICARDO PORTELA

250px-Ricardo_Portela

          Nos medianos anos 80, tiven a ledicia de falar con el. Eu coñecíao, e el tamén a min, pero non tiñamos falado nunca.

          Naqueles tempos eu empezaba co meu traballo de rotulista, cando aínda non se sabía o que era un ordenador, nin se falaba de deseño gráfico. O traballo facíase a man cuns pinceis aos que se coidaba coma se fosen fillos.

          Aquel día atopábame diante da Deputación de Pontevedra, pintandolle os escudos nas portas a un coche oficial, e D. Ricardo, iba pra pedir unhas subvencións ou algo parecido, pra escola de gaitas de Carballedo.  Parouse onda min, mirou como pintaba, e a conversa que tivemos mais ou menos foi así:
          – Bos días, ti eres  Buxán, coñézote de catar e aínda estiveche fai uns días cantando no grupo escolar de Carballedo.
          – Pois si señor, eu tamén o coñezo a vostede, e teño entre os músicos que mais admiro.
          – Non sabía que traballabas de rotulista, e agora que o sei, gustaríame pedirche un traballo por si poideras facelo.
          – Vostede dirá, e se se pode, pode dalo por feito..
          – Teño un bombo recén estreado. Gustaríame rotulalo co escudo do concello de Cotobade, e o nome da escola. Se me fai un presuposto para entregar á directiva, agradeceríallo.
          Lémbrome que lle comentei que llo facía fóra das horas de taller, e que  me conformaba con que me tocase a gaita mentres eu pintaba. Deulle a risa, e díxome que si era por iso, non quedaría o bombo sen pintar.
          E así foi a cousa. O único cambio que houbo foi que en vez de pagarme tocándo a gaita mentras eu facía o meu traballo, traíame un par de cervexas para facelo mais levadeiro, amais de agasaiarme co disco dedicado “Festa en Viascón” 

          Ás sete do serán, cando acababa o meu traballo, dedicábame unha hora a pintar o bombo, e él viña case que todos os dias coas cervexas fresquiñas, para acompañar o traballo, e a conversa que tiñamos sobre a nosa música e outras cousas da vida. Nuns quince días, quedou o bombo pintado. Moi fermoso, porque foi feito a gusto e concencia, para unha persoa que admiraba, unha persoa moi recta, pero unha gran persoa… un gran tipo, e un enorme músico!!

          Despois, seguino nas festas onde tocaba e visiteino algunha vez na escola de gaitas que tiña. Sempre mo ensinaba, e falábame do coidado que o tiña. Lembro que nos derradeiros anos da súa vida, non lembro se por un problema de saúde, non podía tocar a gaita, e deixei de seguilo, e despois de finar D. Ricardo, non volvín saber do bombo, pero conservo unha foto do día que quedou rematado, e anque foi feita cunha máquina daquelas de “foto instantanea” e está perdendo a cor, sempre é unha ledicia mirala e lembrarme de aqueles fermosos intres que pasei na súa compañía..